Dom przy ul. Górniczej 23 w Tarnowskich Górach
Dom przy ul. Górniczej 23 w Tarnowskich Górach – wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego[1] chałupa gwarecka z 1821 roku[2] znajdująca się w Tarnowskich Górach, w granicach dzielnicy Śródmieście-Centrum, przy ul. Górniczej naprzeciwko remizy strażackiej[3] .
![]() | |
Budynek przy ul. Górniczej 23 w 2012 roku | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Adres |
ul. Górnicza 23 |
Typ budynku |
chata gwarecka |
Ukończenie budowy |
1821 |
Zniszczono |
koniec XX – pocz. XXI w. |
Właściciel |
Adam Okraska[3] |
Położenie na mapie Tarnowskich Gór ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego ![]() | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Budynek_przy_ulicy_G%C3%B3rniczej_23_%283%29.jpg/220px-Budynek_przy_ulicy_G%C3%B3rniczej_23_%283%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Tarnowskie_G%C3%B3ry%2C_ul._G%C3%B3rnicza_23.jpg/220px-Tarnowskie_G%C3%B3ry%2C_ul._G%C3%B3rnicza_23.jpg)
Budynek zbudowany na rzucie prostokąta, parterowy i dwutraktowy, elewacja pierwotnie sześcioosiowa[4]; dwie osie od strony północnej uległy zawaleniu[3] . W osi elewacji znajdowała się przelotowa sień, a w pomieszczeniu na prawo od niej na belkowanym drewnianym stropie była zachowana data budowy domu 1821[5]. Budynek posiadał komin przełazowy, nakryty był dachem naczółkowym krytym papą[4].
Chata wpisana została do rejestru zabytków ówczesnego województwa katowickiego 28 maja 1966 roku[1][2] .
Obiekt obecnie jest w ruinie. Zawaleniu uległa jedna z czterech ścian zewnętrznych, fragment ściany frontowej oraz dach. Do czasów współczesnych zachował się jedynie parter, część ściany szczytowej od strony południowej oraz fragmenty ściany zachodniej[3] .
Dom przy ul. Górniczej 23 jest jedną z kilku XIX-wiecznych chałup typowych dla wiejskiego budownictwa regionu Tarnowskich Gór. Podobne budynki – w lepszym bądź gorszym stanie – zachowały się na terenie miasta jeszcze m.in. przy ul. Górniczej 39, ul. Kaczyniec 2, ul. Nałkowskiej 5 czy ul. Szymały 1 (dom z 1824 roku, który był własnością Rudolfa von Carnalla[6])[5][2] .
Przypisy
edytuj- ↑ a b c Rejestr zabytków (NID) ↓.
- ↑ a b c d Gminna Ewidencja Zabytków ↓.
- ↑ a b c d Tarski 2016 ↓.
- ↑ a b Płazak i Przała 1968 ↓, s. 26.
- ↑ a b Krzykowska 2000 ↓, s. 320.
- ↑ Krzykowska 2000 ↓, s. 320–321.
Bibliografia
edytuj- Gminna Ewidencja Zabytków. BIP – Urząd Miejski w Tarnowskich Górach, 2019-10-04. [dostęp 2021-07-22]. (pol.).
- Zofia Krzykowska: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). Zabytki architektury i sztuki. W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000. ISBN 83-911508-3-6.
- Ignacy Płazak, Jan Przała: Katalog zabytków sztuki w Polsce. red. Izabela Rejduch-Samkowa, Jan Samek. T. VI: (województwo katowickie). Cz. zeszyt 12: (powiat tarnogórski). Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk i Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach, 1968. ISBN 83-86293-37-3.
- Jacek Tarski: Zabytkowa paranoja przy Górniczej. gwarek.com.pl, 2016-09-29. [dostęp 2021-07-22]. (pol.).
- Rejestr zabytków nieruchomych w województwie śląskim (stan na 31 grudnia 2020 r.). Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2021-07-22]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).