Otwórz menu główne

Antoni Kazimierz Sapieha (ur. przed 6 listopada 1689, zm. 16 maja 1739 w Dereczynie) – poseł, starosta merecki i puński, kasztelan trocki. Przed 7 grudnia 1706 roku mianowany stolnikiem litewskim, ustąpił z urzędu po powrocie Augusta II Mocnego w 1709 roku[1], dyrektor wileńskiego sejmiku przedsejmowego w 1724 roku[2].

Antoni Kazimierz Sapieha
Herb
Lis
Rodzina Sapiehowie
Data urodzenia przed 6 listopada 1689
Data i miejsce śmierci 16 maja 1739
Dereczyn
Ojciec Jerzy Stanisław Sapieha
Matka Izabela Helena Połubińska
Żona

Rachela Teresa Wyhowska

Odznaczenia
Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie)

Był synem Jerzego Stanisława i Izabeli Heleny z Połubińskich.

Kształcił się w Paryżu w latach 1705-1709. Po upadku Stanisława Leszczyńskiego przebywał w Prusach u boku dziadka, Kazimierza Jana, prawdopodobnie uczestnicząc w przedsięwzięciach antydworskich lat 1711-1713.

24 marca 1713 po złożeniu przysięgi na wierność Augustowi II Antoni Kazimierz uzyskał amnestię i mógł wrócić do kraju. Po powrocie działał głównie wTrybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego i sejmikach deputackich. W 1723 zaangażował się w sprowadzenie pijarów do Wilna, w celu przełamania monopolu jezuickiego na szkolnictwo. W 1724 został marszałkiem Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego.

W 1726 przebywa w Sankt Petersburgu, gdzie bierze udział w zaręczynach kuzyna Piotra Pawła z Marią Mienszykow.

Posłował na sejm 1729 zajmując stanowisko antykrólewskie. Był jednym z kandydatów na marszałka sejmu konwokacyjnego w 1733 roku. Poseł powiatu słonimskiego na sejm elekcyjny 1733 roku[3]. Na elekcji poparł Stanisława Leszczyńskiego, u którego boku przebywał do czasu jego abdykacji w 1736 r., będąc międzyczasie aresztowany w czerwcu 1734 w rosyjskim obozie w Pruszczu za niezłożenie przysięgi wierności Augustowi III. Był jednym z autorów listu do papieża Klemensa XII wyliczający wszystkie nieprawości stronnictwa saskiego.

W lipcu 1737 otrzymał kasztelanię trocką, mimo że cały czas utrzymywał kontakt z Leszczyńskim i oskarżano go o antydworskie intrygi.

Ocalały fragmenty jego dziennika z lat 1728-1733.

W 1726 roku został odznaczony Orderem św. Aleksandra Newskiego[4].

Zmarł 16 maja 1739 w Dereczynie został pochowany w nieistniejącym już dziś kościele OO Dominikanów w Dereczynie.

PrzypisyEdytuj

  1. Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku spisy opracowali Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba, Kórnik 1994, s. 190.
  2. Robertas Jurgaitis, Vilniaus seimelio veikla 1717–1795 m., Kaunas 2007, s. 221.
  3. Porządek na Seymie Walnym elekcyi między Warszawą a Wolą dnia 25 Sierpnia roku Pańskiego 1733 postanowiony ; Actum in Curia Regia Varsaviensi 1733 sub tempus moderni interregni, feria tertia in crastino festi S. Matthaei Apostoli et Evangelistae anno Domini 1733, s. 58.
  4. Бантыш-Каменский Н.Н. Списки кавалерам российских императорских орденов Св. Андрея Первозванного, Св. Екатерины, Св. Александра Невского и Св. Анны с учреждения до установления в 1797 году орденского капитула, 2005, s. 118.