Otwórz menu główne

Budynki w zespole dawnej kopalni Preussen

zespół zabytkowych budynków przemysłowych

Budynki w zespole dawnej kopalni Preussen – budynki nadszybia szybu wentylacyjnego i maszyny wyciągowej z 1908 roku, w Bytomiu, wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego[1].

Budynki w zespole dawnej kopalni Preussen[1]
Obiekt zabytkowy nr rej. A/486/2017 oraz A/487/2017 z 22 marca 2017[1]
Ilustracja
Zabudowania w 2012 roku
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Bytom-Miechowice
Adres ul. Szyb Zachodni[2][1]
Typ budynku nadszybie, budynek maszyny wyciągowej
Styl architektoniczny historyzm[2]
Ukończenie budowy 1908
Pierwszy właściciel Preussengrube AG
Położenie na mapie Bytomia
Mapa lokalizacyjna Bytomia
Budynki w zespole dawnej kopalni Preussen[1]
Budynki w zespole dawnej kopalni Preussen[1]
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Budynki w zespole dawnej kopalni Preussen[1]
Budynki w zespole dawnej kopalni Preussen[1]
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Budynki w zespole dawnej kopalni Preussen[1]
Budynki w zespole dawnej kopalni Preussen[1]
Ziemia50°21′06,2″N 18°49′00,4″E/50,351722 18,816778

Zabytkowe budynki wentylacyjnego szybu Zachodniego wybudowane w stylu historyzmu należały do zlikwidowanej kopalni węgla kamiennego Miechowice w Bytomiu.

HistoriaEdytuj

 
Wieża wyciągowa (nieistniejąca) i zabudowania szybu Zachodniego

Wentylacyjny i zjazdowy[3] szyb Zachodni kopalni węgla kamiennego Preussen, która rozpoczęła wydobycie w 1905 roku[4] rozpoczęto głębić w 1906 roku w celu zapewnienia wentylacji północnego pola wydobywczego[5]. 11 stycznia 1908 roku osiągnięto głębokość 122,6 metra. W 1909 roku jego drążenie do 257 metrów głębokości zostało zakończone[6]. Przepływ powietrza pierwszym wydechowym[7] szybem wentylacyjnym kopalni[6] uzyskano w grudniu 1909 roku[6]. W 1910 roku oddano do użytku budynek maszyny wyciągowej[2], nadszybia i dom dla pracowników dozoru. Budynki wzniesiono w stylu historyzmu, obecnie są one otoczone lasem[2]. Zamontowano wentylator firmy Capell o wydajności 3000 m³ na minutę[8], oraz elektryczny kompresor o wydajności 4000 m³ na godzinę[9]. Aby połączyć szyb z poziomem 370 m wybito pozostałe 113 metrów poprzez nadsięwłom o wielkości 2×2 metry z tegoż poziomu, prace te zakończono w 1914 roku[3].

Na poziomie 150 m zostało zabudowane źródło wody słodkiej, utworzone w celu awaryjnego zapewnienia wody przemysłowej dla kopalni[10]. W lipcu 1944 roku jego wydajność wynosiła 1600 litrów na minutę; woda ta była wykorzystywana do picia, pracy kotłowni i łaźni[11].

W czasie II wojny światowej w barakach położonych w pobliżu szybu przetrzymywano jeńców wojennych[12].

W 1945 roku w barakach przy szybie zakwaterowano robotników z kopalni węgla kamiennego Flora, którzy powiększyli skład załogi kopalni Miechowice[13].

W 1939 roku zgłębiono szyb do poziomu 720 m[14].

Szyb został wyłączony z systemu wentylacyjnego kopalni w 1965 roku, co umożliwiło likwidację jego filara ochronnego; w tym samym roku uruchomiono nowy wentylacyjno-podsadzkowy szyb Ignacy[15].

Z oryginalnych zabudowań zachowały się: budynek maszynowni, jeden z budynków pomocniczych oraz dwa baseny. Nie przetrwała wieża wyciągowa i pobliskie budynki mieszkalne[12].

W pobliżu dawnych zabudowań szybu mieści się zakład murarsko-betoniarski[16] oraz przedsiębiorstwo skupujące surowce wtórne[17].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Tadeusz Dybeł, Józef Hebliński: Historia Miechowic i kronika kopalni „Miechowice” (reprint wydania z 1988 roku). W: Historia KWK „Bobrek”. Józef Hebliński (red.). Bytom: Zakład Górniczy „Bytom III”, 2002.
  • Adam Kubacz: Kopalnia Preussengrube (potem Miechowice) 1900-2005. Bractwo Gwarków Związku Górnośląskiego. [dostęp 2017-08-28].
  • Zabytki sztuki w Polsce: Śląsk. opieka nauk. Ernst Badstübner et al.; red. merytoryczna Sławomir Brzezicki i Christine Nielsen ; współpr. Grzegorz Grajewski i Dietmar Popp ; red. językowa Marcin Grabski, Olga Rutkowska; tł. Barbara Ilkosz i Teresa Szymczyk. Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2006, s. 183. ISBN 83-922906-1-5.