Otwórz menu główne

Zenon Wasilewski (ur. 30 października 1903 w Sosnowcu, zm. 20 kwietnia 1966 w Łodzi[1]) – pionier polskiej animacji lalkowej, malarz, fotografik, twórca pierwszego powojennego filmu lalkowego Za króla Krakusa (1947), współtwórca polskiej szkoły filmu animowanego.

Zenon Wasilewski
Data i miejsce urodzenia 30 października 1903
Sosnowiec
Data i miejsce śmierci 20 kwietnia 1966
Łódź
Zawód fotografik, twórca filmów animowanych
Lata aktywności 1946-1966

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Absolwent polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Na początku lat 30. XX wieku pracował jako grafik w pracowniach filmów reklamowych w Warszawie, publikując równocześnie humorystyczne i satyryczne rysunki w Cyruliku Warszawskim i Szpilkach (stała współpraca od 1936)[2]. W latach 1937-39 podejmuje pierwsze próby animacji plastelinowych postaci[2]. Realizację pierwszego filmu O królu Krakusie przerywa wybuch II wojny światowej[2]. Od 1943 roku publikuje rysunki w pismach Związku Patriotów Polskich[2]. Po wojnie zamieszkał w Łodzi zajmując się filmem i malarstwem[2]. Pierwszą próbą animacji lakowej była groteska Ruch to zdrowie[2]. Potem Wasilewski wrócił do pomysłu sprzed wojny i we własnym mieszkaniu kończy we wrześniu 1947 roku czarno-biały film Za króla Krakusa[2]. Do 1951 roku Zenon Wasilewski był jedynym realizatorem filmów lalkowych w Polsce[3]. Pracował we własnym mieszkaniu, a potem gdy włączono Studio Filmów Kukiełkowych do Wytwórni Filmów Fabularnych jako Oddział Filmów Kukiełkowych w adoptowanej hali pofabrycznej przy ul Piotrkowskiej[3]. Był inicjatorem tych zmian. Od 1953 roku pracuje w Tuszynie[3] w Wytwórni Filmów Animowanych „Se-ma-for”, z którą był związany do końca życia.

TwórczośćEdytuj

Pracował samodzielnie, był autorem koncepcji, scenariusza, projektów dekoracji i samej animacji. Współpracował tylko z kompozytorami i operatorami, którymi kolejno byli: Eugeniusz Haneman, Zygmunt Kamiński i Jan Olejniczak[3]. W 1949 roku jego film Pan Piórko śni został potępiony przez władze za "formalizm" i nie wszedł do eksploatacji[3]. Po dwuletniej przerwie realizuje filmy Lis i bocian i Lis chytrusek[3]. Pierwszy barwny film Opowieść Michałkowicka powstaje w 1954 roku[3].

Po 1956 roku zrealizował 11 filmów, z których tylko dwa oparł na cudzych scenariuszach[4]. Wśród nich były zrealizowane na motywach ludowych Dwie Dorotki i Czarodziejskie Dary (w 1956) oraz Szewczyk Dratewka (w 1958)[4]. Kolejne filmy są przeznaczone dla dorosłych. W 1959 roku powstaje Uwaga diabeł! i Pięć minut dla zdrowia[4], a Zbrodnia przy ul. kota Brzuchomówcy w 1961 roku[4]. Dzięki licznym podtekstom Ballada o królewnie Lilianie (1962), Smok z Banialuki (1964) i Drewniany jeździec (1964) znajdują odbiorców wśród widzów w każdym wieku[4]. W ostatnim filmie, ukończonym niedługo przed śmiercią Człowiek z lustra powrócił do problemu rozdwojenia osobowości pod wpływem alkoholu[4].

Najbardziej znane filmy to Za króla Krakusa[5], Pięć minut dla zdrowia, Uwaga diabeł!, Zbrodnia na ulicy kota Brzuchomówcy, Człowiek z lustra.

Zenon Wasilewski jest patronem Szkoły Podstawowej nr 36 w Łodzi (ul. S. Więckowskiego 35)[6].

NagrodyEdytuj

  • 1951 III nagroda w kategorii filmów animowanych na MFF w Bahia za film Za króla Krakusa[7]
  • 1954 wyróżnienie w Paryżu za film Za króla Krakusa[7]
  • 1957 - II nagroda na I Przeglądzie Filmów Animowanych w Warszawie za Dwie Dorotki[8]
  • 1957 wyróżnienie w kategorii filmów animowanych na VII MFF dla Dzieci i Młodzieży w Wenecji[9]
  • 1960 nagroda na Przeglądzie Filmów Krótkometrażowych w Warszawie za film Za króla Krakusa[7]
  • 1973 wyróżnienie na MFF dla Dzieci w Kalkucie za film Za króla Krakusa[10]

FilmografiaEdytuj

  • Za króla Krakusa – realizacja, scenariusz, dekoracje, lalki (1947)
  • Lis i bocian – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1949)
  • Pan Piórko śni – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1949)
  • Lis Chytrusek – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1951)
  • Opowieść Michałkowicka – reżyseria (1954)
  • Czarodziejskie dary – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1956)
  • Dwie Dorotki – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1956)
  • Pan Rzepka i jego cień – scenariusz (1956)
  • Kotek Napłotek – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1957)
  • Szewczyk Dratewka – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1958)
  • Pięć minut dla zdrowia – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1959)
  • Uwaga diabeł! – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1959)
  • Była sobie świnka mała – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1960)
  • Zbrodnia na ulicy kota brzuchomówcy – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1961)
  • Ballada o królewnie Lilianie – reżyseria, projekty plastyczne (1962)
  • Drewniany jeździec – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne, komentarz (1964)
  • Smok z banialuki – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1964)
  • Człowiek z lustra – reżyseria, scenariusz, projekty plastyczne (1966)

źródło:[11]

PrzypisyEdytuj

  1. Pochowany w pobliżu zachodniego muru na części katolickiej Starego Cmentarza przy ul. Ogrodowej w Łodzi
  2. a b c d e f g Kossakowski s.22
  3. a b c d e f g Kossakowski s. 23
  4. a b c d e f Kossakowski s. 77
  5. Zrealizowany w ówczesnym mieszkaniu Wasilewskiego przy ul. Radwańskiej 25 (na 1. piętrze)
  6. SP36. sp36lodz.edupage.org. [dostęp 2019-04-07].
  7. a b c Kossakowski s. 185
  8. Kossakowski s. 175
  9. Kossakowski s. 174
  10. Kossakowski s. 186
  11. Zenon Wasilewski w bazie filmpolski.pl

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj