Otwórz menu główne

Sinoblaszek trujący

(Przekierowano z Chlorophyllum molybdites)

Sinoblaszek trujący (Chlorophyllum molybdites (G. Mey.) Massee ex P. Syd.) – gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Sinoblaszek trujący
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj Chlorophyllum
Gatunek sinoblaszek trujący
Nazwa systematyczna
Chlorophyllum molybdites (G. Mey.) Massee ex P. Syd.
Just's Bot. Jahresber. 26: 159 (1900)
Ilustracja
{{{opis drugiego obrazka}}}
Green-Spored Parasol sisterhood.jpg
2012-09-26 Chlorophyllum molybdites (G. Mey.- Fr.) Massee 266128.jpg

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Chlorophyllum, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1818 r. G.H.W. Meyer nadając mu nazwę Agaricus molybdites. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 1900 r. G.E. Massee i P. Sydow przenosząc go do rodzaju Chlorophyllum[1].

Synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus congolensis Beeli 1928
  • Agaricus molybdites G. Mey. 1818
  • Chlorophyllum esculentum Massee 1898
  • Chlorophyllum molybdites (G. Mey.) Massee 1898
  • Chlorophyllum molybdites var. congolense (Beeli) Heinem. 1967
  • Chlorophyllum molybdites var. luteolosperma Singer 1948
  • Chlorophyllum molybdites var. marginatus (A.H. Sm.) D.A. Reid & Eicker 1991
  • Chlorophyllum molybdites (G. Mey.) Massee 1898 var. molybdites
  • Lepiota molybdites (G. Mey.) Sacc. 1887
  • Lepiota molybdites var. marginata A.H. Sm. 1949
  • Lepiota molybdites (G. Mey.) Sacc. 1887 var. molybdites
  • Leucocoprinus molybdites (G. Mey.) Pat. 1913
  • Macrolepiota molybdites (G. Mey.) G. Moreno, Bañares & Heykoop 1995
  • Mastocephalus molybdites (G. Mey.) Kuntze 1891

Nazwę sinoblaszek trujący podaje atlas grzybów[3]. W internecie spotykane są też nazwy sinoblaszek zielonawy i czubajka zielonawa – ta ostatnia nazwa jest niespójna z nazwą naukową.

MorfologiaEdytuj

Kapelusz

Średnica 10-22 cm, kształt początkowo kulisty, potem wypukły, w końcu rozpłaszczony. Brzeg gładki. Powierzchnia biaława, pokryta odstającymi łatkami o barwie od różowawej do brązowej. Są to resztki osłony. Środek kapelusza często brązowy[4].

Blaszki

Wolne, lub lekko przyrośnięte, gęste. Początkowo są białe, ale podczas dojrzewania zarodników zmieniają barwę na zielonawą[4].

Trzon

Wysokość 8-20 cm, grubość 1,5-3 cm, kształt cylindryczny, lekko zwężający się ku wierzchołkowi. Powierzchnia gładka lub bardzo drobno włóknista, o barwie od białej do brązowej. Występuje trwały, białawy pierścień z zielonawo-brązową dolną krawędzią[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników zielonkawoszary. Zarodniki o rozmiarach 9-13 × 6-9 μm i kształcie migdałowatym lub elipsoidalnym, z lekko obciętym końcem, gładkie, grubościenne, hialinowe, w KOH barwiące się na słabo zielonkawo, amyloidalne. Cheilocystydy o rozmiarach 40-55 × 10-15 μm, cylindryczne lub maczugowate, cienkościenne, gładkie. Pleurocystyd brak[4].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Występuje we wschodniej części Ameryki Północnej, i prawdopodobnie także w innych rejonach świata o klimacie tripokalnym i subtropikalnym. Rozprzestrzenił się w Australii i niektórych państwach Europy[5]. W Polsce nie występuje.

Saprotrof. Owocniki pojawiają się pojedynczo lub w niewielkich grupach w trawnikach i na łąkach, na ściółce w lasach liściastych i sosnowych, szczególnie na ich obrzeżach oraz na niewielkich polankach[4].

Własności trująceEdytuj

Jest to silnie trujący grzyb. Gatunek ten powoduje największą liczbę przypadków zatruć grzybami w Ameryce Północnej i na Florydzie. Prawdopodobnie jest to spowodowane łatwym myleniem go z jadalnymi grzybami, takimi jak czubajka kania i czubajka czerwieniejąca, oraz faktem, że jest to jeden z najczęstszych grzybów występujących na trawnikach i pastwiskach w USA.

Objawy zatrucia występują głównie w przewodzie pokarmowym. Są to silne wymioty, biegunka i bóle brzucha, pojawiające się w 1-3 godzin po spożyciu[6]. Chociaż takie zatrucia mogą być ciężkie, jak dotąd w USA nie spowodowały jeszcze śmierci[7].

Gatunki podobneEdytuj

Może być pomylony z jadalnymi gatunkami grzybów; czubajką kanią (Macrolepiota procera), czubajką czerwieniejąca (Chlorophyllum rhacodes), czy czubajką gwiaździstą (Macrolepiota konradii). Najbardziej charakterystyczną cechą odróżniająca go od tych grzybów są zielonkawe blaszki i zielony wysyp zarodników. Możliwe jest to jednak do stwierdzenia tylko na dojrzałych owocnikach, które już wytwarzają zielone zarodniki nadające blaszkom zielonkawy kolor[3][4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2017-10-19].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2017-10-19].
  3. a b Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  4. a b c d e f Musroom Expert. Chlorophyllum molybdites. [dostęp 2017-10-19].
  5. Loizides M, Kyriakou T, Tziakouris A. (2011). Edible & Toxic Fungi of Cyprus (in Greek and English). Published by the authors. s. 132–33. ​ISBN 978-9963-7380-0-7
  6. Benjamin, Denis R. (1995). "Gastrointestinal syndrome". Mushrooms: poisons and panaceas — a handbook for naturalists, mycologists and physicians. New York: WH Freeman and Company.s. 351–377. ​ISBN 0-7167-2600-9
  7. Your Yard Might Be Home to the “Vomiter” Mushroom. [dostęp 2017-10-20].