Otwórz menu główne

Zdzisław Mateusz Lubicz-Szydłowski (ur. 21 września 1900 we Lwowie, zm. 3 lub 5 października 1973 w Toronto) – oficer piechoty Wojska Polskiego II RP, pułkownik Polskich Sił Zbrojnych.

Zdzisław Szydłowski
Ilustracja
kpt. dr Zdzisław Szydłowski (przed 1929)
pułkownik piechoty pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 21 września 1900
Lwów
Data i miejsce śmierci 3 lub 5 października 1973
Toronto
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie II RP,
Wojsko Polskie we Francji,
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Jednostki 69 Pułk Piechoty,
CWSGiS,
CIWF,
22 Pułk Piechoty,
12 Dywizja Piechoty,
2 Pułk Grenadierów Wielkopolskich,
1 Samodzielna Brygada Spadochronowa,
Spadochronowa Szkoła Podchorążych,
9 Batalion Strzelców Flandryjskich,
3 Brygada Strzelców
Stanowiska dowódca pułku,
dowódca brygady
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-ukraińska (obrona Lwowa),
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa (Kampania wrześniowa, kampania francuska, front zachodni: bitwa o Mont Ormel)
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Krzyż Walecznych (od 1941, czterokrotnie) Oficer Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wojenny z brązową palmą (Belgia) (1940-1945) Distinguished Service Order (Wielka Brytania) Członek Orderu Oranje-Nassau (Holandia)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 21 września 1900 we Lwowie[1]. W 1917 zdał egzamin dojrzałości i podjął studia na Uniwersytecie Poznańskim, które przerwał[1].

U kresu I wojny światowej jako harcerz działał w Polskiej Organizacji Wojskowej we Lwowie[2]. W listopadzie 1918 uczestniczył w obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej, a w 1920 w wojnie polsko-bolszewickiej[1]. Został awansowany na stopień porucznika piechoty ze starszeństwem z 1 czerwca 1919[3][4]. W 1923, 1924 był oficerem 69 Pułku Piechoty w Gnieźnie[5]. 1 lutego 1924 został przydzielony do Centralnej Wojskowej Szkoły Gimnastyki i Sportów w Poznaniu, na stanowisko adiutanta[6]. Następnie pełnił funkcję oficera ordynansowego[7][8], instruktorem, wykładowcą, dowódcą kompanii podoficerskiej, kierownikiem laboratorium[9]. Pracował jako instruktor wojskowy, w 1925 przez okres półroczny odbywał praktykę w Siłach Zbrojnych Belgii[1]. Równolegle w latach 20. kontynuował studia, ukończył je, od 1924 do 1928 pracował jako asystent na Wydziale Biologii, a w 1928 uzyskał stopień doktora filozofii w zakresie nauk fizycznych[8][1]. Został awansowany na stopień kapitana piechoty ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928[10][11]. Został oficerem powołanego pod koniec 1929 Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie, w którym był kierownikiem pracowni fizjologicznej[12]. 30 października 1930 wieczorem przybył do gabinetu innego oficera wykładowcy CIWF, kpt. dr. Alojzego Pawełka, a po sprzeczce zastrzelił go strzałami z broni palnej[12]. Po zatrzymaniu został osadzony w Wojskowym Więzieniu Śledczym przy ul. Dzikiej[12]. Według doniesień prasowych między oboma oficerami istniała wieloletnia niechęć, a w grudniu 1929 doszło między nimi do pojedynku[12]. W 1932 był oficerem 22 Pułku Piechoty w Krakowie[13].

Po wybuchu II wojny światowej 1939 w okresie kampanii wrześniowej był oficerem 12 Dywizji Piechoty[1]. Przedostał się na Zachód i wstąpił do Wojska Polskiego we Francji. Brał udział w kampanii francuskiej w stopniu majora na stanowisku dowódcy 1 batalionu 2 Pułku Grenadierów Wielkopolskich[1]. W 1941 był aresztowany przez Niemców[1]. Po odzyskaniu wolności działał w konspiracji we Francji, po czym w 1942 udał się do Wielkiej Brytanii, zostając oficerem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie[1]. W marcu 1943 w stopniu podpułkownika został dowódcą I batalionu 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej[14]. W tym czasie z ramienia dowódcy 1 SBS objął dozór nad Spadochronową Szkołą Podchorążych w Szkocji. Od 21 listopada 1943 do 15 stycznia 1945 dowodził 9 Batalionem Strzelców Flandryjskich, który w sierpniu 1944 przeszedł na wybrzeże Francji[15]. W tym czasie wraz jednostką brał udział m.in. walkach skutkujących wyzwoleniem miasta Axel od 16 września 1944 do 19 września 1944[1][16][17]. U kresu wojny i po jej zakończeniu od 19 stycznia 1945 do 25 czerwca 1947 był zastępcą dowódcy 3 Brygada Strzelców[18], a następnie już w stopniu pułkownika tej jednostki od 26 kwietnia do 10 czerwca 1947[19].

Postanowieniem Rady Miasta Axel z września 1945 otrzymał honorowe obywatelstwo tego miasta (zarazem pierwsze w historii)[1][16]. Na jego cześć nazwano Plac Szydłowskiego (hol. Szydlowskiplein) w centrum Axel, gdzie ustanowiono pomnik wraz z płaskorzeźbę przedstawiającą podobiznę pułkownika[17][16].

Pod koniec 1949 pułkownik wyjechał do Kanady[1]. Zmarł 3[15] lub 5 października 1973 w Toronto[15][1]. Został pochowany w tym mieście[1].

Od 1912 był żonaty z Anną z domu Ścibor-Rylską (ur. 1900), z którą miał dwoje dzieci: córkę Barbarę (ur. 1922) i syna Krzysztofa (ur. 1928)[1]. Żona poniosła śmierć w 1946 w wypadku drogowym w trakcie wyjazdu na Zachód do męża, została pochowana na cmentarzu w Axel-Walstraat[1][16].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PublikacjeEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q Tomasz Z. Sawicki: Płk Zdzisław Mateusz Lubicz – Szydłowski: Polski bohater Królestwa Niderlandów, nota biograficzna. pl.communications-unlimited.nl. [dostęp 2018-10-10].
  2. Tadeusz Szumowski: Harcerze w obronie Lwowa – pałac Sapiehów. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1-22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918-1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 170-207. ISBN 83-85218-56-4.
  3. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 442.
  4. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 384.
  5. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 323.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 14 lutego 1924 roku, s. 66.
  7. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 286, 1376.
  8. a b Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 141.
  9. Pawełek. CWSzGiS 1929 ↓, s. 16, 17, 24, 71, 81.
  10. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 226.
  11. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 67.
  12. a b c d Zabójstwo w Instytucie wychowania fizycznego. „Kurier Warszawski”. Nr 300, s. 15, 1 listopada 1930. 
  13. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 550.
  14. Piotr Witkowski: Polskie jednostki powietrznodesantowe na zachodzie. Wyd. pierwsze. Warszawa: Bellona SA, 2009. ISBN 978-83-11-11640-5. (pol.)
  15. a b c d e f Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 25, s. 111, Grudzień 1973. Koło Lwowian w Londynie. 
  16. a b c d e Jaap Geensen: Axel 1944 – 2014. Pamiętamy. holandiabeztajemnic.pl. [dostęp 2018-10-10].
  17. a b Odnowienie historycznego centrum Axel z polską historią w tle. fakty.nl, 2015-09-19. [dostęp 2018-10-10].
  18. Juliusz S. Tym, 3 Brygada Strzelców 1. Dywizji Pancernej 1943-1947. Polskie oddziały pancerne na zachodzie. str. 45, 2015.
  19. Tadeusz A. Wysocki, 1 Polska Dywizja Pancerna 1939-1947. Geneza i dzieje str. 267, 1994.
  20. Grudziński. Lista 1990 ↓, s. 261.
  21. Grudziński. Lista 1990 ↓, s. 283.
  22. Grudziński. Lista 1990 ↓, s. 288.
  23. Grudziński. Lista 1990 ↓, s. 290.
  24. Grudziński. Lista 1990 ↓, s. 291.
  25. Pawełek. CWSzGiS 1929 ↓, s. 91.
  26. Pawełek. CWSzGiS 1929 ↓, s. 92.

BibliografiaEdytuj