Fenotyp

Zespół cech organizmu.

Fenotyp (gr. φαίνω „przejawiać” + τύπος „wzór, norma”) – zespół cech organizmu[1]: oprócz morfologii też właściwości fizjologiczne, płodność, zachowanie się, ekologia, cykl życiowy, zmiany biologiczne, wpływ środowiska na organizm. Fenotyp jest ściśle związany z genotypem, bowiem z interakcji genotypu ze środowiskiem powstaje fenotyp. Dlatego ten sam genotyp może objawiać się różnymi fenotypami z wyniku plastyczności fenotypowej zależnie od środowiska, lub odwrotnie: mimo odmiennych genotypów tworzą się podobne fenotypy[2].

W organizmach dobrze zbadanych genetycznie można odkryć wpływ genomu na fenotyp[potrzebny przypis]. Zapoznanie się z genomem populacji naturalnej jest niezwykle trudne[potrzebny przypis], dlatego zazwyczaj przyjmuje się po prostu, że fenotyp jest obrazem genotypu w środowisku i pyta się, jaka część zmienności obserwowanej w naturze ma podłoże genetyczne.[styl do poprawy]

BadaniaEdytuj

Związek genotypu i procesów molekularnych z procesem rozwoju organizmu i jego fenotypem jest generalnie postulowany, ale bardzo trudny do zrozumienia, nawet dla organizmu tak (stosunkowo) prostego i intensywnie badanego jak Caenorhabditis elegans. Geny generalnie kodują białka i RNA. Postulat związku genotypu z trajektorią jaki organizm obiera w rozwoju i jego fenotypem prowadzi do dwóch obserwowanych paradoksów[3]:

  • ekstremalnie różne fenotypowo organizmy mogą mieć bardzo podobne genotypy,
  • bardzo podobne fenotypowo organizmy mogą mieć wysoce różne genotypy.

Problem ten jest tematem aktywnych badań.

PlastycznośćEdytuj

Osobny artykuł: Plastyczność fenotypowa.

O fenotypie wspólnie z genotypem decydują czynniki środowiskowe, które w przypadku zmiany warunków środowiska prowadzić mogą do zmiany fenotypu. Plastyczność fenotypowa jest podstawowym mechanizmem adaptacji i obejmuje szereg zmian morfologicznych i fizjologicznych obserwowanych u wielu organizmów. Zjawisko jest przedmiotem badań wielu dziedzin biologii, w tym genetyki, genomiki, biologii ewolucyjnej, ekologii, fizjologii i biologii rozwoju[4]. Jest szeroko rozpowszechnione w przyrodzie i w różny sposób może wpływać na tempo ewolucji, przyspieszając ją, spowalniając lub nie zmieniając tempa zmian ewolucyjnych[5].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Heller i Pabjan 2014 ↓, s. 240.
  2. Wincenty Okoń: Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie "Żak", 2001, s. 102. ISBN 83-88149-41-5.
  3. Itai Yanai, „Evolution of developmental gene expression programs”, a recorded Technion lecture, delivered at Technion symposium „From Darwin to Evo-Devo”, Israel, Nov. 24, 2009. (dostęp 2014-01-12, j.ang.).
  4. Scott A. Kelly, Tami M. Panhuis, Andrew M. Stoehr, Phenotypic Plasticity: Molecular Mechanisms and Adaptive Significance, 2012, DOI10.1002/cphy.c110008 (ang.).
  5. TD. Price, A. Qvarnström, DE. Irwin. The role of phenotypic plasticity in driving genetic evolution.. „Proc Biol Sci”. 270 (1523), s. 1433-40, Jul 2003. DOI: 10.1098/rspb.2003.2372. PMID: 12965006. 

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj