Bronisław Wróblewski

Teoretyk prawa, kryminolog, profesor prawa karnego na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie.

Bronisław Wróblewski (ur. 13 listopada 1888 w Twerze, zm. 26 sierpnia 1941 w Wilnie[1]) – teoretyk prawa i kryminolog, profesor prawa karnego na Uniwersytecie Stefana Batorego (USB) w Wilnie.

Bronisław Wróblewski
Data i miejsce urodzenia 13 listopada 1888
Twer
Data i miejsce śmierci 26 sierpnia 1941
Wilno
Zawód, zajęcie wykładowca akademicki, prawnik
Rodzice Józef, Julia
Małżeństwo Krystyna Wróblewska
Dzieci Andrzej Wróblewski, Jerzy Wróblewski
Krewni i powinowaci Walery Wróblewski, Piotr Antoni Wróblewski
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Grób Bronisława Wróblewskiego na Cmentarzu Na Rossie w Wilnie

ŻyciorysEdytuj

Maturę uzyskał jako ekstern w Warszawie w roku 1910. Studia filozoficzne i prawnicze odbył w Krakowie (Uniwersytet Jagielloński), Dorpacie (obecnie Tartu) (Konwent Polonia) i Moskwie. Edukację uzupełniał również w Paryżu i Rzymie. Dyplom I stopnia uzyskał w 1915. W tym samym roku pracował na Wydziale Prawnym Uniwersytetu w Moskwie jako asystent u boku Leona Petrażyckiego, a następnie w latach 1917/18 wykładał na Wyższych Kursach dla urzędników skarbowych w Moskwie. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w latach 1918–1921 pracował w Wydziale Prawnym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie. Równocześnie prowadził wykłady z prawoznawstwa karnego w Wolnej Wszechnicy Polskiej. W 1921 r. objął Katedrę Prawa i Postępowania Karnego na Uniwersytecie Stefana Batorego (USB) w Wilnie[2]. Trzydziestotrzyletni wówczas Wróblewski rozpoczął pracę naukową, której spuścizna zawiera najważniejsze działa Jego kariery zawodowej, skupiającej się zagadnień z prawa karnego, w tym z etyki, filozofii, teorii oraz socjologii prawa, polityki kryminalnej, jak również lingwistyki prawniczej, metodologii kryminologicznej, oraz penologii. W 1922 roku w ramach zastępstwa objął prowadzenie wykładów z „prawa i procedury karnej”. Rok później został mianowany profesorem nadzwyczajnym tego przedmiotu. W latach 1934–1936 Bronisław Wróblewski objął funkcję dziekana Wydziału Prawa i Nauk Społecznych USB oraz w latach 1936–1937 funkcję prodziekana tegoż Wydziału. Nie będąc już studentem pozostał członkiem korporacji akademickiej Konwent Polonia, którą wspierał duchowo i finansowo.

Był synem Józefa Wróblewskiego i Julii ze Smolechowskich[3], mężem artystki i grafika Krystyny Wróblewskiej (z domu Hirschberg) oraz ojcem malarza Andrzeja Wróblewskiego i teoretyka prawa Jerzego Wróblewskiego. Zmarł na atak serca bądź udar mózgu podczas rewizji jego wileńskiego mieszkania przez hitlerowców[4], czego świadkiem była cała rodzina profesora. Pochowany na Cmentarzu na Rossie.[5].

Praca naukowaEdytuj

W swojej pracy naukowej inspirował się dziełami francuskiego pioniera nowoczesnej socjologii Emila Durkheima, który to zajmował się m.in. socjologiczną funkcją języka i pierwotnym znaczeniem świadomości w badaniu zjawisk społecznych (inaczej np. niż Marks). W tym względzie Wróblewski rozwijał idee Durkheima, kładąc szczególny nacisk na aspekt socjologiczny w badaniu zjawisk prawnych. Do dziś dla wielu teoretyków prawa jest to jedyna droga poznania i badania zjawisk prawnych (realizm prawniczy).

Definicja i zakres polityki kryminalnej stworzone przez Wróblewskiego są obowiązujące obecnie, a w ciągu ubiegłych kilku dekad ulegały licznym zmianom. Ujęcie polityki kryminalnej jako działu kryminologii badającego działania organów władzy oraz społeczeństwa, skierowanych na zapobieganie i zwalczanie przestępczości jest również w myśl Wróblewskiego — ogółem zasad, wedle których państwo powinno postępować w walce z przestępstwem, a ponadto ułatwiać społeczeństwu walkę z przestępstwem.

W późniejszym okresie twórczości profesora uwagę Wróblewskiego przykuł negatywny stosunek społeczeństwa do sędziów. Po części z tegoż powodu, wraz ze swoim wieloletnim uczniem Witoldem Świdą postanowił przyjrzeć się baczniej osobie sędziego, przeprowadzając pierwsze w Polsce empiryczne badania poglądów sędziów na stosowanie prawa[6]. To z kolei zapoczątkowało dyskurs nad sędziowskim wymiarem kary, czyli jedną z fundamentalnych kwestii wymiaru sprawiedliwości. Do dnia dzisiejszego jest to ważki temat kryminologii.

Wprowadził przyjmowane powszechnie do dziś rozróżnienie między językiem prawnym (językiem, w którym są formułowane są akty rangi ustawowej) oraz językiem prawniczym (językiem, w którym formułowane są wypowiedzi aktach rangi ustawowej, a zatem językiem stanowiącym metajęzyk w stosunku do języka prawnego).

Oddziaływanie twórczości Wróblewskiego możemy dostrzec u wspomnianego już Witolda Świdy, Jerzego Wróblewskiego, Igora Andrejewa, Tomasza Kaczmarka, Stanisława Stommy, Marii Boruckiej-Arcotowej i wielu innych badaczy.

Ostatnia książka karnisty "Język prawny i prawniczy" ukazała się pośmiertnie w 1948 roku nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, za sprawą Romana Ingardena i Władysława Woltera. Traktat o wojnie, nad którym w ostatnich miesiącach życia pracował profesor, nigdy nie został wydany. Rękopis pozostaje zaginiony.


W 2020 roku, w serii Horyzonty Filozofii Prawa, Biblioteka Palestry ukazała się książka poświęcona osobie oraz wybranym poglądom wileńskiego uczonego, autorstwa Tomasza Snarskiego, pt. Wróblewski[7].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Jerzy J. Kolarzowski: Definicja i funkcje polityki kryminalnej w pracach Bronisława Wróblewskiego, w: Studia Iuridica, t. 31 (1996 r.), ostatni dostęp: 20 grudnia 2009 r.
  2. Księga pamiątkowa ku uczczeniu CCCL rocznicy założenia i X wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego, T. II. Wilno: Skład Główny w Księgarni J. Zawadzkiego, 1929, s. 270.
  3. Stanisław Łoza (red): Czy wiesz kto to jest? (Warszawa, 1938 r.), s. 821.
  4. W niektórych opracowaniach pojawia się błędna informacja, że byli to Sowieci z NKWD. Tak jest m.in. w książce Andrzej Wróblewski nieznany (Kraków, 1993 r.) i w wielu późniejszych publikacjach. Jednak Krystyna Wróblewska, wdowa po nim, wielokrotnie prostowała ten błąd w prasie.
  5. Dokumentacja nagrobka
  6. Bronisław Wróblewski, Witold Świda: Sędziowski wymiar kary w II Rzeczypospolitej. Ankieta (Wydawnictwo Uniwersytetu Stefana Batorego, Wilno, 1938 r.).
  7. Wróblewski, Księgarnia Internetowa PWN [dostęp 2020-10-09] (pol.).
  8. 10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy naukowej” M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592