Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

instytut naukowo-badawczy Polskiej Akademii Nauk

Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk (skrót: IJP PAN) – jedyna w Polsce placówka naukowo-badawcza zajmująca się badaniem języka polskiego we wszystkich jego aspektach i odmianach, założona w 1973 roku.

Instytut Języka Polskiego
Polskiej Akademii Nauk
Data założenia

1 października 1973

Typ

badawczy

Państwo

 Polska

Adres

al. Mickiewicza 31
31-120 Kraków

Dyrektor

prof. dr hab. Maciej Eder

Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Instytut Języka Polskiego PAN”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Instytut Języka Polskiego PAN”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Instytut Języka Polskiego PAN”
Ziemia50°03′58,7″N 19°55′31,0″E/50,066306 19,925278
Strona internetowa

Dyrektorem Instytutu jest prof. dr hab. Maciej Eder[1], zastępcą dyrektora ds. naukowych jast dr hab. Michał Rzepiela, a przewodniczącą Rady Naukowej jest dr hab. Halszka Górny[2]. Instytut ma uprawnienia do nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa. Prowadzi też Językoznawcze Studia Doktoranckie[3] oraz kształci doktorantów w ramach Szkoły Doktorskiej Anthropos Instytutów Polskiej Akademii Nauk[4].

Siedziba i struktura organizacyjna

edytuj

Pierwszą siedzibą Instytutu Języka Polskiego był w latach 1973–1999 budynek przy ul. Straszewskiego 27 w Krakowie. Instytut posiadał w przeszłości zamiejscowe pracownie w Poznaniu i Sosnowcu[5].

Od 1999 roku główną siedzibą Instytutu jest gmach przy al. Mickiewicza 31 w Krakowie. Tu mieści się dyrekcja i administracja oraz siedem pracowni (2021)[6]:

W Warszawie (ul. Ratuszowa 11) działają dwie pracownie (2021)[6]:

W krakowskiej siedzibie Instytutu mieści się biuro Polskiego Towarzystwa Językoznawczego[7].

Dyrektorzy[5]

edytuj

Słowniki tworzone i współtworzone w IJP PAN[8]

edytuj

Słowniki opisujące historię języka polskiego

edytuj
  • Słownik staropolski
  • Słownik pojęciowy języka staropolskiego
  • Słownik polszczyzny Jana Kochanowskiego
  • Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII wieku
  • Słownik wileński
  • Słownik Wyrazów Zapomnianych

Słowniki współczesnego języka polskiego

edytuj

Słowniki odmian języka i prace geolingwistyczne

edytuj
  • Słownik gwar polskich
  • Słownik gwar małopolskich
  • Słownik gwar Ostródzkiego, Warmii i Mazur
  • Słownik gwary Zakopanego
  • Atlas Linguarum Europae
  • Ogólnosłowiański atlas językowy
  • Słownik polskich leksemów potocznych

Słowniki łaciny średniowiecznej

edytuj
  • Słownik łaciny średniowiecznej w Polsce (Lexicon Mediae et Infimae Latinitatis Polonorum)
  • Elektroniczny Słownik łaciny średniowiecznej w Polsce

Słowniki onomastyczne

edytuj
  • Antroponimia Polski od XVI w. do końca XVIII w.
  • Słownik staropolskich nazw osobowych
  • Elektroniczny słownik hydronimów Polski
  • Nazwy miejscowe Polski. Historia. Pochodzenie. Zmiany
  • Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych
  • Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych
  • Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny
  • Internetowy słownik nazwisk w Polsce
  • Słownik imion współcześnie w Polsce używanych
  • Lexikon der Familienamen polnischer Herkunft im Ruhrgebiet

Słowniki opisujące gramatykę języka polskiego

edytuj
  • Słownik syntaktyczno-generatywny czasowników polskich

Wydawnictwa Instytutu (wybór)

edytuj

Czasopisma[9]

edytuj

Serie i podserie wydawnicze[13]

edytuj
  • Prace Instytutu Języka Polskiego PAN (ISSN 0208-4074)
    • Studia dialektologiczne
    • Studia gramatyczne
    • Studia historyczno-językowe
  • Nowe Studia Leksykograficzne
  • Polskie Słownictwo Kresowe

Materiały źródłowe

edytuj
  • Biblioteka zabytków polskiego piśmiennictwa średniowiecznego[14]

Podręczniki akademickie

edytuj

IJP PAN opracował trzytomowy podręcznik Gramatyka współczesnego języka polskiego (tzw. „żółtą gramatykę”[5]), red. nauk. Stanisław Urbańczyk[15][16]:

Przypisy

edytuj
  1. Dyrekcja – Instytut Języka Polskiego PAN [online], ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17].
  2. Rada Naukowa – Instytut Języka Polskiego PAN [online], ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17].
  3. Studia doktoranckie – Instytut Języka Polskiego PAN [online], ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17].
  4. O nas. Szkoła Doktorska Anthropos IPAN [online], anthropos.edu.pl [dostęp 2021-01-17].
  5. a b c Historia – Instytut Języka Polskiego PAN [online], ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17].
  6. a b Pracownie – Instytut Języka Polskiego PAN [online], ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17].
  7. Polskie Towarzystwo Językoznawcze [online], ptj.civ.pl [dostęp 2021-01-17].
  8. Słowniki – Instytut Języka Polskiego PAN [online], ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17].
  9. Czasopisma – Instytut Języka Polskiego PAN [online], ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17].
  10. Onomastica. O czasopiśmie [online], onomastica.ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17].
  11. Polonica. O czasopiśmie [online], polonica.ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17].
  12. Socjolingwistyka. Informacje o czasopiśmie [online], socjolingwistyka.ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17] (pol.).
  13. Publikacje – Instytut Języka Polskiego PAN [online], ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17].
  14. Biblioteka zabytków polskiego piśmiennictwa średniowiecznego [online], sklep.ijp.pan.pl [dostęp 2021-01-17] [zarchiwizowane z adresu 2021-01-21].
  15. Wstęp, [w:] Renata Grzegorczykowa i inni, Morfologia, wyd. 3, PWN, 1999 (seria Gramatyka współczesnego języka polskiego, tom 2), s. 19.
  16. Gramatyka współczesnego języka polskiego [online], Katalog Biblioteki Narodowej [dostęp 2024-04-02].

Bibliografia

edytuj

Linki zewnętrzne

edytuj