Otwórz menu główne

Gabriel V, imię świeckie Gavrilo Dožić, Гaврилo Дoжић (ur. 17 maja 1881 we Vrujci, zm. 7 maja 1950 w Belgradzie) – serbski duchowny prawosławny, patriarcha Serbskiego Kościoła Prawosławnego w latach 1938–1950.

Gabriel
Gavrilo Dožić
Гaврилo Дoжић
Patriarcha Serbii
Ilustracja
Kraj działania  Jugosławia
Data i miejsce urodzenia 17 maja 1881
Vrujci
Data i miejsce śmierci 7 maja 1950
Belgrad
Patriarcha Serbii
Okres sprawowania 1938–1950
Wyznanie prawosławne
Kościół Serbski Kościół Prawosławny
Chirotonia biskupia 4 grudnia 1911
Wybór patriarchy 21 lutego 1938
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 4 grudnia 1911
Miejscowość Belgrad
Miejsce Sobór św. Michała Archanioła
Konsekrator Dymitr (Pavlović)

ŻyciorysEdytuj

Po ukończeniu szkoły w rodzinnej miejscowości kontynuował naukę w Belgradzie. W 1909 ukończył studia teologiczne na uniwersytecie ateńskim, tam też obronił pracę doktorską z teologii prawosławnej. 1 grudnia 1911 został wybrany nowym metropolitą eparchii raszko-prizreńskiej (chirotonia w dniu 4 grudnia 1911), awansowanej wkrótce potem do rangi archidiecezji.

W latach 1915–1918 był internowany przez władze austro-węgierskie w Cegléd. W listopadzie 1918 należał do grupy inicjatorów zjednoczenia Cerkwi czarnogórskiej i serbskiej.

W latach 1920–1938 sprawował urząd metropolity Czarnogóry i Przymorza. 21 lutego 1938 został wybrany 51. patriarchą Serbskiego Kościoła Prawosławnego. Udało mu się zakończyć konflikt pomiędzy rządem Jugosławii a Serbskim Kościołem Prawosławnym, dotyczącym konkordatu ze Stolicą Apostolską, zdejmując z premiera Stojadinovicia klątwę nałożoną przez patriarchę Barnabę. W marcu 1941 należał do zwolenników przewrotu antyrządowego, skierowanego przeciwko układowi o przystąpieniu Jugosławii do Osi.

6 kwietnia 1941, po niemieckich bombardowaniach Belgradu opuścił stolicę i schronił się w klasztorze Rakovica, a następnie w klasztorze Ostrog, skąd został przewieziony przez Niemców do Belgradu i umieszczony w areszcie domowym. W 1944 trafił do obozu koncentracyjnego w Dachau, ale już w grudniu 1944 został zwolniony i internowany w Wiedniu[1]. Powrócił do kraju w listopadzie 1946. Był co prawda przeciwnikiem komunizmu, nie zgadzał się na wyodrębnienie Kościoła macedońskiego, ale do końca życia nie wystąpił oficjalnie przeciwko nowym władzom[2].

Pochowany w soborze św. Michała Archanioła w Belgradzie.

PrzypisyEdytuj

  1. Philip Cohen, David Riesman, Serbia's secret war: propaganda and the deceit of history, Texas A&M University Press, 1996, s.59
  2. John Cox, The history of Serbia, Greenwood Publishing Group 2002, s.116

BibliografiaEdytuj

  1. Yugoslavism: histories of a failed idea, 1918–1992, Dejan Djokić, London: Hurst, 2003, ISBN 1-85065-663-0, OCLC 51093251.
  2. Transformation des Rechts in Ost und West: Festschrift für Prof. Dr. Herwig Roggemann zum 70. Geburtstag, Herwig Roggemann, Dirk Fischer, Berlin: BWV Verlag, 2006, s. 687, ISBN 3-8305-1197-3, OCLC 76824980.


Poprzednik
Nikifor (Perić) (w jurysdykcji Patriarchatu Konstantynopolitańskiego)
Biskup raszko-prizreński
1911 – 1920
Następca
Michał (Šiljak)
Poprzednik
Mitrofan (Ban)
Metropolita Czarnogóry i Przymorza
1920 – 1938
Następca
Joannicjusz (Lipovac)
Poprzednik
Barnaba
Patriarcha Serbii
1938 – 1950
Następca
Wincenty II