Otwórz menu główne

Adolf Amort ps. „Murdelio” (ur. 17 października 1831 w Sanoku, zm. ?) – oficer, powstaniec styczniowy, urzędnik.

Adolf Amort
Adolph Amort
Murdelio
major
Data i miejsce urodzenia 17 października 1831
Sanok
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Cesarstwa Austriackiego,
wojska polskie 1863,
cesarska i królewska Armia
Jednostki 9 Pułk Piechoty Austro-Węgier,
Oddział Kajetana Cieszkowskiego,
3 Pułk Ułanów Austro-Węgier
Główne wojny i bitwy wojna francusko-austriacka (kampania włoska 1859)
powstanie styczniowe
Późniejsza praca kasjer Kasy Oszczędności w Przemyślu

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 17 października 1831 w Sanoku[1][2][3][4]. Według różnych wersji był spolonizowanym[5] Serbem[6][7] bądź Węgrem[8]. Był wyznania rzymskokatolickiego[1].

Służba wojskowaEdytuj

Został oficerem Armii Cesarstwa Austriackiego. Służył w 9 pułku piechoty w Stryju, od około 1852 jako kadet (Cadet)[9][10][11], od około 1855 jako podporucznik 2 klasy (Unterleutenant 2. Classe)[12][13][14][15], a od około 1859 jako porucznik (Oberleutenant)[16][17][18][19][20][21][22][4]. W 1859 brał udział w kampanii włoskiej[22][21][20]. Po wybuchu powstania styczniowego 1863 przystąpił do strony polskiej jako były oficer armii austriackiej[20][22][4][6]. Służył wówczas w stopniu majora, używającreślony jako faktyczny pseudonimu „Murdelio”[4][6][7]. Pełnił funkcje naczelnika oraz organizatora formowanego w połowie 1863 oddziału Kajetana Cieszkowskiego ps. „Ćwiek”[4][6] i został określony jako faktyczny dowódca tej jednostki[22][7][23][24] (w późniejszym opracowaniu był wymieniany w grupie wyższych oficerów i samoistnych dowódców powstania styczniowego[4]). W tymże oddziale służył później, biorąc udział w bitwach pod Kowalami, Lublinem, Wirem (tu został ciężko ranny w rękę), Puławami i innych[4]. W 1866 był rotmistrzem wolnych ułanów, sformowanych przez Regimentarza hr. Kazimierza Starzeńskiego w Ropczycach (tzw. „Krakusi” wówczas zostali wcieleni do 1 Galicyjskiego pułku ułanów)[22][20]. Został oficerem cesarskiej i królewskiej Armii i jako rotmistrz 2 klasy mianowany 22 lipca 1866 w latach od 1870 do około 1876 był oficerem rezerwy 3 pułku ułanów w Przemyślu, gdzie stacjonowała kadra uzupełniająca tej jednostki[25][26][27][28][29][30][31][32]

Praca i działalnośćEdytuj

Osiadł w Przemyślu, gdzie pracował zawodowo oraz działał na polu społecznym i politycznym[20][22][21]. Od 1871 do 1899 jako oficer w stanie nieczynnym (pozasłużbowym) pełnił funkcję kasjera Kasy Oszczędności w Przemyślu (założonej w 1865[1])[33][34][35][36][37][38][39][40][41][42][43][44][45][46][47][48][49][50][51][52][53][54][55][56][57][58][59][60][61][2][62][63]. Od 1897 otrzymywał pensję w wysokości 2100 zł.[1]. W trakcie wojej pracy uchodził za człowieka honorowego i zaufanego dyrekcji[63][62][64]. Otrzymywał pochwały od przełożonych[63][64]. W mieście był uważany za obywatela prawego, był poważany i szanowany z uwagi za swoją przeszłość wojskową oraz działalność publiczną[20][21]. Powoływano go na arbitra przy sprawach o charakterze honorowym[22][21]. Tym niemniej przed 1899 był karany za występki przeciw bezpieczeństwu czci[2].

17 sierpnia 1885 wszedł w skład ukonstytuowanego wówczas Komitetu dla Wygnańców z Prus w Przemyślu[65][66]. Od 1887 do 1889 był prezesem wydziału Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Przemyślu[67][68] (wybrany 22 listopada 1888[69][70][71])[72][73][20][74], 4 czerwca 1898 wybrany członkiem wydziału[75], w tymże roku był gospodarzem przemyskiego gniazda[76] i był zastępcą przewodniczącego oddziału kolarzy przemyskiego TG „Sokół”[77]. Od 1889 do 1891 był naczelnikiem ochotniczej straży pożarnej w Przemyślu[78][79][80][81][82][83][84]. W tym czasie dowodził akcjami gaśniczymi podczas pożarów w mieście[85][86][87], później nadal pełnił tę funkcję (1892/1893)[61], ponownie wybrany 8 września 1895[88]. Podczas pobytu cesarza Franciszka Józefa I w Przemyślu 7 września 1889 dowodził strażą honorową obywatelską i ochotniczą strażą pożarną, czuwającymi nad utrzymaniem porządku[89][90]. Był członkiem Towarzystwa Bursy przemyskiej, w której 15 września 1890 został wybrany do komisji lustracyjnej[91]. W 1892 został wybrany członkiem komisji kontrolującej przy wydziale Towarzystwa Dramatycznego w Przemyślu[92]. W październiku 1895 przystąpił do oddziału Towarzystwa Szkoły Ludowej w Przemyślu[93].

Był członkiem rady miejskiej (gminnej) w Przemyślu[64], wybierany w 1890[94] (zasiadł w Sekcji II finansowej i przemysłowej[95]), w 1893[96][61][97], w 1895 został członkiem komitetu wyborczego[98], ponownie wybrany radnym w 1897[99]. Był myśliwym[61]. Decyzją rady miejskiej z 19 listopada 1891 został dzierżawcą polowania w miejskim lesie[100][20]. Pełniąc mandat radnego rady gminnej w Przemyślu w 1893 kandydował do Rady c. k. powiatu przemyskiego[61]. Z ramienia rady miejskiej do 1899 zasiadał w komitecie zarządzającym funduszem rzemieślników[101].

Skazanie za defraudacjęEdytuj

20 maja 1899 został aresztowany pod zarzutem defraudacji, tj. sprzeniewierzenia środków finansowych, których miał dokonać pełniąc funkcję kasjera Kasy Oszczędności w Przemyślu, po czym osadzono go w areszcie przy C. K. Sądzie Obwodowym w Przemyślu[102][22][21][1][62][20]. Nieprawidłowości wykrył dr Skórski 11 maja 1899, a potwierdziło je przeprowadzone 17 maja skontrum kasy, które wykazało nieprawidłowości na łączną sumę 71 000 zł.[22][21] (publicznie ogłoszono, że łączne straty wyrządzone przez kasjera wyniosły w kapitale i w procentach 77 529 zł. 90 ct.[22])[20][1][62][103]. Już podczas ujawnienia defraudacji Amort przyznał się do swoich czynów i przedstawił wytłumaczenie, że przyczynił się do tego niepomyślny przebieg jego gry na giełdzie[22][20]. Część szkody (ponad 20 000 zł.) pokrył już wówczas poprzez przekazanie połowy swojej realności na rzecz kasy[22]. 5 września 1899 przed trybunałem przysięgłych sędziów w Przemyślu rozpoczął się proces, w którym Adolf Amort został oskarżony o kradzieże z § 171 u. k. dokonane w latach od 1872 do 1892 (na kwotę łączną 59 130 zł.) oraz dokonane w latach od 1897 do 1899 sprzeniewierzenia z § 153 u. k. (na kwotę ok. 8000 zł.) i oszustwa § 197 u. k. (na kwotę 1500 zł.)[1][3][2][104][63][105][106]. W złożonych wyjaśnieniach przyznał się, że w okresie sprawowania stanowiska dyrektora przez Frankowskiego od 1873 do 1892 dokonywał wielu manipulacji i przywłaszczeń w kasie instytucji[63]. Przed sądem nie poczuwał się do winy, w swoim mniemaniu nie miał zamiaru wyrządzenia szkody, stwierdził, że działał przez nieostrożność, a powstałe braki w kasie zamierzał wyrównać z majątku swojej zmarłej żony[1][3][2]. W myśl § 179 u. k. groziła mu kara od 5 do 10 lat ciężkiego więzienia[63]. Wyrokiem z 7 września 1899 został uznany winnym oszustwa i skazany na karę trzech lat ciężkiego więzienia, z obostrzeniem jednorazowym postem co miesiąc[64][107]. Ponadto był zobowiązany do pokrycia kosztów postępowania karnego, do zapłaty poszkodowanej Julii Durbak odszkodowania w wysokości 1000 zł., natomiast ewentualne żądanie Kasy Oszczędności odszkodowania od Amorta przysługiwało na drodze cywilnej[64]. Jednocześnie został uniewinniony od oskarżenia o zbrodnię kradzieży w myśl § 171, 173, 174 II d) u. k. oraz o zbrodnię sprzeniewierzenia w myśl § 183 u. k.[64]. Oskarżenie i skazanie Amorta było zaskoczeniem dla społeczności Przemyśla z uwagi na przekonanie o jego nieskazitelności, a cała sprawa była szeroko komentowana także w prasie ogólnopolskiej[64][22][1][3][2]. 28 listopada 1899 Amort jako skazaniec został odtransportowany w grupie więźniów w Przemyśla do Lwowa[108].

Życie prywatneEdytuj

Był żonaty z Emilią (zmarła przed 1899)[63]. Byli bezdzietni[1]. Oboje zamieszkiwali w Przemyślu w domu pod numerem 115[109]. Adolf Amort posiadał realność przy ulicy Długiej[110].

W 1907 na terenie prywatnym, tzw. „Amortówce”, zaplanowano budową siedziby komendy korpusu c. k. armii[111][112][113]. 18 października 1909 Kasa Oszczędności nabyła na publicznym przetargu grunty „Amortówki”, na której parcele pojawiały się oferty, co miało pokryć dawne straty[114]. Na początku 1910 został rozstrzygano konkurs na parcelację „Amortówki”, ogłoszony przez Dyrekcję Kasy Oszczędności w Przemyślu[115][116]. W 1911 grunty „Amortówki” pozostające nadal we władaniu Kasy Oszczędności były przedmiotem sprzedaży[117].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j Kronika. Przemyska kasa oszczędności. „Gazeta Narodowa”. Nr 247, s. 2, 6 września 1899. 
  2. a b c d e f Defraudacja w przemyskiej kasie oszczędności. „Dziennik Polski”. Nr 247, s. 2, 6 września 1899. 
  3. a b c d Sprawy sądowe. „Nowa Reforma”. Nr 203, s. 3, 6 września 1899. 
  4. a b c d e f g Nieco szczegółów biograficznych dotyczących uczestników organizacyi i partyzantki r. 1863/64. W: Józef Białynia Chołodecki: Księga pamiątkowa opracowana staraniem Komitetu Obywatelskiego w czterdziestą rocznicę powstania r. 1863/1864. Lwów: 1904, s. 29, 159. Biogram Franciszka Bema autorstwa Józefa Białyni Chołodeckiego został wykorzystany jako identyczny w publikacjach: Sanoczanie w powstaniu. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 5, s. 2, 26 stycznia 1913.  oraz Edward Zając. Sanoczanie w powstaniu styczniowym 1863 r.. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 2 (473), s. 5, 10-20 stycznia 1989. 
  5. Dla przykładu działając w ramach Towarzystwa Dramatycznego w Przemyślu wyrażał się o głębokim zakorzenieniu Polskości w tym mieście. Ruch stowarzyszeń. „Gazeta Przemyska”. Nr 29, s. 3, 10 kwietnia 1892. 
  6. a b c d Tadeusz Mencel. Piąty Oddział Województwa Lubelskiego Kajetana Cieszkowskiego-Ćwieka w powstaniu styczniowym. „Rocznik Lubelski”. Tom 6, s. 130, 1963. 
  7. a b c Marek Kokosiński. Powstanie styczniowe na ziemi chełmskiej. „Pro Patria”. Nr 1 (85), s. 22, Kwiecień 2004. 
  8. Karol Jadczyk: Kadra dowódcza powstania styczniowego. polska-zbrojna.pl, 2018-12-06. [dostęp 2019-07-13].
  9. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1852, s. 192.
  10. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1853, s. 188.
  11. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1854, s. 191.
  12. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1855, s. 190.
  13. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1856, s. 186.
  14. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1857, s. 186.
  15. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1858, s. 166.
  16. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1859, s. 98.
  17. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1861, s. 148.
  18. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthumes für 1861-1862. Wiedeń: 1862, s. 150.
  19. Militärschematismus des österreichischen Kaiserthumes für 1863. Wiedeń: 1863, s. 160.
  20. a b c d e f g h i j k Kronika. Defraudacya. „Echo Przemyskie”. Nr 42, s. 3, 25 maja 1899. 
  21. a b c d e f g Ze świata. Defraudacja. „Kurier Warszawski”. Nr 142, 25 maja 1899. 
  22. a b c d e f g h i j k l m Defraudacya w przemyskiej kasie oszczędności. „Słowo Polskie”. Nr 4, 24 maja 1899. 
  23. Zbigniew Lubaszewski. Dowódcy oddziałów z okresu powstania styczniowego na Ziemi Chełmskiej. „Ad Rem”. Nr 1, s. 42, 2013. Lubelskie Samorządowe Centrum Kształcenia Nauczycieli. ISSN 1733-4187. 
  24. Karol Jadczyk: Dowódcy powstania styczniowego. Portret zbiorowy. Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2016, s. 16. ISBN 978-83-7729-312-6.
  25. Kais. Königl. Militär-Schematismus 1869-1870. Wiedeń: 1870, s. 1165.
  26. Kais. Königl. Militär-Schematismus 1871. Wiedeń: 1871, s. 531, 608.
  27. Kais. Königl. Militär-Schematismus 1872. Wiedeń: 1872, s. 421, 478.
  28. Kais. Königl. Militär-Schematismus 1873. Wiedeń: 1873, s. 387, 439.
  29. Kais. Königl. Militär-Schematismus 1874. Wiedeń: 1874, s. 395, 452.
  30. Kais. Königl. Militär-Schematismus 1875. Wiedeń: 1874, s. 395, 453.
  31. Kais. Königl. Militär-Schematismus 1876. Wiedeń: 1875, s. 433, 499.
  32. Kais. Königl. Militär-Schematismus 1877. Wiedeń: 1876, s. 430, 495.
  33. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1872. Lwów: 1872, s. 481.
  34. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1873. Lwów: 1873, s. 493.
  35. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1874. Lwów: 1874, s. 532.
  36. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1875. Lwów: 1875, s. 536.
  37. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1876. Lwów: 1876, s. 546.
  38. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1877. Lwów: 1877, s. 527.
  39. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1878. Lwów: 1878, s. 516.
  40. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1879. Lwów: 1879, s. 511.
  41. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1880. Lwów: 1880, s. 515.
  42. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1881. Lwów: 1881, s. 528.
  43. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1882. Lwów: 1882, s. 529.
  44. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1883. Lwów: 1883, s. 529.
  45. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1884. Lwów: 1884, s. 512.
  46. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1885. Lwów: 1885, s. 512.
  47. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1886. Lwów: 1886, s. 512.
  48. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1887. Lwów: 1887, s. 513.
  49. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1888. Lwów: 1888, s. 513.
  50. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1889. Lwów: 1889, s. 600.
  51. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1890. Lwów: 1890, s. 600.
  52. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1891. Lwów: 1891, s. 600.
  53. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1892. Lwów: 1892, s. 600.
  54. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1893. Lwów: 1893, s. 600.
  55. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1894. Lwów: 1894, s. 600.
  56. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 600.
  57. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1896. Lwów: 1896, s. 600.
  58. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1897. Lwów: 1897, s. 600.
  59. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1898. Lwów: 1898, s. 715.
  60. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1899. Lwów: 1899, s. 715.
  61. a b c d e Sprawy miejscowe. Precz z komulacją!. „Gazeta Przemyska”. Nr 5, s. 2, 15 stycznia 1893. 
  62. a b c d Sprawa przemyskiej Kasy oszczędności. „Słowo Polskie”. Nr 210, s. 3, 5 września 1899. 
  63. a b c d e f g Z izby sądowej. „Echo Przemyskie”. Nr 72, s. 3-4, 8 września 1899. 
  64. a b c d e f g Z izby sądowej. „Echo Przemyskie”. Nr 73, s. 3, 10 września 1899. 
  65. Kronika. „Echo z nad Sanu”. Nr 17, s. 3, 23 sierpnia 1885. 
  66. Komitet dla Wygnańców w Przemyślu. „Goniec Wielkopolski”. Nr 193, s. 1, 26 sierpnia 1885. 
  67. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 1, s. 3, 1 stycznia 1888. 
  68. Ruch stowarzyszeń. „Gazeta Przemyska”. Nr 47, s. 5, 18 listopada 1888. 
  69. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 48, s. 2, 25 listopada 1888. 
  70. Ruch stowarzyszeń. „Gazeta Przemyska”. Nr 50, s. 4, 8 grudnia 1888. 
  71. Ruch stowarzyszeń. „Gazeta Przemyska”. Nr 45, s. 3, 7 lipca 1889. 
  72. Ruch stowarzyszeń. „Gazeta Przemyska”. Nr 43, s. 3, 29 czerwca 1889. 
  73. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 52, s. 2, 1 sierpnia 1889. 
  74. Prezesi Sokoła Przemyskiego. „Ziemia Przemyska”. Nr 24, s. 4, 9 czerwca 1928. 
  75. Okręg IV. przemyski. Przemyśl. „Przewodnik Gimnastyczny „Sokół””. Nr 8, s. 93, 1898. 
  76. Okręg IV. przemyski. Przemyśl. „Przewodnik Gimnastyczny „Sokół””. Nr 11, s. 105, 1899. 
  77. Ruch stowarzyszeń. „Echo Przemyskie”. Nr 67, s. 3, 21 sierpnia 1898. 
  78. Sprawy miejscowe / Ruch stowarzyszeń. „Gazeta Przemyska”. Nr 18, s. 2, 4, 4 kwietnia 1889. 
  79. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 53, s. 3, 4 sierpnia 1889. 
  80. Sprawy miejscowe. „Gazeta Przemyska”. Nr 57, s. 3, 18 sierpnia 1889. 
  81. Sprawy stowarzyszeń. „Gazeta Przemyska”. Nr 89, s. 3, 5 listopada 1891. 
  82. Korespondencye. „Gazeta Jarosławska”. Nr 4, s. 4, 1 grudnia 1891. 
  83. Krajowy Związek Ochotniczych Straży Pożarnych w Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem 1875–1900. Lwów: 1900, s. 12222.
  84. Tadeusz Kudyba: Początki Straży Pożarnej. przemysl.kmpsp.gov.pl. [dostęp 2019-07-13].
  85. Kronika. Fałszywy alarm. „Gazeta Przemyska”. Nr 47, s. 3, 14 lipca 1889. 
  86. Kronika. Ogień. „Gazeta Przemyska”. Nr 84, s. 2, 21 listopada 1889. 
  87. Ruch stowarzyszeń. „Gazeta Przemyska”. Nr 40, s. 3, 18 maja 1890. 
  88. Kronika. „Kuryer Przemyski”. Nr 81, s. 3, 12 września 1895. 
  89. Kronika. Program pobytu Cesarza w Przemyślu. „Gazeta Przemyska”. Nr 63, s. 2, 8 września 1889. 
  90. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 64, s. 2, 12 września 1889. 
  91. Ruch stowarzyszeń. „Gazeta Przemyska”. Nr 75, s. 3, 18 września 1890. 
  92. Ruch stowarzyszeń. „Gazeta Przemyska”. Nr 24, s. 3, 24 marca 1892. 
  93. Kronika. „Kuryer Przemyski”. Nr 91, s. 2, 17 października 1895. 
  94. Kronika. Wybory Rady gminnej. „Gazeta Przemyska”. Nr 7, s. 2, 23 stycznia 1890. 
  95. Sprawy miejscowe. Sprawozdanie z posiedzenia Rady miejskiej. „Gazeta Przemyska”. Nr 45, s. 2, 5 czerwca 1890. 
  96. Sprawy miejscowe. Sprawozdanie z posiedzenia Rady miejskiej z dn. 23 marca 1893. „Gazeta Przemyska”. Nr 25, s. 3, 25 marca 1893. 
  97. Sprawy miejscowe. Sprawozdanie z posiedzenia Rady miejskiej z dn. 29 marca 1893. „Gazeta Przemyska”. Nr 45, s. 2, 2 kwietnia 1893. 
  98. Ruch przedwyborczego. „Kuryer Przemyski”. Nr 75, s. 2, 22 sierpnia 1895. 
  99. Kronika. Skład nowej Rady gminnej. „Echo Przemyskie”. Nr 85, s. 3, 24 października 1897. 
  100. Sprawy miejscowe. Sprawozdanie z posiedzenia rady miejskiej. „Gazeta Przemyska”. Nr 89, s. 2, 22 listopada 1891. 
  101. Z Rady miejskiej. „Echo Przemyskie”. Nr 43, s. 3, 28 maja 1899. 
  102. Kronika. Defraudacya. „Echo Przemyskie”. Nr 41, s. 3, 21 maja 1899. 
  103. Kronika. Z kasy oszczędności. „Echo Przemyskie”. Nr 43, s. 3, 28 maja 1899. 
  104. Kronika. „Echo Przemyskie”. Nr 69, s. 3, 27 sierpnia 1899. 
  105. Sprawy sądowe. „Nowa Reforma”. Nr 205, s. 3, 8 września 1899. 
  106. Sprawa przemyskiej Kasy oszczędności. „Słowo Polskie”. Nr 213, s. 3-4, 8 września 1899. 
  107. Kronika. „Gazeta Narodowa”. Nr 251, s. 2, 10 września 1899. 
  108. Kronika. „Echo Przemyskie”. Nr 96, s. 3, 30 listopada 1899. 
  109. Kalendarz Przemyski na Rok Pański 1900. 1899, s. 89.
  110. Sprawy miejscowe. Sprawozdanie z posiedzenia Rady miejskiej z dn. 24 marca 1892. „Gazeta Przemyska”. Nr 25, s. 3, 27 marca 1892. 
  111. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 13, s. 3, 21 czerwca 1907. 
  112. Kronika. wojskowość bojkotuje magistrat. „Nowy Głos Przemyski”. Nr 36, s. 2-3, 23 czerwca 1907. 
  113. Rada miejska. „Nowy Głos Przemyski”. Nr 73, s. 2, 11 września 1910. 
  114. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 85, s. 2, 22 października 1909. 
  115. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 6, s. 3, 18 stycznia 1910. 
  116. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 8, s. 2, 25 stycznia 1910. 
  117. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 5, s. 3, 24 lutego 1911.