Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy 1 Dywizji Kawalerii ludowego Wojska Polskiego. Zobacz też: 1 Dywizja Kawalerii – stronę ujednoznaczniającą.

1 Warszawska Dywizja Kawalerii (1 DK) – związek taktyczny kawalerii ludowego Wojska Polskiego

1 Dywizja Kawalerii
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945
Rozformowanie 1947
Nazwa wyróżniająca Warszawska
Tradycje
Rodowód 1 Brygada Kawalerii
Dowódcy
Pierwszy płk Aleksander Dawidziuk
Ostatni gen. bryg. Ksawery Floryanowicz
Organizacja
Numer JW 1528[a]
Dyslokacja Garwolin
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk Kawaleria
Podległość 2 Armia WP; OW Pomorze
Odznaczenia
Cross of Grunwald 3rdGrade Poland.svg

Spis treści

FormowanieEdytuj

Dywizję sformowano na podstawie rozkazów organizacyjnych Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 0116/Org. z 7 maja 1945 roku oraz 0122/org. z 15 maja 1945 roku na bazie 1 Warszawskiej Samodzielnej Brygady Kawalerii[1]. Oprócz jednostek 1 Warszawskiej Samodzielnej Brygady Kawalerii, w skład Dywizji wszedł nowo utworzony 1 Pułk Ułanów oraz zaczęto formowanie 5 Pułku Ułanów, którego jednak nie ukończono. Ponadto powiększono jednostki artylerii dywizyjnej. Dywizję sformowano w Koszalinie, Trzebiatowie i Sławnie. Jej stan etatowy wynosił 6,6 tys. żołnierzy. Formowanie zakończono w czerwcu 1945 r. Dywizja weszła w skład 2 Armii WP. Jednostka nie uczestniczyła w działaniach bojowych. Była ostatnią w historii Polski dużą jednostką kawalerii. Bezpośrednio po wojnie dywizja stacjonowała w Gorzowie Wielkopolskim[2].

We wrześniu 1945 roku 1 Dywizję Kawalerii włączono do OW Pomorze[3]. Wkrótce, w związku z przejściem WP na stopę pokojową, dywizję przeformowano na etaty pokojowe o ogólnym stanie 4,3 tys. żołnierzy. Na początku 1946 r. przeprowadzono kolejną reorganizację, w wyniku której liczba żołnierzy została zmniejszona do 3,7 tys. W listopadzie 1946 r. dywizję wyłączono z OW Pomorze i podporządkowano dowódcy OW Warszawa zmieniając jej miejsce dyslokacji na Garwolin.

Dywizja została rozwiązana rozkazem Naczelnego Dowódcy WP nr 28/Org. z 27 stycznia 1947 roku. Z jej oddziałów wydzielono tylko 100 kawalerzystów tworząc z nich Szwadron Reprezentacyjny Prezydenta RP, który włączono do 4 Samodzielnego Baonu Ochrony Sztabu Generalnego WP dowodzonego przez mjr Bolesława Romanowskiego i stacjonującego w Warszawie. W połowie 1948 r. szwadron ten został też rozformowany[4].

Za walki podczas wojny, historyczny sztandar dywizji został odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy[5]

Struktura organizacyjna dywizjiEdytuj

Struktura organizacyjna dywizji latem 1945 rokuEdytuj

  • Dowództwo 1 Warszawskiej Dywizji Kawalerii według etatu K 3/1 o stanie 138 ludzi
  • 1 Pułk Ułanów według etatu K 3/2 o stanie 1165 ludzi[b]
  • 2 Pułk Ułanów według etatu K 3/2 o stanie 1165 ludzi
  • 3 Pułk Ułanów według etatu K 3/2 o stanie 1165 ludzi
  • 5 Pułk Ułanów według etatu K 3/2 o stanie 1165 ludzi
  • 57 Pułk Artylerii Konnej według etatu K 3/3 o stanie 634 ludzi
  • 10 Samodzielny Szwadron Łączności według etatu K 3/4 o stanie 85 ludzi
  • 12 Samodzielny Szwadron Saperów według etatu K 3/5 o stanie 117 ludzi
  • 4 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej według etatu K 3/6 o stanie 249 ludzi
  • Samodzielny Pluton Obrony Chemicznej według etatu K 3/7 o stanie 32 ludzi
  • 7 Transport Żywnościowy według etatu K 3/8 o stanie 57 ludzi
  • Samodzielny Pluton Podwozu i Zaopatrzenia w Materiały Pędne według etatu K 3/9 o stanie 11 ludzi
  • 6 Samodzielny Szwadron Sanitarny według etatu K 3/10 o stanie 51 ludzi
  • 5 Ambulans Weterynaryjny według etatu K 3/11 o stanie 24 ludzi
  • 4 Samodzielny Park Artylerii według etatu K 3/12 o stanie 142 ludzi
  • Warsztat Rymarsko-Szewski według etatu K 3/13 o stanie 21 ludzi
  • Samodzielny Pluton Oddziału Informacji według etatu K 3/14 o stanie 18 ludzi
  • 2977 Wojskowa Stacja Pocztowa według etatu K 3/15 (poczta polowa nr 83412)
  • 1950 Polowa Kasa Banku Państwowego według etatu K 3/16 o stanie 3 ludzi
  • Oddział Informacji 1 Warszawskiej Dywizji Kawalerii według etatu K 3/17 o stanie 24 ludzi

Stan etatowy liczył 6273 żołnierzy i 6558 koni. Na wyposażeniu dywizji miały być 134 pojazdy.

W czerwcu 1945 roku w Koszalinie został sformowany Dywizjon Szkolny.

We wrześniu 1945 roku dywizja została przeformowana na etaty pokojowe Nr 3/20 – 3/31. Stan etatowy został zmniejszony do 4362 żołnierzy.

W wyniku reorganizacji zostały rozformowane:

w skład dywizji włączono:

ze składu dywizji wyłączono:

  • Oddział Informacji 1 Warszawskiej Dywizji Kawalerii

W lutym 1946 roku dywizja została przeniesiona na etaty Nr 3/40 – 3/47. Wówczas rozformowano 7 Transport Żywnościowy i Samodzielny Pluton Podwozu i Zaopatrzenia w Materiały Pędne. W ich miejsce, w etacie Dowództwa 1 DK została utworzona kompania transportowo-gospodarcza[c].

Struktura organizacyjna i dyslokacja dywizji jesienią 1946 rokuEdytuj

Dowództwo dywizjiEdytuj

Dowódcy dywizji:

Zastępca dowódcy dywizji ds. polityczno-wychowawczych

  • ppłk / płk Stanisław Arkuszewski (12 V 1945 – 1947)

Zastępca dowódcy dywizji ds. liniowych

Szefowie sztabu:

  • mjr Leon Lisowski (18 IX 1945 – 17 VI 1946)
  • ppłk / płk Żelisław Zawadzki (17 VI 1946 – 1947)

Sztandar, proporczyki, nazwa wyróżniająca i odznaczeniaEdytuj

Sztandar został przejęty od 1 Warszawskiej Samodzielnej Brygady Kawalerii. Na przełomie 1945 i 1946 został częściowo przehaftowany przez te same zakonnice z Lublina, które w 1944 sztandar wykonały. Na obu stronach płatu, we wszystkich narożnikach, starą nazwę jednostki zastąpiono nową. Z prawej strony bławatu na ramionach krzyża dohaftowano napisy: 8 V 1944 r., Trościaniec, Warszawa, Berlin[5].

Sztandar ten, jako dywizyjny, na mocy rozkazu Naczelnego Dowódcy WP nr 127 z 8 maja 1946 został udekorowany Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy. W pierwszą rocznicę zakończenia II wojny światowej dokonano uroczystego poświęcenia go przed frontem jednostki. Po przesunięciu dywizji w rejon Warszawy sztandar był przechowywany w 1 Pułku Ułanów w Garwolinie. Po rozformowaniu 1 WDK sztandar przekazano Szwadronowi Reprezentacyjnemu Prezydenta RP, a po rozwiązaniu i tej jednostki ppłk Hałas, por. Okoń i ppor. Serba przekazali go w czerwcu 1948 do Muzeum WP w Warszawie[5][6].

Proporczyki sztabu brygady i służb były czerwono-jasnoniebieskie[5].

Dywizja przejęła od 1 Samodzielnej Brygady Kawalerii nazwę wyróżniającą Warszawska.

UwagiEdytuj

  1. Rozkaz organizacyjny Naczelnego Dowódcy WP Nr 053/Org. z 30.03.1946 roku
  2. W rozkazie Nr 0122/org. ND WP z dnia 15 maja 1945 r. pułki ułanów noszą nazwę pułków kawalerii.
  3. Ilość oddziałów i pododdziałów wchodzących w skład 1 DK, podana przez Stanisława Komornickiego jest większa w stosunku do liczby etatów podanych przez Jerzego Kajetanowicza. Prawdopodobnie Szwadron Zapasowy pozostawał poza strukturą dywizji. Natomiast w lutym 1946 roku rozformowany został 5 Ambulans Weterynaryjny oraz Warsztat Rymarsko-Szewski.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Zbigniew Gnat-Wieteska: Szwadrony Przyboczne i Szwadron Reprezentacyjny Wojska Polskiego w latach 1919-1948. Poznań, 1992: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 1992. ISBN 83-85621-01-6.
  • Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960: skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń;Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 83-88089-67-6.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 3, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego: formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek kawalerii, wojsk pancernych i zmotoryzowanych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 83-11-07419-4.
  • Kazimierz Kozłowski, Andrzej Wojtaszak: Żołnierz polski na Pomorzu Zachodnim X-XX wiek. Materiały z sesji naukowej z 10 listopada 1999: praca zbiorowa. Szczecin: Oddział Edukacji Obywatelskiej, 2001. ISBN 83-86992-76-X.
  • Wiesław Wróblewski: Działania militarne w Wielkopolsce i na Ziemi Lubuskiej. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny AON. Departament Systemu Obronnego MON, 2002. ISBN 83-88329-25-1.