Efekt Bohra

Efekt Bohra – zjawisko występujące w fizjologii, polegające na zmniejszaniu powinowactwa hemoglobiny do tlenu w warunkach obniżonego pH (wzrost stężenia jonów wodorowych, H+). Powoduje to, że tlen jest łatwiej oddawany przez hemoglobinę (dysocjacja tlenu). Ułatwia to oddawanie tlenu w tkankach. Przeciwnie podwyższenie pH zwiększa powinowactwo wiązaniu tlenu przez hemoglobinę i utrudnia oddawanie go w tkankach. W procesie tym bierze udział H2CO3, który pod wpływem anhydrazy węglanowej rozkłada się do jonu wodorowęglanowego oraz kationu wodoru. Krzywa wysycenia hemoglobiny tlenem ma kształt sigmoidalny.

Krzywa saturacji hemoglobiny w zależności od warunków. Na zielono krzywa w warunkach prawidłowych

2,3-DPG (2,3-difosfoglicerynian)Edytuj

2,3-DPG wpływa na zdolność wiązania i uwalniania tlenu przez hemoglobinę, warunkując strukturę przestrzenną jej łańcuchów polipeptydowych w formie luźnej (R) - ułatwiającej utlenowanie hemoglobiny oraz w formie ciasnej (T) - sprzyjającej dysocjacji oksyhemoglobiny [1][2]. 2,3-dwufosfoglicerynian powstaje jako produkt pośredni beztlenowej glikolizy z aldehydu 3-fosfoglicerolowego przy udziale mutazy dwufosfoglicerynianowej w cyklu Embdena-Meyerhofa, zwanym także cyklem Rapaporta-Lueberinga. Cykl ten ma praktyczne znaczenie w erytrocytach, gdzie powstający dwufosfoglicerynian łączy się bezpośrednio z hemoglobiną stabilizując jej formę T[3][4]. Nasilenie przemian beztlenowych, m.in. podczas wysiłku prowadzi do wzrostu stężenia 2,3-dwufosfoglicerynianu w erytrocytach. Podobnie jest w stanach hipoksji tkanek w niedokrwistościach hemolitycznych wywoływanych czynnikami toksycznymi, pasożytniczymi, niedoborowymi oraz niewydolnością nerek.
Wzrost stężenia 2,3-DPG prowadzi do przemian w strukturach hemoglobiny ułatwiających uwalnianie tlenu w tkankach.

PrzypisyEdytuj

  1. Clerbaux T., Gustin P., Detry B., Cao M. L., Frans A.: Comparative study of the oxyhaemoglobin indissociation curve of four mammals: man. dog, horse and cattle. Comp Bioch. Physiol A. Comp. Physiol., l993, s. 687-694.
  2. Geor R. , McCutheon L., Ecker G., Lindinger M.: Thermal and cardiorespiratory responses of horses to submaximal exercise under hot and humid conditions. Equin. Vet. J. suppl, l995, s. 125-132.
  3. Avery R. A., Bettger W. J.: Effect of dietetary Zn cleficiency on 2,3-diphosphogllcerate and adenosine triphosphate concentrations in the rat erythrocyte. J. Nutr. Bioch., l99l, s. 395-398.
  4. Geor R. , McCutheon L., Ecker G., Lindinger M.: Thermal and cardiorespiratory responses of horses to submaximal exercise under hot and humid conditions. Equin. Vet. J. suppl, l995, s. 125-132.