Otwórz menu główne

Województwo katowickie (1950–1975)

Ten artykuł dotyczy województwa w latach 1950-75. Zobacz też: Województwo katowickie (1975–1998).

Województwo katowickie (1953-1956 województwo stalinogrodzkie) – województwo istniejące w latach 1950–1975[a], powstałe z podziału województwa województwa śląskiego (potocznie nazywanego śląsko-dąbrowskim) na województwo katowickie i województwo opolskie. W wyniku reformy administracyjnej w 1975 roku znacznie zmniejszono jego terytorium, tworząc z północnej części województwo częstochowskie, a z południowej bielskie[4][5]. Od 1999 r. obszar województwa – z wyjątkiem miasta i gminy Dobrodzień – wchodzi w skład województwa śląskiego[6].

Województwo katowickie
Województwo stalinogrodzkie (1953–1956)
województwo
1950–1975
Państwo  PRL
Data powstania 1950
Data likwidacji 1975
Siedziba wojewody i sejmiku Katowice
Wojewoda Jerzy Ziętek
Powierzchnia (1973) 9550[1] km²
Populacja (31 XII 1974)
• liczba ludności

3 910 327
• gęstość 409,46 os./km²
Urbanizacja 78,33%
Tablice rejestracyjne 1950-56: 60-69[2]
od 1956: S[3]
Podział administracyjny (31 XII 1974)
Liczba powiatów miejskich 19
Liczba powiatów 14
Liczba gmin miejskich 75
Liczba gmin wiejskich 112
Położenie na mapie Polski
POL województwo katowickie 1950.svg
50°15′N 19°00′E/50,250000 19,000000
Portal Portal Polska

Geografia. Warunki naturalneEdytuj

Województwo katowickie leżało w południowej Polsce; graniczyło z województwami opolskim, łódzkim, kieleckim i krakowskim oraz na południu z Czechosłowacją[7]. Rozciągało się pomiędzy 49°31' i 51°06' N (rozciągłość z południa na północ – 175 km) oraz 18°15' i 19°46' na wschód od Greenwich (rozciągłość z zachodu na wschód – 98 km)[8]. Obejmowało prawie całą Wyżynę Śląską (część środkowa i północno-zachodnia) oraz części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej (część północno-wschodnia), Kotliny Oświęcimskiej, Pogórza Karpackiego i Beskidów Zachodnich (część południowa)[7][9].

Większą część województwa zajmowała Wyżyna Śląska, zbudowana ze skał paleozoicznych (głównie piaskowców i łupków karbońskich), pokrytych utworami permskimi (piaskowce, iły, zlepieńce), a w części północnej także triasowymi (m. in. wapienie, margle, piaskowce, iły), zaś w południowej – trzeciorzędowymi; na powierzchni występowały osady czwartorzędowe (piaski, żwiry, gliny). Sięgała tu, rozciągająca się wzdłuż Małej Panwi Równina Opolska – lesista i piaszczysta część Niziny Śląskiej. Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, której tylko północna część leżała na obszarze województwa katowickiego, zbudowana była głównie z utworów górnojurajskich, zalegających na skałach młodszego paleozoiku; opadała ona na zachód stromo (krawędź denudacyjna), a na wschód łagodnie. Między Wyżyną Śląską a Pogórzem Karpackim ciągnęło się obniżenie tektoniczne – Kotlina Oświęcimska, stanowiąca zachodnią część pasa obniżeń podkarpackich. Ponad nią ciągnął się pas łagodnych wzgórz – Pogórze Śląskie, które dalej na południe przechodziło w pasma Beskidu Małego i Śląskiego, zbudowane głównie z piaskowców i pokryte lasami[7]. Najwyższym punktem województwa katowickiego było Skrzyczne (1257 m. n. p. m.), najwyżej położonym stale zamieszkanym punktem – schronisko na Skrzycznem (1250 m. n. p. m.), najwyżej położoną miejscowością – Magurka k. Wilkowic (913 m. n. p. m.), najniższym punktem – wieś Lelity nad Wartą (182 m. n. p. m.)[8].

Klimat województwa charakteryzował się wyższą od obszarów sąsiednich roczną sumą opadów (od 650 mm na północy i południowym wschodzie do ponad 1000 mm w Beskidzie Śląskim). Średnia temperatura powietrza wynosiła w styczniu –2,5 °C na zachodzie i północy, poniżej –3 °C na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej i –5 °C na kulminacjach beskidzkich; w lipcu – od 17,5 do 18 °C (na kulminacjach beskidzkich – ok. 16 °C). Pokrywa śnieżna zalegała 2-3 miesiące, w górach ponad 5 miesięcy. Okres wegetacyjny trwał na Pogórzu Śląskim i w Kotlinie Oświęcimskiej ok. 215 dni, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej poniżej 210 dni[7].

Gleby województwa były na ogół mało urodzajne. W części północnej i środkowej przeważały gleby bielicowe i brunatne wytworzone z piasków oraz glin i iłów; na południe od Żor i Pszczyny aż po Pogórze Śląskie występowały bardziej urodzajne gleby płowe i brunatne wytworzone z lessów i utworów lessowatych, w dolinach rzecznych zaś – mady. W części południowej występowały gleby górskie i brunatne. Na wychodniach skał węglanowych spotykano rędziny. Znaczny procent obszaru województwa stanowiły gleby zniszczone przez industrializację, tzw. industrisole[7].

Województwo katowickie leżało na dziale wodnym Wisły i Odry. Brały tu początek Wisła i dopływy Odry: Warta, Mała Panew, Kłodnica i Olza. Środkową część województwa odwadniały mniejsze rzeki: Liswarta (dopływ Warty), Mała Panew, Kłodnica (dopływy Odry) i Przemsza (dopływ Wisły). Taki układ sieci rzecznej powodował stały niedobór wody, zwłaszcza pitnej, w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym; dla jego wyrównania wybudowano wokół GOP-u szereg sztucznych zbiorników wodnych (największym było Jezioro Goczałkowickie na Wiśle, o powierzchni 32 km² i pojemności 163 mln m³), z których doprowadzano wodę rurociągami (najdłuższy poprowadzono z Jeziora Czanieckiego na Sole)[7][9].

Lasy w 1972 zajmowały 30,2% obszaru województwa. Największe kompleksy leśne znajdowały się w powiecie lublinieckim i w północnej części tarnogórskiego, pszczyńskim i zachodniej części gliwickiego oraz w Beskidzie Śląskim. Przeważały drzewostany iglaste (ponad 90%), głównie sosnowe, w górach – świerkowe[7].

HistoriaEdytuj

Województwo katowickie zostało utworzone 6 lipca 1950 roku ze wschodniej części wcześniejszego województwa śląskiego, do której dołączono z województwa kieleckiego powiat częstochowski i stanowiące powiat miejski miasto Częstochowa[10]. Z powierzchnią 8950[11] km² było to najmniejsze województwo pod względem terytorium (poza województwami miejskimi)[12].

Granice województwa katowickiego ulegały zmianom, zwłaszcza w początkowym okresie jego istnienia. Już w niecałe pół roku po powstaniu, tj. 1 stycznia 1951, powiększyło się ono kosztem województwa krakowskiego o część zlikwidowanego powiatu bialskiego wraz ze stanowiącą powiat miejski Białą Krakowską (połączoną równocześnie z Bielskiem w Bielsko-Białą)[13] i o gminę Kroczyce z powiatu olkuskiego[14]. 1 lipca 1952 do województwa katowickiego przyłączono z województwa łódzkiego fragmenty powiatów radomszczańskiego i wieluńskiego[15]. 12 września 1953 do województwa (przemianowanego pół roku wcześniej na stalinogrodzkie) przyłączono z województwa krakowskiego osiedle Jęzor (z miasta Jaworzno w powiecie chrzanowskim), które stało się częścią Sosnowca[16]. 1 stycznia 1956 województwo stalinogrodzkie przejęło od województwa opolskiego gromadę Krupski Młyn[17]. 1 stycznia 1957 województwo katowickie pomniejszyło się natomiast o skrawek powiatu myszkowskiego (przysiółek Gaiska), przyłączony do województwa kieleckiego[18]. 1 stycznia 1958 wchłonęło gromadę Borówno z województwa łódzkiego[19] i wieś Biała Błotna z województwa kieleckiego[20]. 30 czerwca 1963 przyłączono do województwa katowickiego fragment miasta Ujazd w województwie opolskim[21]. 1 stycznia 1969 województwo katowickie powiększyło się ono o wieś Borowiany z powiatu strzeleckiego w województwie opolskim[22]. 27 maja 1975, na pięć dni przed wejściem w życie wielkiej reformy wprowadzającej podział kraju na 49 województw i likwidującej powiaty, do Raciborza (stanowiącego powiat miejski w województwie opolskim) włączono sołectwo Bzie nad Odrą z gminy Kornowac w powiecie rybnickim[23].

Jesienią 1954 roku zreformowano najniższy szczebel podziału terytorialnego Polski, zastępując gminy gromadami i wprowadzając nową kategorię jednostek stopnia podstawowego, pośrednią między miastami i wsią – osiedla typu miejskiego[24][25]. Pod koniec 1956 roku w województwie katowickim istniały 53 miasta, 27 osiedli i 361 gromad[26]; do końca 1972, kiedy zniesiono gromady i osiedla przywracając gminy[27], liczba miast wzrosła do 76, zaś liczba osiedli spadła do 15, a gromad do 256[28] – szereg miejscowości uzyskało prawa miejskie, natomiast część najmniejszych i najsłabszych gromad zniesiono[12]. Reformę administracyjną z 1975 r. poprzedziła akcja łączenia (od 1973 r.) mniejszych miast i gmin z większymi jednostkami. Było to spowodowane zapewne obawami, czy władze wojewódzkie będą w stanie efektywnie administrować ponad setką jednostek administracyjnych stopnia podstawowego. Krótko przed wejściem w życie reformy zniesiono na obszarze województwa katowickiego 22 miasta i 17 gmin. Sztandarowym przykładem tej operacji były Tychy, które wchłonęły 6 miast i 6 gmin[12][23][29].

Podział administracyjnyEdytuj

W chwili utworzenia województwo katowickie składało się z 24 powiatów (w tym 11 miejskich), które dzieliły się dalej na 40 miast i 190 gmin[30][11]:

Ważniejsze zmiany administracyjneEdytuj

Powiaty (1973)Edytuj

Powiat Powierzchnia
(km²)[43]
Liczba ludności
31 XII 1972[44]
Miasta[45] Gminy[45] Siedziba
ogółem na km² ogółem w tym posiadające wspólną radę narodową z gminami
Będzin (miejski) 14 42 575 3041 1 nd. nd.   Będzin
będziński 359 125 489 350 7 1 5
bielski 409 114 055 279 2 0 9   Bielsko-Biała
Bielsko-Biała (miejski) 50 108 806 2176 1 nd. nd.
Bytom (miejski) 55 189 081 3438 1 nd. nd.   Bytom
Chorzów (miejski) 34 152 962 4499 1 nd. nd.   Chorzów
Cieszyn (miejski) 13 26 025 2002 1 nd. nd.   Cieszyn
cieszyński 718 106 991 149 4 2 9
Czeladź (miejski) 16 33 283 2080 1 nd. nd.   Czeladź
Częstochowa (miejski) 93 192 163 2066 1 nd. nd.   Częstochowa
częstochowski 985 115 947 118 1 0 10
Dąbrowa Górnicza (miejski) 33 63 074 1911 1 nd. nd.   Dąbrowa Górnicza
Gliwice (miejski) 91 174 393 1916 1 nd. nd.   Gliwice
gliwicki 715 92 177 129 2 1 7
Katowice (miejski) 100 308 729 3087 1 nd. nd.   Katowice
kłobucki 891 79 999 90 2 1 11   Kłobuck
lubliniecki 1050 89 238 85 4 1 7   Lubliniec
Mysłowice (miejski) 30 45 603 1520 1 nd. nd.   Mysłowice
myszkowski 499 67 473 135 3 2 8   Myszków
pszczyński 508 73 671 145 1 0 7   Pszczyna
Ruda Śląska (miejski) 77 144 113 1872 1 nd. nd.   Ruda Śląska
rybnicki 583 227 154 390 7 0 11   Rybnik
Rybnik (miejski) 40 44 415 1110 1 nd. nd.
Siemianowice Śląskie (miejski) 25 68 545 2742 1 nd. nd.   Siemianowice Śląskie
Sosnowiec (miejski) 43 146 077 3397 1 nd. nd.   Sosnowiec
Świętochłowice (miejski) 13 57 217 4401 1 nd. nd.   Świętochłowice
tarnogórski 527 190 955 362 6 0 7   Tarnowskie Góry
Tychy (miejski) 59 74 860 1269 1 nd. nd.   Tychy
tyski 449 143 212 319 9 4 7
wodzisławski 335 174 093 520 4 0 6   Wodzisław Śląski
Zabrze (miejski) 81 197 549 2439 1 nd. nd.   Zabrze
zawierciański 630 67 271 107 4 3 8   Zawiercie
Zawiercie (miejski) 25 40 216 1609 1 nd. nd.

Miasta i gminy według powiatów (1974)Edytuj

Źródło danych: Ludność miast i gmin w powiatach województwa katowickiego w 1974 roku. Stan w dniu 31 XII. Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny – Oddział Statystyki Społecznej, 1975.

Powiat Siedziba powiatu Liczba miast Liczba gmin Miasta (wytłuszczone) i gminy

(w nawiasach liczba ludności jednostek na dzień 31 XII 1974)

Będzin (miejski)   Będzin 1 nd. Będzin (48 681)
będziński   Będzin 7 5 Grodziec (10 093) • Kazimierz Górniczy (19 131) • Klimontów (10 698) • Strzemieszyce Wielkie (13 933) • Wojkowice (9565) • Zagórze (14 050) • Ząbkowice (8055) • Bobrowniki (12 292) • Łosień (5608) • Psary (11 309) • Wojkowice Kościelne (5336) • Ząbkowice (1839)
bielski   Bielsko-Biała 2 9 Czechowice-Dziedzice (28 097) • Szczyrk (4992) • Bestwina (8712) • Buczkowice (9011) • Jasienica (11 163) • Komorowice (11 040) • Kozy (8742) • Ligota (6743) • Stare Bielsko (5517) • Wapienica (12 471) • Wilkowice (10 737)
Bielsko-Biała (miejski)   Bielsko-Biała 1 nd. Bielsko-Biała (116 946)
Bytom (miejski)   Bytom 1 nd. Bytom (193 865)
Chorzów (miejski)   Chorzów 1 nd. Chorzów (155 050)
Cieszyn (miejski)   Cieszyn 1 nd. Cieszyn (30 627)
cieszyński   Cieszyn 4 9 Skoczów (9178) • Strumień (2396) • Ustroń (11 900) • Wisła (10 396) • Brenna (7410) • Chybie (7369) • Dębowiec (4402) • Goleszów (11 041) • Haźlach (7254) • Istebna (9293) • Skoczów (9322) • Strumień (6673) • Zebrzydowice (9878)
Czeladź (miejski)   Czeladź 1 nd. Czeladź (34 393)
Częstochowa (miejski)   Częstochowa 1 nd. Częstochowa (196 449)
częstochowski   Częstochowa 1 10 Blachownia (9549) • Gnaszyn Dolny (17 897) • Janów (6901) • Kamienica Polska (7792) • Konopiska (15 135) • Mstów (9621) • Mykanów (12 845) • Olsztyn (6363) • Poczesna (12 517) • Przyrów (5522) • Rędziny (12 342)
Dąbrowa Górnicza (miejski)   Dąbrowa Górnicza 1 nd. Dąbrowa Górnicza (64 975)
Gliwice (miejski)   Gliwice 1 nd. Gliwice (181 083)
gliwicki   Gliwice 2 7 Pyskowice (23 893) • Toszek (4879) • Kamieniec (8944) • Poniszowice (6299) • Rudziniec (9215) • Sośnicowice (13 755) • Toszek (7820) • Wielowieś (6924) • Żernica (11 703)
Katowice (miejski)   Katowice 1 nd. Katowice (321 903)
kłobucki   Kłobuck 2 11 Kłobuck (12 847) • Krzepice (4183) • Kamyk (5440) • Krzepice (5030) • Lipie (6523) • Miedźno (7193) • Opatów (6274) • Panki (5098) • Popów (6184) • Przystajń (6074) • Truskolasy (4479) • Węglowice (4817) • Wręczyca Wielka (4552)
lubliniecki   Lubliniec 4 7 Dobrodzień (4694) • Kalety (8633) • Lubliniec (21 180) • Woźniki (4378) • Ciasna (8065) • Dobrodzień (7535) • Herby (8798) • Kochanowice (6130) • Koszęcin (10 529) • Pawonków (6721) • Psary [z siedzibą w Lubszy] (4798)
Mysłowice (miejski)   Mysłowice 1 nd. Mysłowice (46 991)
myszkowski   Myszków 3 8 Koziegłowy (2983) • Myszków (21 001) • Żarki (3987) • Koziegłowy (4413) • Koziegłówki (5209) • Mrzygłód (4740) • Niegowa (6277) • Pińczyce (3607) • Poraj (9582) • Przybynów (3553) • Żarki (1463)
pszczyński   Pszczyna 1 7 Pszczyna (19 534) • Bojszowy (8512) • Goczałkowice Zdrój (7656) • Kobiór (7667) • Miedźna (6683) • Pawłowice (9950) • Suszec (7216) • Wisła Wielka (6873)
Ruda Śląska (miejski)   Ruda Śląska 1 nd. Ruda Śląska (147 557)
rybnicki   Rybnik 7 11 Boguszowice (18 676) • Czerwionka (11 158) Knurów (34 413) • Leszczyny (10 791) • Niedobczyce (20 425) • Rydułtowy (20 282) • Żory (13 244) • Baranowice (5935) • Bełk (4) • Chwałęcice (3100) • Kornowac (8009) • Lyski (6359) • Ochojec (10 530) • Ornontowice (10 035) • Przyszowice (11 830) • Szeroka (7158) • Świerklany (11 521)
Rybnik (miejski)   Rybnik 1 nd. Rybnik (62 822)
Siemianowice Śląskie (miejski)   Siemianowice Śląskie 1 nd. Siemianowice Śląskie (71 240)
Sosnowiec (miejski)   Sosnowiec 1 nd. Sosnowiec (149 650)
Świętochłowice (miejski)   Świętochłowice 1 nd. Świętochłowice (58 365)
tarnogórski   Tarnowskie Góry 6 7 Brzeziny Śląskie (21 537) • Miasteczko Śląskie (8533) • Piekary Śląskie (40 520) • Radzionków (33 158) • Strzybnica (9609) • Tarnowskie Góry (43 191) • Krupski Młyn (3658) • Nakło (4198) • Stolarzowice (5389) • Świerklaniec (6021) • Tąpkowice (5074) • Tworóg (7103) • Zbrosławice (8519)
Tychy (miejski)   Tychy 1 nd. Tychy (85 554)
tyski   Tychy 9 7 Bieruń Stary (6802) • Imielin (8269) • Kostuchna (7101) • Lędziny (14 155) • Łaziska Górne (19 085) • Mikołów (23 511) • Murcki (5999) • Orzesze (10 955) • Wesoła (6404) • Bieruń Stary (4850) • Gardawice (6180) • Imielin (5222) • Kostuchna (5257) • Mokre (6346) • Wesoła (7487) • Wyry (5951)
wodzisławski   Wodzisław Śląski 4 6 Jastrzębie Zdrój (72 193) • Pszów (17 690) • Radlin (21 535) • Wodzisław Śląski (34 907) • Godów (10 228) • Gorzyce (15 797) • Lubomia (7540) • Marklowice (5190) • Mszana (7131) • Ruptawa (8139)
Zabrze (miejski)   Zabrze 1 nd. Zabrze (202 009)
zawierciański   Zawiercie 4 8 Łazy (6750) • Ogrodzieniec (4386) • Poręba (8632) • Siewierz (5014) • Kroczyce (6309) • Kromołów (6300) • Łazy (4872) • Mierzęcice (6965) • Ogrodzieniec (4935) • Siewierz (4075) • Włodowice (5156) • Wysoka (5689)
Zawiercie (miejski)   Zawiercie 1 nd. Zawiercie (41 733)

DemografiaEdytuj

Rozwój ludności województwa katowickiego 1950-1973[b]
Rok Liczba ludności
ogółem miejska (%) wiejska (%)
3 XII 1950[46][c][d] 2722 tys. 1720 tys. (63,2) 1002 tys. (36,8)
1950[47] 2705 tys. 1378 tys. (50,9) 1327 tys. (49,1)
1951[47] 2820 tys. 1785 tys. (63,3) 1035 tys. (36,7)
1952[47] 2866 tys. 1847 tys. (64,4) 1019 tys. (35,6)
1953[47] 2921 tys. 1885 tys. (64,5) 1036 tys. (35,5)
1954[47] 2976 tys. 1969 tys. (66,2) 1007 tys. (33,8)
1955[48] 3041 tys. 2147 tys. (70,5) 894 tys. (29,5)
1956[48] 3097 tys. 2240 tys. (72,3) 857 tys. (27,7)
1957[48] 3140 tys. 2294 tys. (73,1) 846 tys. (26,9)
1958[48] 3176 tys. 2364 tys. (74,4) 812 tys. (25,6)
1959[48] 3253 tys. 2434 tys. (74,8) 819 tys. (25,2)
6 XII 1960[49][c] 3275 tys. 2480 tys. (75,7) 795 tys. (24,3)
1960[48] 3315 tys. 2495 tys. (75,3) 820 tys. (24,7)
1961[50] 3353,8 tys. 2539,5 tys. (75,7) 814,3 tys. (24,3)
1962[51] 3405,4 tys. 2581,5 tys. (75,8) 823,9 tys. (24,2)
1963[52] 3458,6 tys. 2624,4 tys. (75,9) 834,2 tys. (24,1)
1964[53] 3501,2 tys. 2661,1 tys. (76) 840,1 tys. (24)
1965[54] 3524,3 tys. 2679,3 tys. (76) 845 tys. (24)
1966[55] 3553,9 tys. 2703,3 tys. (76,1) 850,6 tys. (23,9)
1967[56] 3585 tys. 2728,1 tys. (76,1) 856,9 tys. (23,9)
1968[57] 3614,1 tys. 2751,5 tys. (76,1) 862,6 tys. (23,9)
1969[58] 3645,5 tys. 2794,5 tys. (76,7) 851 tys. (23,3)
8 XII 1970[59][c] 3691 tys. 2831 tys. (76,7) 860 tys. (23,3)
1970[60] 3694,7 tys. 2834,6 tys. (76,7) 860,1 tys. (23,3)
1971[61] 3730 tys. 2866,1 tys. (76,8) 863,9 tys. (23,2)
1972[44] 3 777 411 2 908 754 (77) 868 657 (23)
1973[62] 3 861 976 3 019 298 (78,18) 842 678 (21,82)

Województwo katowickie pod względem liczby ludności zajmowało pierwsze miejsce w Polsce[7].

Dzięki rozbudowie przemysłu zaludnienie województwa rosło szybciej niż przeciętnie w Polsce, pomimo jednych z najniższych w kraju współczynników przyrostu naturalnego (w 1972 wyniósł on 6,4‰ i był – poza miastami wydzielonymi z województw – najniższy w Polsce[63]; w skali całego kraju wyniósł on 9,4‰[64]) i emigracji części mieszkańców do Niemiec, za sprawą liberalizacji polityki paszportowej w II połowie lat 50. i układu z RFN z 1970 r. (w okresie od stycznia 1954 r. do stycznia 1959 r. do Niemiec – zachodnich i wschodnich – wyjechało ponad 60 tys. mieszkańców województwa, a w latach 70. – kolejne 137 tysięcy)[12]. W okresie istnienia województwa liczba jego ludności wzrosła o prawie połowę, przy czym liczba mieszkańców miast uległa podwojeniu, zaś ludność wsi zmniejszyła się o ponad ⅓ (por. tabela). Ludność napływała do województwa katowickiego głównie z ościennych województw: krakowskiego, kieleckiego, łódzkiego i opolskiego, ale także rzeszowskiego i wrocławskiego[63].

Województwo katowickie wykazywało najwyższą gęstość zaludnienia spośród 17 ówczesnych województw[9]. Najgęściej zaludniona była centralna część województwa, obejmująca Górnośląski Okręg Przemysłowy, gdzie kilkadziesiąt sąsiadujących ze sobą miast (w tym 7 mających powyżej 100 tys. mieszkańców) tworzyło największą w Polsce aglomerację, liczącą na początku lat 70. ponad 2 miliony mieszkańców[63]. Mniejsze skupiska ludności występowały w Rybnickim Okręgu Węglowym oraz w okolicach Bielska-Białej i Częstochowy[12]. Słabo zaludnione były natomiast północno-zachodnia część województwa oraz jego krańce południowe – obszary rolnicze i zalesione[63][65].

Województwo katowickie było najbardziej zurbanizowane w kraju[65][63][9]. Przez cały okres istnienia województwa odsetek ludności miejskiej przekraczał 50% (por. tabela). Województwo wykazywało też najwyższy w Polsce (poza województwami miejskimi) odsetek ludności pozarolniczej (1972: 94,5%[63]).

Według danych z 1950 około 5% ówczesnych mieszkańców stanowili przymusowi polscy wysiedleńcy z Kresów Wschodnich[66][67].

Liczba ludności (1974)Edytuj

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 1974):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 3 910 327 100 1 976 921 50,56 1 933 406 49,44
Miasto 3 063 043 78,33 1 545 285 39,52 1 517 758 38,81
Wieś 847 284 21,67 431 636 11,04 415 648 10,63
 
 

Za:[68]

GospodarkaEdytuj

Województwo katowickie miało charakter wybitnie przemysłowy i pod względem uprzemysłowienia zajmowało pierwsze miejsce w Polsce[69]. W 1950 r., u progu planu sześcioletniego, wytwarzało 36,5% produkcji przemysłowej kraju[12] i skupiało 31,3% zatrudnionych w przemyśle. Udział regionu w przemyśle Polski jednak malał w wyniku rozbudowy przemysłu w innych częściach kraju: do początku lat 70. udział województwa w produkcji przemysłowej Polski spadł do 18,9% (1972 r.), zaś w zatrudnieniu w przemyśle – do 20,6% (1971 r.), mimo iż w tym okresie produkcja wzrosła prawie czterokrotnie, a liczba zatrudnionych o 39%[69].

Władze partyjne i administracyjneEdytuj

Pierwsi sekretarze Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[12]:

Przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (1950-1973)[12]:

Wojewodowie (1973-1975)[12]:

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Od 6 lipca 1950 do 31 maja 1975.
  2. Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu na dzień 31 grudnia danego roku i odnoszą się do obowiązującego wówczas podziału administracyjnego.
  3. a b c Spis powszechny.
  4. W podziale administracyjnym z 15 maja 1951.

PrzypisyEdytuj

  1. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1974, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1974, s. 104.
  2. Polskie tablice rejestracyjne - przed 1956 rokiem. Polskie Tablice Rejestracyjne. [dostęp 2019-04-24].
  3. M.P. z 1956 r. nr 70, poz. 858
  4. Dz.U. z 1975 r. nr 16, poz. 91
  5. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  6. Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603
  7. a b c d e f g h Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 686.
  8. a b Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1974, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1974, s. 97.
  9. a b c d Encyklopedia Powszechna PWN, t. 2, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 439.
  10. Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255
  11. a b Rocznik Statystyczny 1950, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1951, s. 14.
  12. a b c d e f g h i dr Adam Dziuba: Województwo katowickie w Polsce Ludowej. Encyklopedia Województwa Śląskiego. [dostęp 2019-05-03].
  13. a b c Dz.U. z 1950 r. nr 58, poz. 531
  14. Dz.U. z 1950 r. nr 48, poz. 437
  15. Dz.U. z 1952 r. nr 20, poz. 131
  16. Dz.U. z 1953 r. nr 41, poz. 186
  17. Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 297
  18. Dz.U. z 1956 r. nr 58, poz. 275
  19. Dz.U. z 1957 r. nr 59, poz. 304
  20. Dz.U. z 1957 r. nr 59, poz. 306
  21. Dz.U. z 1963 r. nr 23, poz. 124
  22. Dz.U. z 1968 r. nr 45, poz. 329
  23. a b Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 87
  24. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  25. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 192
  26. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1956, Katowice: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Wydział Statystyczny, s. 1.
  27. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  28. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1973, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1973, s. 98.
  29. Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 88
  30. Rocznik Statystyczny 1950, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1951, s. 12.
  31. Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 507
  32. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147
  33. Dz.U. z 1951 r. nr 20, poz. 161
  34. Dz.U. z 1952 r. nr 20, poz. 132
  35. Dz.U. z 1953 r. nr 13, poz. 51
  36. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 247
  37. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 246
  38. Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 297
  39. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 291
  40. Dz.U. z 1956 r. nr 58, poz. 269
  41. Dz.U. z 1958 r. nr 69, poz. 342
  42. Dz.U. z 1959 r. nr 64, poz. 381
  43. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1973, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1973, s. 102-103.
  44. a b Stan, ruch naturalny i wędrówkowy ludności w województwie katowickim w IV kwartale 1972 r., Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, kwiecień 1973, s. 3-4.
  45. a b Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 687.
  46. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1963, Katowice: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1964, s. 12.
  47. a b c d e Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1962, Katowice: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1963, s. 24.
  48. a b c d e f Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1968, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1968, s. 75.
  49. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1963, Katowice: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1964, s. 12.
  50. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1962, Katowice: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1963, s. 25.
  51. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1963, Katowice: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1964, s. 13.
  52. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1963, Katowice: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1964, s. 13.
  53. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1965, Katowice: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1965, s. 127.
  54. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1966, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1966, s. 114.
  55. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1967, s. 103.
  56. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1968, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1968, s. 74.
  57. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1969, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1969, s. 94.
  58. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1970, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1970, s. 105.
  59. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1971, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1971, s. 108.
  60. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego (1971), Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1971, s. 107.
  61. Rocznik Statystyczny Województwa Katowickiego 1972, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1972, s. 103.
  62. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówkowy ludności w województwie katowickim w IV kwartale 1973 r., Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny – Oddział Statystyki Społecznej, kwiecień 1974, s. 3.
  63. a b c d e f Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 687.
  64. Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 154.
  65. a b Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, t. 5, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965, s. 533.
  66. Atlas historyczny Polski, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa-Wrocław 1985, tabl.53., ​ISBN 83-7000-016-9​.
  67. Stanisław Rospond, Polszczyzna Śląska, 1970, s. 160.
  68. Ludność miast i gmin w powiatach województwa katowickiego w 1974 roku. Stan w dniu 31 XII, Katowice: Wojewódzki Urząd Statystyczny – Oddział Statystyki Społecznej, marzec 1975, s. 1.
  69. a b Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 688.
  70. Poczet Wojewodów. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach. [dostęp 2019-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-18)].