Dystansowanie społeczne

ograniczanie interakcji społecznych między ludźmi w celu przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych
Nie mylić z: dystans społeczny.

Dystansowanie społeczne[1] (ang. social distancing), dystansowanie fizyczne[2] (ang. physical distancing)[3] – szereg niefarmaceutycznych działań lub środków podejmowanych w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się choroby zakaźnej poprzez utrzymywanie fizycznego dystansu między ludźmi i zmniejszanie częstotliwości, z jaką ludzie wchodzą ze sobą w bliski kontakt[4][5][6]. Wiąże się to z utrzymywaniem odległości co najmniej dwóch metrów od innych i niedopuszczaniem do spotykania się w dużych grupach[7][8]. Poprzez zmniejszenie prawdopodobieństwa, że dana niezakażona osoba wejdzie w fizyczny kontakt z osobą zakażoną, można zminimalizować lub wyeliminować przenoszenie się choroby, co prowadzi do mniejszej liczby chorych oraz mniejszej liczby zgonów[4][5].

Ludzie zachowujący dystans społeczny podczas oczekiwania na wejście do sklepu. Aby umożliwić kupującym zachowanie dystansu w obrębie sklepu, jednorazowo wpuszcza się do środka tylko ograniczoną liczbę osób.

W celu spowolnienia rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych i uniknięcia przeciążenia służb zdrowia, szczególnie w czasie pandemii, stosuje się szereg środków mających na celu zachowanie dystansu społecznego, włączając w to zamykanie szkół i miejsc pracy, izolację, kwarantannę, ograniczanie przemieszczania się osób i odwoływanie masowych zgromadzeń[4][9]. Tego typu rozwiązania zostały z powodzeniem wdrożone w kilku poprzednich epidemiach. W Saint Louis, wkrótce po wykryciu w mieście pierwszych przypadków zachorowań na grypę podczas pandemii grypy w 1918 r., władze zamknęły szkoły, zakazały organizowania zgromadzeń publicznych i wprowadziły inne działania mające na celu zachowanie dystansu społecznego. Współczynnik śmiertelności w St. Louis był znacznie niższy niż w Filadelfii, która pomimo odnotowania przypadków grypy, pozwoliła na kontynuowanie masowych parad i wprowadziła zdystansowanie społeczne dopiero po ponad dwóch tygodniach od wystąpienia pierwszych przypadków[10].

Działania związane z dystansowaniem społecznym są skuteczniejsze, gdy choroba zakaźna rozprzestrzenia się poprzez drogę kropelkową (kaszel lub kichanie); bezpośredni kontakt fizyczny, w tym kontakt seksualny; pośredni kontakt fizyczny (np. poprzez dotknięcie skażonej powierzchni) lub transmisję drogą powietrzną (jeśli mikroorganizm może przetrwać w powietrzu przez długi czas)[11]. Działania te są mniej skuteczne, jeżeli zakażenie jest przenoszone głównie przez skażoną wodę lub żywność bądź przez nosicieli, takich jak komary lub inne owady[12].

Wady dystansowania społecznego mogą obejmować samotność, zmniejszoną produktywność i utratę innych korzyści związanych z interakcjami międzyludzkimi[13].

DefinicjaEdytuj

Centers for Disease Control and Prevention (CDC) opisały społeczne dystansowanie jako „zbiór metod ograniczania częstotliwości i stopnia bliskości kontaktu między ludźmi w celu zmniejszenia ryzyka transmisji choroby”[9]. Podczas pandemii koronawirusa w latach 2019–2020 CDC zrewidowało definicję społecznego dystansowania jako „pozostawanie z dala od miejsc kongregacji, unikanie masowych zgromadzeń i utrzymywanie w miarę możliwości dystansu (około 6 stóp lub 2 metrów) od innych”[7][8].

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podczas pandemii koronawirusa w latach 2019–2020 zasugerowała określenie dystansowanie fizyczne zamiast dystansowanie społeczne kierując się założeniem, że jest to fizyczny dystans, który uniemożliwia transmisję; ludzie mogą pozostać w kontakcie społecznym dzięki technologii[3][5][14]. W 2009 roku WHO określała społeczne dystansowanie się jako „zachowanie odległości co najmniej na długość ręki od innych i ograniczanie do minimum zgromadzeń”[15].

DziałaniaEdytuj

Świadomość, że choroba aktualnie się rozprzestrzenia, może spowodować zmianę zachowania osób, które decydują się na trzymanie z dala od miejsc publicznych i innych ludzi. Takie zdystansowanie społeczne, wdrażane w celu zwalczania epidemii, może przynieść korzyści, ale wiąże się z kosztami ekonomicznymi. Badania wskazują, że aby środki te były skuteczne, muszą być stosowane rygorystycznie i natychmiastowo.

Unikanie kontaktów fizycznychEdytuj

Zachowanie co najmniej dwumetrowej odległości od siebie i unikanie uścisków i gestów związanych z bezpośrednim kontaktem fizycznym pozwalają zmniejszyć ryzyko zakażenia podczas pandemii grypy i pandemii koronawirusa w 2020 roku[7][16]. Tego rodzaju odseparowanie, oprócz środków higieny osobistej, zalecane jest również w miejscach pracy[17]. W miarę możliwości wskazane jest wykonywanie pracy w domu[18].

Zamykanie placówek oświatowychEdytuj

Przeprowadzone modelowanie matematyczne wykazało, że transmisja wirusa może zostać opóźniona dzięki zamykaniu szkół. Jednak skuteczność tej metody zależy od kontaktów, jakie dzieci utrzymują poza szkołą. Często zdarza się, że jedno z rodziców musi wziąć czas wolny od pracy, przy czym może być konieczne długotrwałe zamknięcie szkoły. Czynniki te mogą powodować dezorganizację społeczną i ekonomiczną[19][20].

 
Symulacja wpływu dystansowania społecznego na rozprzestrzenianie się wirusa

Zamykanie miejsc pracyEdytuj

Badania modelowe i symulacyjne oparte na danych z USA sugerują, że jeśli 10% dotkniętych miejsc pracy zostanie zamkniętych, ogólny wskaźnik przenoszenia zakażenia wyniesie około 11,9%, a szczytowy czas epidemii zostanie nieco opóźniony. Natomiast jeśli 33% dotkniętych miejsc pracy zostanie zamkniętych, wskaźnik zachorowań spadnie do 4,9%, a szczytowy czas epidemii zostanie opóźniony o tydzień[21][22].

Kwarantanna potencjalnych przypadkówEdytuj

Główny artykuł: Kwarantanna (medycyna).

Podczas wybuchu epidemii SARS w Singapurze w 2003 r. około 8000 osób poddano obowiązkowej domowej kwarantannie, a dodatkowe 4300 osób zobowiązano do samodzielnego monitorowania objawów i codziennego kontaktowania się telefonicznego z organami służby zdrowia w celu kontroli epidemii. Chociaż ostatecznie tylko u 58 z tych osób zdiagnozowano SARS, urzędnicy publicznej służby zdrowia byli zadowoleni, że środek ten przyczynił się do zapobieżenia dalszemu rozprzestrzenianiu się zakażenia[23]. Dobrowolna samoizolacja mogła przyczynić się do ograniczenia przenoszenia grypy w Teksasie w 2009 roku[24]. Odnotowano krótko- i długoterminowe negatywne skutki psychologiczne[13].

Kordon sanitarnyEdytuj

Główny artykuł: Kordon sanitarny.

W 1995 r. kordon sanitarny posłużył do kontroli wybuchu epidemii wirusa Ebola w Kikwit w Zairze[25][26][27]. Prezydent Mobutu Sese Seko otoczył miasto wojskami i zawiesił wszystkie loty do Kikwitu, Światowa Organizacja Zdrowia i zairskie zespoły medyczne postawiły kolejne kordony sanitarne, izolując strefy pochówku i leczenia od ogólnej populacji oraz skutecznie powstrzymując infekcję[28].

WadyEdytuj

Wpływ na zdrowie psychiczneEdytuj

Istnieją obawy, że zdystansowanie społeczne może mieć negatywny wpływ na stan zdrowia psychicznego osób zaangażowanych[29]. Prowadzić może ono do wystąpienia stresu, lęku, depresji lub paniki, szczególnie u osób z wcześniejszymi schorzeniami, takimi jak zaburzenia lękowe, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne i paranoja[30]. Szeroko rozpowszechnione doniesienia medialne o pandemii, jej wpływie na gospodarkę i wynikających z niej trudnościach mogą budzić niepokój. Zmiana sytuacji w życiu codziennym i niepewność co do przyszłości mogą zwiększyć stres psychiczny związany z byciem z dala od innych ludzi[31].

Podstawy teoretyczneEdytuj

Z punktu widzenia epidemiologii, podstawowym celem stojącym za społecznym dystansowaniem jest zmniejszenie podstawowej liczby odtwarzania R0, czyli średniej liczby wtórnych osobników zakażonych, generowanej przez jedną pierwotną osobę zakażoną w populacji, w której wszystkie osobniki są jednakowo podatne na chorobę. W podstawowym modelu społecznego dystansu, w którym część f populacji angażuje się w zachowanie dystansu społecznego zmniejszając swoje kontakty interpersonalne do ułamka a swoich normalnych kontaktów, nowa faktyczna liczba reprodukcyjna R jest określona za pomocą wzoru[32]:

 

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Stanowisko ECDC w sprawie ograniczania kontaktów między ludźmi (dystansowania społecznego) w odpowiedzi na epidemię COVID-1, www.mp.pl [dostęp 2020-03-31] (pol.).
  2. Potrzebujemy kontaktów i solidarności. Lepiej mówić o dystansowaniu fizycznym, nie społecznym, gazetapl [dostęp 2020-03-31] (pol.).
  3. a b Social distancing is out, physical distancing is in – here’s how to do it, Global News [dostęp 2020-03-31] (ang.).
  4. a b c Carolyn Y. Johnson, Social distancing could buy U.S. valuable time against coronavirus, Washington Post [dostęp 2020-03-31] [zarchiwizowane z adresu] (ang.).
  5. a b c WHO, Press conference on COVID-19, 20 marca 2020.
  6. W Chinach liczbę przypadków COVID-19 można było zmniejszyć o 95%, www.mp.pl [dostęp 2020-03-31] (pol.).
  7. a b c Katie Pearce, What is social distancing and how can it slow the spread of COVID-19?, The Hub, 13 marca 2020 [dostęp 2020-03-31] (ang.).
  8. a b CDC, Risk Assessment and Management, Centers for Disease Control and Prevention, 30 marca 2020 [dostęp 2020-03-31] (ang.).
  9. a b Kathy Kinlaw, Robert Levine, Ethical guidelines in pandemic influenza, Centers for Disease Control and Prevention, 17 lutego 2007.
  10. Jeffrey R. Ryan, Pandemic Influenza: Emergency Planning and Community Preparedness, CRC Press, 1 sierpnia 2008, ISBN 978-1-4200-6088-1 [dostęp 2020-03-31] (ang.).
  11. Santa Clara Valley Medical Center, Information About Social Distancing, sccphd.org, 2017.
  12. CDC, Interim Pre-pandemic Planning Guidance: Community Strategy for Pandemic Influenza Mitigation in the United States – Early, Targeted, Layered Use of Nonpharmaceutical Interventions, luty 2007.
  13. a b Samantha K. Brooks i inni, The psychological impact of quarantine and how to reduce it: rapid review of the evidence, „The Lancet”, 395 (10227), 2020, s. 912–920, DOI10.1016/S0140-6736(20)30460-8, ISSN 0140-6736, PMID32112714 [dostęp 2020-04-04] (ang.).c?
  14. Victor Tangermann Futurism, It’s Officially Time to Stop Using The Phrase ‘Social Distancing’, ScienceAlert [dostęp 2020-03-31] (ang.).
  15. WHO, Pandemic influenza prevention and mitigation in low resource communities, WHO, 2 maja 2009 [dostęp 2020-04-03].
  16. Guidance on Preparing Workplaces for an Influenza Pandemic, www.osha.gov [dostęp 2020-04-03].
  17. Social Distancing, safety-security.uchicago.edu [dostęp 2020-04-03].
  18. Guidance on social distancing for everyone in the UK, GOV.UK [dostęp 2020-04-03] (ang.).
  19. Alimuddin Zumla, Wing-Wai Yew, David S.C. Hui, Emerging Respiratory Infections in the 21st Century, An Issue of Infectious Disease Clinics – E-Book, Elsevier Health Sciences, 31 sierpnia 2010, ISBN 978-1-4557-0038-7 [dostęp 2020-04-03] (ang.).
  20. Simon Cauchemez i inni, Closure of schools during an influenza pandemic, „Lancet Infect Dis”, 9 (8), 2009, s. 473–81, DOI10.1016/S1473-3099(09)70176-8, PMID19628172, PMCIDPMC7106429.
  21. Supriya Kumar i inni, The Impact of Workplace Policies and Other Social Factors on Self-Reported Influenza-Like Illness Incidence During the 2009 H1N1 Pandemic, „American Journal of Public Health”, 102 (1), 2012, s. 134–140, DOI10.2105/AJPH.2011.300307, ISSN 0090-0036, PMID22095353, PMCIDPMC3490553 [dostęp 2020-04-03].
  22. Matthew D. Rousculp i inni, Attending Work While Sick: Implication of Flexible Sick Leave Policies, „Journal of Occupational and Environmental Medicine”, 52 (10), 2010, s. 1009–1013, DOI10.1097/JOM.0b013e3181f43844, ISSN 1076-2752 [dostęp 2020-04-03] (ang.).
  23. Chorh-Chuan Tan, SARS in Singapore--key Lessons From an Epidemic, „Annals of the Academy of Medicine, Singapore”, 2006, PMID16830002 [dostęp 2020-04-04] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-24] (ang.).
  24. Teh B i inni, Impact of Swine Influenza and Quarantine Measures on Patients and Households During the H1N1/09 Pandemic, „Scandinavian journal of infectious diseases”, 2012, DOI10.3109/00365548.2011.631572, PMID22106922 [dostęp 2020-04-04] (ang.).
  25. Laurie Garrett, Heartless but Effective: I’ve Seen ‘Cordon Sanitaire’ Work Against Ebola, „The New Republic”, 14 sierpnia 2014, ISSN 0028-6583 [dostęp 2020-04-04].
  26. Outbreak of Ebola Viral Hemorrhagic Fever -- Zaire, 1995, www.cdc.gov [dostęp 2020-04-04].
  27. Ethical considerations in the use of cordons sanitaires, 19 lutego 2015.
  28. Laurie. Garrett, Betrayal of trust. The collapse of global public health, wyd. 1st pbk. ed, New York: Hyperion, 2000, ISBN 0-7868-8440-1, OCLC 47757975 [dostęp 2020-04-04].
  29. Bethany Ao, Social distancing can strain mental health. Here’s how you can protect yourself., inquirer.com [dostęp 2020-04-04] (ang.).
  30. CDC, Coronavirus Disease 2019 (COVID-19), Centers for Disease Control and Prevention, 11 lutego 2020 [dostęp 2020-04-04] (ang.).
  31. Olivia Willis, Managing mental health in the time of coronavirus, ABC News, 22 marca 2020 [dostęp 2020-04-04] (ang.).
  32. Niels G. Becker, Modeling to inform infectious disease control, Boca Raton, FL, s. 104, ISBN 978-1-4987-3107-2, OCLC 907924080 [dostęp 2020-04-04].