Pomorze Zachodnie

region historyczny w północno-zachodniej Polsce i północno-wschodnich Niemczech

Pomorze Zachodnie, Pomorze Nadodrzańskie, Pomorze Szczecińskie[1] (łac. Pomerania, kaszub. Zôpadnô Pòmòrskô, niem. Pommern[2]) – kraina historyczna nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej, między Reknicą a Łebą. Na zachodzie graniczy z Meklemburgią, na południu z Brandenburgią i ziemią lubuską, na południowym wschodzie z Wielkopolską (Krajną), a na wschodzie z Pomorzem Gdańskim. Nazwę Pommern nosiła również prowincja w Królestwie Prus.

Pomorze Zachodnie
Zôpadnô Pòmòrskô, Pommern
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwa

 Polska
 Niemcy

Stolica

Szczecin

Ważniejsze miejscowości

Koszalin, Słupsk, Stargard, Stralsund

Położenie na mapie
Mapa Pomorza
Polska za panowania Bolesława III Krzywoustego (1102-1138)

Granice i podział edytuj

 
Księstwo pomorskie – mapa z 1635 r.

W związku z licznymi na przestrzeni wieków zmianami granic i stref wpływów niemożliwe jest dokładne określenie granic Pomorza Zachodniego, zwłaszcza jego południowej i wschodniej granicy na terenie Polski. Niektóre opracowania ograniczają zasięg Pomorza Zachodniego do granic księstwa pomorskiego (które zmieniały się w czasie, przez kilkaset lat istnienia państwa). Inne poszerzają ten obszar m.in. o terytorium Nowej Marchii, która zajęła obszary zamieszkiwane pierwotnie przez plemiona pomorskie i lubuskie. Jeszcze inne bazują na granicach Prowincji Pomorze czy rzadziej Pomorza Szwedzkiego. Za ziemię pogranicza pomiędzy Pomorzem Zachodnim a Pomorzem Gdańskim (Wschodnim) najczęściej uznaje się ziemię lęborsko-bytowską. Najbardziej praktyczna i najprostsza wersja granic nawiązująca także do obecnego podziału na województwa zalicza do Pomorza Zachodniego kombinację (sumę) następujących obszarów:

Według historiografii niemieckiej Pomorze Zachodnie dzieliło się na:

Gospodarka edytuj

Gospodarka Pomorza Zachodniego jest nierozerwalnie związana z morzem. W regionie dominują takie gałęzie przemysłu jak rybołówstwo i przemysł stoczniowy, a także przemysł spożywczy, przetwórczy i chemiczny. Jednym z większych źródeł dochodu regionu jest turystyka.

Historia edytuj

Miasta edytuj

Do największych miast Pomorza Zachodniego (powyżej 15 tys. mieszkańców) należą:

Lp. Miasto Państwo Populacja

(2021)

Powierzchnia Jednostka administracyjna
1.   Szczecin   396 472 300,55 km²   województwo zachodniopomorskie
2.   Koszalin   105 801 98,34 km²   województwo zachodniopomorskie
3.   Słupsk   89 180 43,15 km²   województwo pomorskie
4.   Stargard   67 430 48,08 km²   województwo zachodniopomorskie
5.   Stralsund   59 171 54,59 km²   Meklemburgia-Pomorze Przednie
6.   Greifswald   59 332 50,81 km²   Meklemburgia-Pomorze Przednie
7.   Kołobrzeg   45 930 25,67 km²   województwo zachodniopomorskie
8.   Świnoujście   40 696 197,23 km²   województwo zachodniopomorskie
9.   Szczecinek   39 705 48,48 km²   województwo zachodniopomorskie
10.   Police   32 034 37,31 km²   województwo zachodniopomorskie
11.   Białogard   23 811 25,73 km²   województwo zachodniopomorskie
12.   Goleniów   21 876 11,78 km²   województwo zachodniopomorskie
13.   Gryfino   20 792 9,58 km²   województwo zachodniopomorskie
14.   Nowogard   16 264 12,44 km²   województwo zachodniopomorskie
15.   Gryfice   16 130 12,40 km²   województwo zachodniopomorskie

Zamki Książąt Pomorskich edytuj

Charakterystycznymi zabytkowymi obiektami Pomorza Zachodniego są zamki książąt pomorskich, które można znaleźć zarówno w polskiej, jak i niemieckiej części regionu:

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. Kazimierz Kozłowski, Kongres Obywatelski, 13 lipca 2019, Cytat: "Kres niemieckiej prowincji pomorskiej nastąpił 25 kwietnia 1945 r. Szczecin opuścili gauleiter Pomorza Franz Schwede­‑Coburg i nadburmistrz Wilhelm Faber. Zanim do tego doszło, w walkach na Pomorzu Szczecińskim zginęło około 30 tys. żołnierzy radzieckich i około 3 tys. polskich.".
  2. „W polskiej tradycji historycznej nadodrzańska część Pomorza objęta jest terminem Pomorze Zachodnie, natomiast część nadwiślańska nazywana jest Pomorzem Wschodnim. W języku niemieckim pod pojęciem Pomorze (Pommern) funkcjonuje obszar zawężony do polskiego Pomorza Zachodniego. Jednocześnie dla terenów rozciągających się na zachód od Odry używa się terminu Pomorze Przednie (Vorpommern), a dla obszarów na wschód od Odry terminu Pomorze Tylne (Hinterpommern). Polskiemu terminowi Pomorze Wschodnie odpowiada niemieckie określenie Pommerellen”. Andrzej Świrko: Szlakiem dawnych rodów pomorskich - von Manteuffel, von Kleist, von Glasenapp, von Wedel. Związek Miast i Gmin Dorzecza Parsęty, 2008, s. 2.

Bibliografia edytuj

Linki zewnętrzne edytuj