Otwórz menu główne

Niedobczyce

dzielnica Rybnika

Niedobczyce (śl. Ńydobczyce, niem. Niedobschütz) – dzielnica Rybnika położona w południowo-zachodniej części miasta. W latach 1955-1975 stanowiły samodzielne miasto. Liczy ponad 12 000 mieszkańców.

Niedobczyce
Dzielnica Rybnika
Ilustracja
Budynek starej szkoły w Niedobczycach
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Rybnik
Prawa miejskie 1954-1975
W granicach Rybnika od 1975
Zarządzający Bronisław Degenhardt
Populacja (2018)
• liczba ludności

ok. 12 454[1]
Nr kierunkowy (+48) 032
Kod pocztowy 44- 270, 44-211
Położenie na mapie Rybnika
Mapa lokalizacyjna Rybnika
Niedobczyce
Niedobczyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Niedobczyce
Niedobczyce
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Niedobczyce
Niedobczyce
50°03′59,7600″N 18°29′38,7600″E/50,066600 18,494100
Portal Portal Polska

Niedobczyce położone są na kilku wzgórzach oraz w rozległej dolinie wzdłuż rzeki Nacyny. Od południa Niedobczyce sąsiadują z miastem Radlin, ze wschodu z dzielnicą Popielów, z zachodu Niewiadom, z północnego wschodu z dzielnicą Zamysłów oraz z dzielnicą Zebrzydowice z północnego zachodu.

Miejscowość Niedobczyce była w latach 1945 - 1954 siedzibą gminy Niedobczyce.

NazwaEdytuj

Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od imienia jej dawnego właściciela - Niedobka, lub Niedobki[potrzebny przypis]. Zanim Niedobczyce stały się częścią Rybnika historyczne dokumenty notowały je jako osobną miejscowość. W łacińskim dokumencie z 1228 roku wydanym przez Kazimierza I opolskiego miejscowość zanotowana została w szeregu miejscowości założonych na prawie polskim iuris Polonici[2] w zlatynizowanej, staropolskiej formie Nedobcici[3]. W 1531 notowana jako Niedobtzitze, a w 1584 jako Niedobschitz[4].

HistoriaEdytuj

 
Dawny herb Niedobczyc przedstawiający bróg.
 
Szkoła podstawowa nr 21

Dzieje Niedobczyc sięgają XIII wieku[4]. Miejscowość założona była pierwotnie na prawie polskim iure polonico[2] i podlegała władzy książęcej Kazimierza I opolskiego. Mieszkańcy wsi zobowiązani byli do świadczenia dla niego powinności służebnych wynikających z tego prawa takich jak: stan, stróża, powoz, przewod, bobrownicy, psiarego i innych. W 1228 Kazimierz opolski przekazał wieś w uposażenie klasztoru w Czarnowąsach zachował jednak przysługujące władzy książęcej prawa polskie[2].

Do połowy XIX wieku była to, jak wiele jej podobnych, niewielka, rolnicza wioska. Powstanie kolei i rozwój przemysłu węglowego spowodował gwałtowny przyrost mieszkańców, a co za tym idzie rozbudowę Niedobczyc. W latach 1892-96 wybudowano tam kopalnię, o niemieckiej nazwie „Römer”, w ślad za nią powstało osiedle robotnicze. Po pierwszej wojnie światowej, w 1936 roku nazwę kopalni zmieniono na podobnie brzmiącą, ale polską- „Rymer”, od nazwiska pierwszego wojewody śląskiego, Józefa Rymera[potrzebny przypis].

25 stycznia 1920 roku w Niedobczycach utworzone zostało gniazdo najstarszej polskiej organizacji sportowej Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Koło to podlegało organizacyjnie Towarzystwu Gimnastycznemu „Sokół” w Rybniku[5] i należało do szeregu sekcji gimnastycznych śląskiego Sokoła. W roku 1932 niedobczyckie koło tej organizacji liczyło 42 członków[6].

W 1955 roku, miejscowość po połączeniu z sąsiednim Niewiadomiem (Górnym i Dolnym), Beatą, Popielowem i Radziejowem, otrzymała prawa miejskie. Ten stan trwał do 1975 roku, kiedy Niedobczyce stały się jedną z dzielnic Rybnika.

Ludzie związani z miejscowościąEdytuj

25 października 1934 roku urodził się w Niedobczycach Damian Zimoń, a 18 kwietnia 1937 roku Alojzy Gryt.

ZabudowaEdytuj

W dzielnicy znajdują się m.in:

  • Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, wybudowany w 1921 roku.
  • Kościół pw. Miłosierdzia Bożego (terytorialnie znajduje się na terenie Niedobczyc, jednak obejmuje jedynie północno-zachodnią część miejscowości oraz północną część sąsiedniego Niewiadomia)
  • Szkoła Podstawowa nr 21
  • Szkoła Podstawowa nr 22
  • Zespół Szkół nr 5 (Gimnazjum nr 11, Technikum nr 5, Liceum nr 7 )
  • Dom Kultury Niedobczyce
  • Zespół Ognisk Wychowawczych - wielofunkcyjna całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza (www.miastorybnik.pl/zow)
  • Pomnik Powstańców Śląskich
  • zabytkowe osiedle górnicze, zbudowane w koncepcji miasta-ogrodu
  • Dwa boiska sportowe
  • Trzy dworce kolejowe: Rybnik Towarowy, Rybnik Niedobczyce, Rybnik Rymer
  • Filia biblioteki miejskiej w budynku z początków XX wieku.
  • Dwa cmentarze parafialne
  • Drogi: krajowa 78, wojewódzka 935
  • Hałda zlikwidowanej już KWK "Rymer"
  • osiedle Wrębowa

PrzypisyEdytuj

  1. - Serwis Miejski - (12) Niedobczyce
  2. a b c Colmar Grünhagen 1857 ↓, s. 4.
  3. Colmar Grünhagen 1857 ↓, s. 3.
  4. a b Franz Idzikowski,"Geschichte Stadt udn ehemaligen Herrschaft Rybnik in Oberschlesien", Maruschke&Berendt, Breslau 1861, str. 16.
  5. "Działalność Towarzystwa gimnastycznego „Sokół” na ziemi rybnickiej w latach 1898–1939", Rybnicki Kurier Muzealny nr 4, czerwiec 2012
  6. "Encyklopedia powstań śląskich", Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, str. 563, hasło "Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" - dzielnica Śląska".

BibliografiaEdytuj

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Erster Band. Urkunden des klosters Czarowanz. Breslau: Josef Max & COMP., 1857.

Linki zewnętrzneEdytuj