Wyspy Zielonego Przylądka (kolonia)

Wyspy Zielonego Przylądka[3] (port. Cabo Verde) – portugalska kolonia założona w XV wieku na archipelagu o tej samej nazwie. Zlikwidowana w 1975 roku wraz z ogłoszeniem przez nią niepodległości.

Wyspy Zielonego Przylądka
Cabo Verde
1462–1975
Flaga
Herb Wysp Zielonego Przylądka
Flaga Herb
Położenie Wysp Zielonego Przylądka
Język urzędowy

portugalski

Stolica

 • Ribeira Grande (1462–1770)
 • Praia (1770–1975)

Pierwszy władca

król Alfons V

Ostatni władca

prezydent Francisco da Costa Gomes

Status terytorium

 • kolonia (1462–1951)
 • prowincja zamorska (1951–1975)

Zależne od

 Portugalia

Głowa terytorium

Wysoki Komisarz Vicente Almeida d'Eça

Powierzchnia
 • całkowita


4033 km²

Liczba ludności (1975)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia


312 000[1]
77,3 osób/km²

Waluta

 • real (1865–1914)
 • escudo (1914–1975, CVE)

Założenie kolonii

1462

Niepodległość

od Portugalii
5 lipca 1975

Mapa Wysp Zielonego Przylądka
Propozycja flagi przedstawiona w 1965 roku przez Almeidę Langhansa[2].

HistoriaEdytuj

Panowanie portugalskieEdytuj

Niezamieszkany archipelag Wysp Zielonego Przylądka został odkryty przez żeglarzy portugalskich w latach 1456–1462[4]. Wówczas też rozpoczęło się europejskie osadnictwo na Wyspach. Pierwszą siedzibą władz kolonialnych została osada Cidade Velha na wyspie Santiago. Było to również pierwsze „europejskie miasto w tropikach”[5][6]. Osadnicy w roku 1466 otrzymali wyłączne prawo handlu z portugalską Afryką Zachodnią (obowiązywało do 1560 roku)[7]. Kolonia była centrum handlu zachodnioafrykańskimi niewolnikami[6][7].

 
XVIII-wieczny widok Cidade Velha

Utrata przywileju oraz nałożenie na kolonię obostrzeń handlowych (np. zakaz handlu tkaniną) doprowadziło do powolnego upadku gospodarki Wysp[7]. W 1712 roku, na skutek zaangażowania portugalskiego w wojnę o sukcesję hiszpańską, stolicę kolonii, miasto Ribeira Grande zniszczył oddział francuskiego kapitana marynarki Jacques’a Cassarda[5]. Blisko dziesięć lat później metropolia zniosła ograniczenia handlowe, dając tym samym kolonii szansę na odbudowę[7]. W 1770 roku portugalską administrację przeniesiono do nieodległej Prai, która tym samym uzyskała miano stolicy kolonii[6]. W XIX wieku do rangi istotnego portu rozwinęło się miasto Mindelo na wyspie São Vicente[6]. W 1878 roku na Wyspach ostatecznie zakazano niewolnictwa[8]. W drugiej połowie XIX i pierwszej XX wieku próbowano przestawić gospodarkę Wysp na eksport kawy, soli, ryb, bananów i orzechów, co jednak nie przyniosło pożądanego rezultatu[8].

Droga do niepodległościEdytuj

Wobec widma niepokojów społecznych i narastającego ruchu niepodległościowego w Afryce António de Oliveira Salazar w 1951 roku zmienił nazewnictwo portugalskich posiadłości, przekształcając je z kolonii (port. colónia) w prowincje zamorskie (port. província ultramarina)[6][8]. Jako że zmiana nazwy nie prowadziła do faktycznej zmiany statusu dawnej kolonii[8], w 1956 roku powołano do życia Afrykańską Partię Niepodległości Gwinei i Wysp Zielonego Przylądka (PAIGC). Jej liderem był wychowany na Wyspach Amílcar Cabral. Partia w 1961 roku wszczęła wojnę partyzancką w Gwinei Portugalskiej, w której udział brało wielu mieszkańców Wysp Zielonego Przylądka[9]. Ostatecznie powstanie zakończyło się niepodległością Gwinei Bissau[6][7].

Choć początkowo Portugalczycy nie byli skłonni oddać kolejnej „prowincji zamorskiej”, w grudniu 1974 roku PAIGC na fali portugalskiej rewolucji goździków wynegocjowała dla Wysp powstanie mieszanego rządu[6]. Kolejnym krokiem były wybory do Zgromadzenia Narodowego[6] w którym wszystkie miejsca zdobyła PAIGC[8]. 5 lipca 1975 roku zadeklarowano niepodległość byłej kolonii[6][7][8], która została zaakceptowana przez władze portugalskie. Nowe państwo przyjęło nazwę Republiki Zielonego Przylądka.

PrzypisyEdytuj

  1. Population Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations Secretariat,. Departament Spraw Ekonomicznych i Społecznych ONZ. [dostęp 2013-06-24]. (ang.).
  2. Flags of portuguese colonies. Colonies’ flags proposal. Flags of the World. [dostęp 2013-06-23]. (ang.).
  3. Nazwy geograficzne ważniejszych jednostek polityczno-administracyjnych świata. „Biuletyn geograficzny”. nr 1, s. 9, 1952-01. Polskie Towarzystwo Geograficzne. (pol.). 
  4. History continuation (Part 2). CapeVerde.com. [dostęp 2013-06-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-14)]. (ang.).
  5. a b Cidade Velha, Santiago, Cape Verde Islands. CapeVerdeWeb.com. [dostęp 2013-06-24]. (ang.).
  6. a b c d e f g h i Cape Verde History. History of Nations. [dostęp 2013-06-24]. (ang.).
  7. a b c d e f History. CapeVerdeWeb.com. [dostęp 2013-06-24]. (ang.).
  8. a b c d e f History - Part 3. CapeVerde.com. [dostęp 2013-06-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-14)]. (ang.).
  9. Kevin Shillington: History of Africa. St. Martin's Press, Inc., 1989, s. 399.