Otwórz menu główne

4 Warszawski Pułk Strzelców Pieszych

Ten artykuł dotyczy 4 Warszawskiego Pułku Strzelców Pieszych. Zobacz też: 4 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 4.

4 Warszawski Pułk Strzelców Pieszych - oddział piechoty Wojska Polskiego we Francji w latach 1939-1940.

4 Pułk Strzelców Pieszych
Ilustracja
Barwy pułku
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie listopad 1939
Nazwa wyróżniająca Warszawski
Tradycje
Rodowód 2 Pułk Piechoty (zbiorczy)
Kontynuacja 4 Warszawski Batalion Strzelców Pieszych
Dowódcy
Pierwszy ppłk Antoni Cieszkowski
Działania zbrojne
kampania francuska 1940
Organizacja
Dyslokacja Camp de Coëtquidan (organizacja)
Rodzaj wojsk Piechota
Podległość 2 Dywizja Strzelców Pieszych

Spis treści

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

Formowanie 4 pułku piechoty rozpoczęto 17 listopada 1939 r., w obozie Coëtquidan, na bazie rozwiązanego 2 pułku piechoty (zbiorczego) i pułku szkolnego. Wchodził w skład 2 Dywizji Strzelców Pieszych. Głównym źródłem pochodzenia żołnierzy byli ochotnicy narodowości polskiej spośród emigracji z Francji i Belgii oraz żołnierze ewakuowani z obozów internowania w Rumunii, na Węgrzech, Litwy i Łotwy, ponadto poborowi z Francji. Z dniem 18 grudnia 1939 roku 4 pułk piechoty został dyslokowany do Parthenay w departamencie Deux-Sevres, liczył wówczas ok. 3200 żołnierzy. W dniu 14 lutego 1940 roku z 4 pułku piechoty wydzielono zawiązki dla 5 i 6 pułków piechoty, 2 i 202 pułków artylerii, ponadto zmieniono dyslokację części pododdziałów pułku. W miejsce przeniesionych żołnierzy do innych jednostek tworzonej 2 dywizji, przybyli poborowi spośród Polonii z terenu Francji, uzupełnianie pułku trwało do końca maja 1940 roku. Ponadto z pułku odesłano 283 żołnierzy jako niepożądanych ze względu na zły stan zdrowia lub niewłaściwą postawę moralną[1]. Pułk przez cały okres istnienia prowadził szkolenie. Uzbrojenie i wyposażenie bojowe i ekwipunek żołnierze pułku zaczęli otrzymywać dopiero od dnia 23 kwietnia 1940 i do czasu wyjazdu na front nie otrzymano pełnego ekwipunku bojowego. Tabory pułku zostały całkowicie zmotoryzowane poprzez przydzielenie 109 samochodów ciężarowych i ciągników. Zakwaterowanie szeregowych było bardzo złe, żołnierze kwaterowali w stajniach, strychach, stodołach i garażach w okresie srogiej zimy.

Działania zbrojneEdytuj

Od 17 maja 1940 roku pułk został postawiony w stan gotowości bojowej i od dnia 19 maja 1940 roku rozpoczęto transportem kolejowym przewóz stanu osobowego wraz otrzymanym uzbrojeniem i sprzętem na zaplecze linii Maginota do Wassy i Doulevant de Chateau, gdzie znalazł się 21 maja. Następnie od 25 do 29 maja pułk odbył 100 km marsz pieszy w rejon Colombey-les-Belles i wraz z dywizją znalazł się w odwodzie 3 armii francuskiej. W dniu 30 maja 1940 roku nadano pułkowi oficjalną nazwę 4 Warszawski Pułk Strzelców Pieszych. Od 30 maja do 9 czerwca pułk intensywnie szkolił się i pobierał brakujące wyposażenie. Od 17 maja do końca działań we Francji nie dołączyła większość pułkowej kompanii broni towarzyszącej por. Jana Kantego Roehra, wraz z batalionowymi plutonami ppanc. (przy pułku była część komp. br. tow. z plutonem dowodzenia i moździerzy), została przydzielona do 11 francuskiej DP[2]. W dniu 9 czerwca w pułku zarządzono pogotowie transportowe, 11 czerwca przewieziono koleją go w rejon Belfortu. Pułk wraz z 2 Dywizją Strzelców Pieszych wszedł w skład 45 Korpusu Armijnego 8 Armii francuskiej. Kwaterował w rejonie Hericourt . W dniach 13-16 czerwca najpierw organizował obronę na kanale Montbeliard, a następnie w rejonie wcześniejszego zakwaterowania. W dniu 17 czerwca 1940 roku pozostawiając 6 kompanię strzelecką jako pododdział osłonowy, pułk wykonał marsz i zaczął organizować obronę w rejonie; Maiche-Trevillers-Damprichard. 6 kompania podstępem niemieckim została zaskoczona, rozbrojona i częściowo wzięta do niewoli. I batalion pułku w dniu 18 czerwca stoczył całodzienne walki z czołowymi oddziałami niemieckiej 29 DP Zmot. o Maiche i wieczorem na rozkaz wycofał się do Fessevillers. W dniu 19 czerwca od rana II i III bataliony pułku broniły do wieczora swoich pozycji przy skutecznym wsparciu całej artylerii dywizyjnej. W trakcie walk na pozycjach obronnych wzgórz Clos du Doubs, do pułku przydzielono II batalion 5 psp. Odcinek pułku został utrzymany. W godzinach nocnych 19/20 czerwca w kierunku granicy francusko-szwajcarskiej rozpoczął odwrót tabor pułku i przekroczył granicę ok północy, ok godz. 2 granicę przekraczały pododdziały bojowe pułku. Straty pułku w walkach; 15 zabitych, 40 rannych i 242 wziętych do niewoli i zaginionych[3].

Dalsze losy warszawskich strzelców pieszychEdytuj

Od 20 czerwca 1940 4 Warszawski pułk strzelców pieszych został rozbrojony i internowany w Szwajcarii. Internowanych zostało 2469 żołnierzy. W okresie od sierpnia 1944, do maja 1945 roku ewakuowanych zostało ok. 600 żołnierzy i oficerów pułku do Francji, z tego niespełna 300 przybyło do Wielkiej Brytanii i odtwarzało 2 Brygadę Strzelców Pieszych 4 DP, natomiast kilkudziesięciu trafiło do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech[4]. Pułk formalnie rozwiązany w 1945. Jego tradycje kultywował w Wielkiej Brytanii 4 Warszawski Batalion Strzelców Pieszych.

Żołnierze pułkuEdytuj

Dowódcy pułku:

  • ppłk Antoni Józef Cieszkowski XI.1939 - 20.IV.1940
  • ppłk Aleksander Gembal 20.IV.1940 - 20.VI.1940

szef sztabu pułku

  • mjr dypl. Jan Nowaczyński

Dowódcy batalionów:

  • dowódca I batalionu - mjr Antoni Chudzikiewicz
  • dowódca II batalionu - mjr Tadeusz Zarzycki
  • dowódca III batalionu - mjr Franciszek Raczek

PrzypisyEdytuj

  1. Józef Smoliński, 4 Warszawski Pułk Strzelców Pieszych str. 3-6, 1994.
  2. Aleksander Blum (red.), Artyleria polska. Kampania francuska. Materiały do księgi pamiątkowej artylerii polskiej na zachodzie. str. 109-110, 1983.
  3. Józef Smoliński, 4 Warszawski Pułk Strzelców Pieszych str. 14-29, 1994.
  4. Józef Smoliński, 4 Warszawski Pułk Strzelców Pieszych str. 41-43, 1994.

BibliografiaEdytuj

  • Józef Smoliński, "4 Warszawski Pułk Strzelców Pieszych", Wydawnictwo Ajaks, Warszawa 1994, ​ISBN 83-85621-47-4​.
  • Witold Biegański, Zaczęło się w Coëtquidan, Z dziejów polskich jednostek regularnych we Francji, Wydawnictwo MON, Warszawa 1977, wyd. I, s. 72,
  • Józef Smoliński: 2 Dywizja Strzelców Pieszych : (Francja - Szwajcaria). Warszawa: [s. n], 1992. ISBN 83-00-03620-2.
  • Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945 : katalog zbioru falerystycznego : Wojsko Polskie 1918-1939, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books : [Wydawnictwa Naukowo-Techniczne], 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Materiały Centralnego Archiwum Wojskowego.
  • Polskie Siły Zbrojne W Drugiej Wojnie Światowej.Tom II.Kampanie Na Obczyźnie.Część 1. Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego.Londyn 1959.
  • Aleksander Blum (red.): Artyleria polska.Kampania francuska 1940. Materiały do księgi pamiątkowej artylerii polskiej na zachodzie 1940-1945. Londyn: Koło Oficerów Artylerii, 1983.