Otwórz menu główne

Czareczka długotrzonkowa (Microstoma protractum (Fr.) Kanouse. – gatunek grzybów należący do rodziny czarkowatych (Sarcoscyphaceae)[1].

Czareczka długotrzonkowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa kustrzebniaki
Rząd kustrzebkowce
Rodzina Sarcosomataceae
Rodzaj Microstoma
Gatunek czareczka długotrzonkowa
Nazwa systematyczna
Microstoma protractum (Fr.) Kanouse
Mycologia 40(4): 486 (1948)
2011-04-17 Microstoma protractum (Fries) Kanouse 145033.jpg

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Microstoma, Sarcoscyphaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1851 r. Elias Fries nadając mu nazwę Peziza protracta. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1948 r. Bessie Benice Kanouse, przenosząc go do rodzaju Microstoma[1].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Anthopeziza mirabilis (I.G. Borshch.) Massee 1895
  • Anthopeziza protracta (Fr.) Nannf. 1949
  • Humaria hiemalis (Weinm.) Sacc. 1889
  • Lachnea mirabilis (I.G. Borshch.) W. Phillips 1890
  • Microstoma hiemale Nees & Bernstein 1852
  • Peziza cruciata Fr. 1851
  • Peziza hiemalis Weinm. 1836
  • Peziza mirabilis I.G. Borshch. 1857
  • Peziza protracta Fr. 1851
  • Plectania hiemalis (Nees & Bernstein) Seaver 1928
  • Plectania protracta (Fr.) S. Imai 1938
  • Sarcoscypha cruciata (Fr.) Sacc. 1889
  • Sarcoscypha protracta (Fr.) Sacc. 1889

W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten wymieniany był już w 1909 przez B. Namysłowskiego. W pracy B. Gumińskiej i W. Wojewody z 1985 ma polską nazwę czareczka długotrzonkowa[3].

MorfologiaEdytuj

Owocniki

Miseczkowate, początkowo w postaci wąskich kieliszków, które z wiekiem otwierają się pękając na brzegu na niewielkie białawe płaty. Wewnętrzna powierzchnia miseczki jaskrawo czerwona lub różowoczerwona, zewnętrzna powierzchnia biaława, gęsto pokryta białawymi włoskami. Średnica dojrzałych miseczek od 5 do 20 cm. Miseczki osadzone są na trzonku 1 do 4 cm długim, 0,2 do 0,4 cm grubym, w górze białawym, ciemniejącym ku dołowi. Z jednego rozgałęziającego się trzonu może wyrastać kilka miseczek[4].

Zarodniki

Elipsoidalne do wrzecionowatych, stosunkowo duże.

WystępowanieEdytuj

W Polsce jest rzadki i podlega ścisłej ochronie gatunkowej[5]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[6].

Rośnie w sąsiedztwie murszejącego, zagrzebanego w ziemi drewna drzew liściastych. Rośnie wczesną wiosną, od stycznia do marca, często w małych grupach, w lasach liściastych i mieszanych[4].

Gatunki podobneEdytuj

  • czarki (Sarcoscypha sp.), które tworzą znacznie większe owocniki opatrzone grubszym i bardziej krępym trzonem oraz wyrastają bezpośrednio z murszejącego drewna[4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  4. a b c Czesław Narkiewicz: Grzyby chronione Dolnego Śląska. Jelenia Góra: Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005. ISBN 83-89863-20-0.
  5. Dz.U. z 2014 r. poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.