Otwórz menu główne

Hiberna (łac. hibernare – zimować, hibernus – zimowy) – w starożytnym Rzymie zimowy obóz legionów. W Rzeczypospolitej hiberna to obowiązek ciążący na królewszczyznach i majątkach kościelnych, polegający na zapewnieniu wojsku zimowych leży – tj. zakwaterowania i wyżywienia.

Hiberna ciążyła na królewszczyznach i majątkach kościelnych i aż do 1649 r. świadczona była w naturze. W latach 1649–1652 ciężar ten zamieniono na podatek celowy na zimowe utrzymanie wojsk, będący w dyspozycji hetmanów. Wypłacany był w formie dodatku do żołdu. Płaciły go jesienią dobra królewskie. Dobra duchowne płaciły tzw. Subsidium hibernale, czyli dobrowolnie deklarowaną zryczałtowaną opłatę, która zanikła wraz z likwidacją hiberny[1]. Podstawą wymiaru była ilość gruntu. W 1667 r. wprowadzono definitywne płacenie hiberny w gotówce, zróżnicowano jej stawki dla poszczególnych rodzajów jazdy.

Sejm w 1775 r. zniósł hibernę, zastępując ją podwyższeniem o połowę podymnego w dobrach królewskich. Z dóbr duchownych ustalono ryczałtowo dodatkowe Subsidium charitativum, uwzględniające liczbę ludności.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Antoni Mączak, Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku. Warszawa 1981, Tom 2, s.347

BibliografiaEdytuj