Otwórz menu główne

Aleksander Jeljaszewicz

polski oficer kawalerii pochodzenia tatarskiego

Aleksander Jeljaszewicz[1] "Sasza" (ur. 22 marca 1902 w Wilnie, zm. 18 sierpnia 1978 w Gdańsku) – Polak narodowości tatarskiej, major kawalerii Wojska Polskiego.

Aleksander Jeljaszewicz
Sasza
Ilustracja
Major Major
Data i miejsce urodzenia 22 marca 1902
Wilno, gubernia wileńska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 18 sierpnia 1978
Gdańsk, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1912 - 1945
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
Kampania wrześniowa

Służba wojskowaEdytuj

Był potomkiem starego, tatarskiego rodu szlacheckiego, którego przedstawiciele osiedlili się na Litwie w czasach wielkiego księcia Witolda, synem Jana, kapitana Armii Imperium Rosyjskiego. W latach 1912-1919 był słuchaczem Korpusu Kadetów w Pskowie, a następnie w Kijowie. Ewakuowany do Turcji i Królestwa SHS, gdzie w 1923 ukończył oficerską szkołę kawalerii. Do 1925 pełnił służbę w serbskiej straży granicznej po czym powrócił do Polski.

W 1925 przyjęty został do Wojska Polskiego, w którym rozpoczął naukę w Oficerskiej Szkole Kawalerii w Grudziądzu. Zawodową służbę wojskową rozpoczął w 1928 w 4 Pułku Ułanów Zaniemeńskich stacjonującym w garnizonie Wilno. W październiku 1938 przeniesiony został do 13 Pułku Ułanów Wileńskich w garnizonie Nowa Wilejka, w którym objął dowództwo 1 Szwadronu Ułanów Tatarskich, ostatniego pododdziału jazdy tatarskiej w historii Rzeczypospolitej. W 1939 roku brał udział w kampanii wrześniowej.

W pierwszych dniach września 13 Pułk Ułanów walczył pod Piotrkowem, następnie przeprawiał się przez Wisłę w rejonie Maciejowic. Pod Maciejowicami 9 albo 10 września szwadron tatarski wykonał ostatnią szarżę na nieprzyjaciela.

Maciejowicka szarża stanowi symboliczne zamknięcie historii walk oddziałów tatarskich w wojsku polskim. Nieco później 13 Pułk Ułanów został rozbity pod wsią Suchowola na Lubelszczyźnie. Jeljaszewicz z garstką swoich ludzi próbował przebić się do granicy węgierskiej, ale dostał się do niewoli niemieckiej i resztę wojny spędził w oflagu.

Awanse służboweEdytuj

  • podporucznik – 15 sierpnia 1928 ze starszeństwem z 15 sierpnia 1928 i 13 lokatą w korpusie oficerów kawalerii
  • porucznik – ze starszeństwem z 1 stycznia 1932
  • rotmistrz – od 1935
  • major – od 1938

Po wojnieEdytuj

Po wojnie wrócił do kraju i zamieszkał w Gdańsku, gdzie pracował jako urzędnik PZU. Był aktywnym działaczem miejscowej społeczności tatarskiej. Zmarł w roku 1978. Jego grób znajduje się na Muzułmańskim Cmentarzu Tatarskim w Warszawie[2]. Synem Aleksandra, a zarazem ostatnim męskim przedstawicielem rodu był słynny, polski lekarz - mikrobiolog, prof. dr hab. Janusz Jeljaszewicz.

PrzypisyEdytuj

  1. W Roczniku Oficerów Kawalerii i Dzienniku Personalnym M.S.Wojsk. figurował jako Aleksander Jeljasiewicz.
  2. Zdjęcie grobu: http://www.nieobecni.com.pl/index.php?s=grob&id=143087

BibliografiaEdytuj

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych z 1928
  • Rocznik Oficerów Kawalerii 1930, Główna Drukarnia Wojskowa, nakładem "Przeglądu Kawaleryjskiego", Warszawa 1930
  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932
  • Zygmunt Kosztyła, Szwadron Ułanów Tatarskich, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 4 (118), Warszawa 1986