Aleksander Kulczyński
Aleksander Kulczyński (ur. 20 grudnia 1889 w Warszawie, zm. 11 sierpnia 1977 tamże) – major piechoty Wojska Polskiego. Kawaler Orderu Virtuti Militari.
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne |
|
Formacja | |
Jednostki |
Legion Puławski |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Życiorys
edytujUrodził się w rodzinie Józefa i Franciszki z d. Gajewska[1]. Relegowany ze szkoły realnej po ukończeniu sześciu klas za strajk szkolny w 1905. Maturę zdał jako ekstern już jako oficer WP[2]. W 1913[3] roku został powołany do armii rosyjskiej. W 1915 zgłosił się ochotniczo do służby w Legionie Puławskim.
Szczególnie zasłużył się 20 sierpnia 1920 „w bitwie pod Murcem, gdzie na czele swojego plutonu podczas walki wręcz zatrzymał napór Niemców, nast. wypierając ich z zajmowanych pozycji”[1]. Za tę postawę odznaczony Orderem Virtuti Militari.
Od 1916 jako podchorąży służył w Brygadzie Strzelców Polskich (ranny we wsi Konczany nad Uszą podczas walk z bolszewikami w 1918). Za walki z bolszewikami odznaczony amarantową wstążeczką. Działał w Polskiej Lidze Wojennej Walki Czynnej i szerzył jej ideologię wśród podwładnych (Krzyż Niepodległości). Uczestniczył w spisku w Bobrujsku. Po demobilizacji I Korpusu Polskiego przedarł się do 4 Dywizji Strzelców Polskich, z którą wrócił do kraju[4].
W lutym 1920 wstąpił do 5 pułku piechoty Legionów. Latem tego roku został ranny pod Nawozem nad Styrem, a po rekonwalescencji, w październiku otrzymał przydział do Wileńskiego Pułku Strzelców[4]. W październiku 1920 brał udział w wyzwoleniu Wilna spod okupacji litewskiej. W nocy z 26 na 27 października 1920 podczas wypadu I baonu Pułku Wileńskiego na młynek w Ponarach wziął do niewoli całą placówkę (30 ludzi), zniszczył połączenia telefoniczne i dowodził atakiem na okopy zmuszając Litwinów do wycofania się. W latach 20. XX wieku pełnił służbę w 85 pułku piechoty w Nowej Wilejce[5].
3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 694. lokatą w korpusie oficerów piechoty[6].
3 maja 1926 awansował na majora ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 i 67. lokatą w korpusie oficerów piechoty [7].
28 stycznia 1931 roku otrzymał przeniesienie z 85 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy Batalionu KOP „Iwieniec”[8]. 23 marca 1932 roku został przeniesiony z KOP do Komendy Miasta Wilno na stanowisko referenta bezpieczeństwa i dyscypliny[9][10][11].
W 1939 jako oficer w stanie spoczynku został zmobilizowany w ramach Obszaru Warownego „Wilno”. Po 17 września przekroczył granicę litewską. Po powrocie z internowania został aresztowany, więziony na Łukiszkach, skazany na 8 lat "trudavovo łagra" i 7 października 1940 wywieziony do łagru w Workucie. W 1941, po podpisaniu układu Sikorski-Majski, został przyjęty do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. W Guzar w Użbekistanie, dowodził batalionem szkoląc młodych żołnierzy. Po wyjściu oddziałów gen. Andersa ze Związku Radzieckiego, był dowódcą Straży Portowej w Aleksandrii. Tam zachorował na próchnicę kręgosłupa i odszedł ze służby. W 1946 wrócił do Polski. Będąc rencistą (noga krótsza o 5 cm wskutek nie w pełni udanej operacji prof. Grucy), pracował jako archiwista. Zmarł w 1977 roku. Pochowany na Powązkach Cywilnych w kwaterze 115 niedaleko od grobu marszałka Rydza Śmigłego[4].
Ordery i odznaczenia
edytuj- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6822[1] (dwukrotnie: za walki z Niemcami w Legionie Puławskim i za wojnę bolszewicką w 5 Pułku Legionów - ranny pod Nawozem nad Styrem; pierwszy krzyż Virtuti V klasy zwrócił do kapituły orderu Virtuti Militari, bo nie można było mieć dwóch tej samej klasy[potrzebny przypis])
- Krzyż Niepodległości[1] za udział w Polskiej Lidze Wojennej Walki Czynnej i spisku w Bobrujsku (jeszcze w wojsku carskim).
- Krzyż Walecznych[1] - dwukrotnie - „za czyny męstwa i odwagi wykazane w bojach toczonych w latach 1918-1921”
- Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej za wyzwolenie Wilna i stanie na straży granic Litwy Środkowej
- Wstążeczka amarantowa
- Medal za Długoletnią Służbę w X-lecie służby,
- Złoty Krzyż Zasługi[1]
- Medal międzysojuszniczy „Médaille Interalliée”
Awanse
edytujŻycie prywatne
edytujŻonaty od 1927 z Lidią z d. Keltau. Dwóch synów[1].
Przypisy
edytuj- ↑ a b c d e f g h i j k Polak (red.) 1993 ↓, s. 108.
- ↑ Polak Bogusławw, Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945 str. 108, podano, że było to w Wilnie w 1924.
- ↑ Polak Bogusławw, Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945 str. 108, podano, że od 1912.
- ↑ a b c Głowiński 2009 ↓, s. 28.
- ↑ Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 24 września 1921 roku, s. 219, 723.
- ↑ Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 49.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 18 z 3 maja 1926 roku, s. 126.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 30.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 255.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 29, 505.
- ↑ Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty. 5 czerwiec 1935. Dodatek bezpłatny dla prenumeratorów „Przeglądu Piechoty”, Warszawa 1935, s. 19.
Bibliografia
edytuj- Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych.
- Rocznik Oficerski 1923. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1923. [dostęp 2016-06-05].
- Rocznik Oficerski 1924. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1924. [dostęp 2016-06-11].
- Rocznik Oficerski 1928. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1928. [dostęp 2016-06-11].
- Rocznik Oficerski 1932. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1932. [dostęp 2016-06-11].
- Tomasz Głowiński: Zapomniany garnizon. Oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza w Iwieńcu w latach 1924-1939. Wrocław: Wydawnictwo GAJT, 2009. ISBN 978-83-88178-71-9.
- Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.