Gepidowie

Gepidowie (łac. Gepidae, Gipedae) – grupa dawnych plemion wschodniogermańskich, blisko spokrewniona z Gotami.

Europa na początku II wieku n.e., z zaznaczonymi terenami osadnictwa gepidzkiego nad Bałtykiem

HistoriaEdytuj

Przodkami Gepidów byli jedni z twórców twórcy kultury łużyckiej. Przez dłuższy czas zamieszkiwali, jak podaje Jordanes, w krainie Specis, niedaleko ujścia Wisły, prawdopodobnie zlokalizowanej na Wysoczyźnie Elbląskiej. Byli jednymi z twórców kultury wielbarskiej.

 
Państwo Gepidów na obszarze Kotliny Panońskiej w latach 539–551

Gotowie wyszedłszy z łona wyspy Skandii ze swoim królem imieniem Berig, na w sumie trzech okrętach przybili do brzegu z tej strony Oceanu, to znaczy od Gothiskandii. Spośród trzech okrętów jeden zawijając do przystani później od dwu pozostałych, co nieraz się zdarza, miał nadać nazwę ludowi. W ich języku bowiem „leniwy” brzmi gepanta. Ze zniekształconego przezwiska powoli narodziło się przezwisko „Gepidowie”. Bez wątpienia również Gepidowie pochodzą z pokolenia Gotów, lecz ponieważ, jak powiedziałem, gepanta określa coś leniwego i opieszałego, z przypadkowo rzuconego przezwiska wzięło początek miano „Gepidowie”. Nie sądzę, by wprowadziło w błąd, gdyż Gepidowie w rzeczywistości są opieszali z charakteru i ociężali w ruchach ciała.

Jordanes, Getica, 94–95

Po migracji części Gotów nad Morze Czarne, rozszerzyli swoje posiadłości na Pomorzu.

W III wieku n.e. siły zbrojne i część cywili Gepidów przybyli do Dacji (według Jordanesa ziemie opuszczane przez Gepidów w III w. zostały zajęte przez lud Winidariów). Od IV wieku do połowy V wieku znajdowali się pod zwierzchnictwem Hunów. Po śmierci Attyli przenieśli się do Panonii, gdzie w bitwie nad rzeką Nedao pokonali Hunów i wywalczyli sobie miejsce do zamieszkania na wschód od rzeki Cisy. W Panonii toczyli nieustanne walki z Longobardami, zamieszkującymi na zachód od południkowego odcinka Dunaju. W 567[1] Longobardowie sprzymierzyli się z koczowniczymi Awarami przeciwko Gepidom i pokonali ich, rozbijając ich państwo. Gepidowie weszli od tej pory w skład kaganatu awarskiego, powstałego na dawnym terytorium gepidzkim, a w rok później i longobardzkim.

Gepidzi i Goci zamieszkujący Godiskandie i Specius, ulegli po V wieku połączeniu, w jedno plemię określanie jako Goplanie (Glopelane), bądź weszli w skład innych plemion sąsiednich. O połączeniu się Gotów z okolicznymi barbarzyńcami, wspominał Jordanes zaś ciągłość pokoleniową potwierdzono przede wszystkim wykopaliskami DNA kopalnego i jego mutacji w regionie kultury wielbarskiej[2].

Władcy GepidówEdytuj

Język GepidówEdytuj

Jedynym śladem istnienia języka gepidzkiego są wymienione w Gotice imiona gepidzkich władców. Uważane są za językowo zbliżone do imion innych władców regionu Germanii Wschodniej.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona, 2005, Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ss. 57, ISBN 83-85719-85-7.
  2. Zawadzińska Zofia, Porównanie teorii allochtonicznej oraz autochtonicznej pochodzenia Słowian w świetle danych archeologicznych i antropologicznych, Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego (RUJ), 19 września 2016.

BibliografiaEdytuj