Otwórz menu główne

1 fenig wzór 1917 - moneta jednofenigowa, wprowadzona do obiegu w Generalnym Gubernatorstwie Warszawskim 16 lutego 1917, wycofana z obiegu w II Rzeczypospolitej dnia 1 lipca 1924 w wyniku reformy walutowej Władysława Grabskiego[1].

1 fenig wzór 1917
1 fenig 1918 Krolestwo Polskie.jpg
Dane podstawowe
Emitent Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa
Nominał 1 fenig
Rocznik 1917, 1918
Emisja
Mennica Stuttgart
Nakład 51 484 000 szt.
Data emisji 16 lutego 1917
Data wycofania 1 lipca 1924
Projektant nieznany
Opis fizyczny
Masa 1,75 g
Średnica 15 mm
Materiał stal
Rant gładki
Stempel zwykły
Uwagi moneta obiegowa

Jednofenigówkę wzoru 1917 bito przede wszystkim w roku 1918. Monety z datą 1917 traktowane są niekiedy jako próbnego bicia[2].

Spis treści

AwersEdytuj

W centralnym punkcie umieszczono orła w koronie, z dużą dodatkową koroną nad głową, po dwóch stronach ogona litery F F – znak mennicy w Stuttgarcie[1].

RewersEdytuj

Na tej stronie monety znajduje się cyfra 1, poniżej napis „FENIG”, a pod nim rok 1917 lub 1918, z pojedynczymi gwiazdkami przed i po dacie, dookoła napis „KRÓLESTWO POLSKIE”[1].

NakładEdytuj

Mennica w Stuttgarcie biła monety na krążkach stalowych o średnicy 15 mm i masie 1,75 grama, z rantem gładkim, wg wzoru nieznanego projektanta[1]. Niektóre katalogi podają informację, że krążki mennicze były poddawane specjalnemu procesowi cynkowania cienką warstwą, zwanym po niemiecku sheradisierung[1]. Nakłady monety w poszczególnych rocznikach wynosiły[1]:

Rocznik Znak

mennicy

Nakład Uwagi Zdjęcie
1 fenig 1917 F F nieznany mocno zniszczone egzemplarze  
1 fenig 1918 F F 51 484 000 sztuk  

OpisEdytuj

 
Rzadki 1 fenig 1918 z rysunkiem rewersu jak 1917
Wersja lustrzana rocznika 1918

Do roku 1967 w katalogach nie odnotowywano faktu istnienia jednofenigówek z roku 1917. W końcu lat sześćdziesiątych dwudziestego wieku pojawiła się wśród kolekcjonerów informacja, że znalezione egzemplarze są zezłomowanymi monetami uszkodzonymi w wyniku pożaru mennicy. Na stronach internetowych firmy Münzenversanhaus Reppa GmbH umieszczona jest informacja, że jedyny potwierdzony dokumentami pożar mennicy w Stuttgarcie miał miejsce po bombardowaniach 20 i 25 lutego 1944 roku. Metal wydobyty z gruzów, w tym monety, przekazano do składnicy złomu. Dopiero w roku 1967 dwóch anonimowych obecnie kolekcjonerów uzyskało dostęp do tych zasobów i na rynek w ten sposób trafiły między innymi jednofenigówki z 1917 roku[1].

Moneta z 1917 roku jest często fałszowana, zazwyczaj poprzez wklejanie w miejsce cyfry 8 egzemplarzy rocznika 1918, cyfry 7 wyciętej z innych niemieckich monet stalowych tego okresu. Znacząca większość nakładu monet z datą 1918 roku różni się kilkoma istotnymi szczegółami na rewersie, co można zauważyć pod dużym powiększeniem oryginału i tzw. „wklejki”. Najważniejszymi cechami rozpoznawczymi są:[1]

  • różnice kroju czcionki widoczne np w przypadku cyfry 7 daty – w przypadku oryginału daszek cyfry 7 jest lekko falisty w formie znaku „~” a na wklejce – płaski z krótkim pionowym zakończeniem, które czasami jest usuwane przez fałszerzy,
  • inaczej prezentują się wielkość i kształt cyfr daty,
  • dolne zakończenie (podstawy) cyfry nominału 1 – ostre w roczniku 1917, lekko „stępione” (zaokrąglone) dla większości monet 1918,
  • kształt i wielkość gwiazdek przed i po cyfrach daty.

Istnieją rzadkie oryginalne egzemplarze rocznika 1918, których wymienione cech są identyczne z tymi dla oryginałów 1917[1].

W obrocie kolekcjonerskim pojawiają się także egzemplarze z 1918 r. bite stemplem lustrzanym.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i Jerzy Chałupski, Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część pierwsza Królestwo Polskie 1917-1918, wydanie drugie poprawione, wyd. drugie poprawion, Sosnowiec 2008, s. 13–30, ISBN 83-912223-3-0.
  2. Janusz Parchimowicz, Monety polskie, 2003, s. 120.