Zygmunt Augustowski

Zygmunt Augustowski (ps. Ślepowron, Lanca, Hubert[1]; ur. 1 stycznia 1915 w Wilnie[2], zm. 20 marca 2008 w Warszawie) – polski działacz podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej i podziemia antykomunistycznego, dowódca Ośrodka Dywersyjnego „Tumonty” V Odcinka „Wachlarz”, działacz Korporacji Akademickiej Konwent Polonia. Brat Kazimierza Augustowskiego.

Zygmunt Augustowski
Ślepowron, Lanca, Hubert
Ilustracja
rotmistrz rotmistrz
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1915
Wilno
Data śmierci 20 marca 2008
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
AK DYSK.png Armia Krajowa
Jednostki „Wachlarz”
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
  • Operacja „Ostra Brama”
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941, trzykrotnie)
Grób braci Kazimierza i Zygmunta Augustowskich na Cmentarzu Wilanowskim w Warszawie

Życie i działalnośćEdytuj

Jako żołnierz WP, brał udział w polskiej wojnie obronnej 1939 r., następnie podjął próbę przedostania się na Zachód, zakończoną aresztowaniem przez Niemców i internowaniem na Pomorzu Zachodnim do czerwca 1940 r. We wrześniu 1940 r., przystąpił do Związku Walki Zbrojnej. Od 1942 r., działał w „Wachlarzu”. Od początku 1943 r., był dowódcą ośrodka dywersji „Tyrmonty” – Komendy Okręgu Wilno AK, a od stycznia 1944 r., już w stopniu rotmistrza, był dowódcą „Kedywu” miasta Wilna, uczestnicząc następnie między innymi w Operacji „Ostra Brama”.

Członek organizacji konspiracyjnej „NIE”, dowodząc w ramach jej struktur oddziałem specjalnym, z którym przeszedł na tereny Wybrzeża. W kwietniu 1945 r., został po raz pierwszy aresztowany przez władze komunistyczne w Sopocie. Odbity po trzech miesiącach, organizował grupę wywiadowczą na polecenie Komendy Głównej WiN. Ponownie aresztowany w 1948 r., został skazany na 10 lat więzienia. Wyrok odbywał między innymi w warszawskim areszcie przy ul. Rakowieckiej. Zwolniony w 1956 r. Pracował jako radca prawny diecezji poznańskiej, był nestorem Korporacji Akademickiej Konwent Polonia. Od 1956 do marca 1990 r. długoletni tajny współpracownik organów bezpieczeństwa Polski Ludowej. Brał udział w wielu operacjach Służby Bezpieczeństwa wymierzonych przeciwko środowiskom kombatanckim byłej Armii Krajowej oraz przedstawicielom politycznym uchodźstwa polskiego na obczyźnie, a także wobec środowisk duchowieństwa katolickiego[3][4].

Pochowany na cmentarzu wilanowskim w Warszawie.

Wybrane odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. 69. rocznica wybuchu II Wojny Światowej. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Archiwum Lecha Kaczyńskiego / Aktualności / Rok 2008, 2008-09-01. [dostęp 2015-12-28].
  2. Zygmunt Augustowski. W: Inwentarz archiwalny. Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Bydgoszczy [1945] 1983-1990 [on-line]. IPN. [dostęp 2015-12-28].
  3. K.A. Tochman, Samozwańczy rotmistrz. Zygmunt Augustowski. Tajny współpracownik komunistycznych służb specjalnych ps. „Jan”, „Wiktor”, „San”, „Mociński”, „Bross”, „Civis”,, „“Wywiad i kontrwywiad wojskowy II RP”, cz. I (2019, t. 9) i cz. II (2020, t. 10),”.
  4. T. Lenczewski, Raporty Zygmunta Augustowskiego – TW „Brossa” z pobytu w polskim Londynie, Brukseli, Paryżu i Rzymie w 1958 r.,, „“Wywiad i kontrwywiad wojskowy II RP. Z działalności Oddziału II SG WP”, 2020, t. 10”.
  5. Kawalerowie Orderu Virtuti Militari (stan na 14.12.2013)
  6. Uroczystości z okazji 215. rocznicy ustanowienia Orderu Wojennego Virtuti Militari. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Archiwum Lecha Kaczyńskiego / Aktualności / Rok 2007, 2007-06-17. [dostęp 2015-12-28].

BibliografiaEdytuj