Otwórz menu główne

Irena Huml

polska historyk sztuki

Irena Zofia Huml-Bacz (ur. 13 listopada 1928 w Warszawie, zm. 19 maja 2015) – polska historyk sztuki, krytyk, profesor nauk humanistycznych (1990), członkini Stowarzyszenia Historyków Sztuki (1954).

Irena Huml
Data i miejsce urodzenia 13 listopada 1928
Warszawa
Data śmierci 19 maja 2015[1]
Profesor nauk humanistycznych
Specjalność: historia sztuki, architektura wnętrz, rzemiosło artystyczne
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Profesura 19 kwietnia 1990
Instytut Sztuki PAN
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Grób prof Ireny Huml-Bacz na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Irena Huml ukończyła studia w Instytucie Historii Sztuki na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego w 1957[2]. W swojej pracy zawodowej związana była z m.in. z Instytutem Sztuki PAN oraz ze Szkołą Wyższą im. Pawła Włodkowica. Zajmowała się m.in. architekturą wnętrz i rzemiosłem artystycznym.

Irena Huml spoczywa w Alei Zasłużonych Cmentarza Wojskowego na warszawskich Powązkach.

Córką Ireny Huml jest Justyna Bacz[2].

Spis treści

SylwetkaEdytuj

Irena Huml położyła ogromne zasługi dla rozwoju kultury i sztuki polskiej jako badacz, autor, krytyk oraz pedagog.

Prowadziła prekursorskie badania nad sztuką użytkową od przełomu XIX i XX w. po czasy współczesne nadając tej dziedzinie nowe, istotne miejsce w historii sztuki. Jako jedna z pierwszych podejmowała temat polskiego rzemiosła artystycznego, designu, tkaniny artystycznej, biżuterii, ceramiki i szkła artystycznego. Jako ceniony w kraju i poza jego granicami krytyk sztuki odkrywała  i recenzowała działalność polskich artystów plastyków przyczyniając się do rozwoju i propagowania ich twórczości w Polsce i na arenie międzynarodowej.

Jako badacz i autor pozostawiła obszerny dorobek publikacji książkowych i ponad 600 artykułów naukowych. Prace nt. sztuki stosowanej i architektury wnętrz XX w., studia naukowe, artykuły biograficzne, opracowania problemowe, recenzje, wstępy do katalogów z wystaw krajowych i zagranicznych, indywidualnych i zbiorowych weszły do kanonu literatury fachowej dotyczącej sztuki przedmiotu.

Będąc autorytetem w dziedzinie sztuki współczesnej, często brała udział, a także przewodniczyła obradom Jury licznych międzynarodowych i krajowych konkursów twórczości plastycznej, m.in.:

  • Międzynarodowego Triennale Tkaniny w Łodzi
  • I Międzynarodowego Biennale Artystycznej Tkaniny lnianej w Krośnie
  • Konkursu ULAN
  • Międzynarodowych Targów Gdańskich
  • Ogólnopolskiego Przeglądu Form Złotniczych SREBRO
  • Międzynarodowego Konkursu Sztuki Złotniczej

Od początku swojej kariery naukowej związana była z Instytutem Sztuki PAN, gdzie oprócz własnej pracy naukowo-badawczej przez ponad trzydzieści lat (1981-2014) prowadziła wyjątkowe, cieszące się ogromnym uznaniem seminaria doktoranckie w zakresie architektury wnętrz, rzemiosła artystycznego i designu. Jako pedagog przygotowała do pracy badawczej i wypromowała nowe pokolenia doktorów Historii Sztuki w Instytut Sztuki PAN.

Życiorys naukowyEdytuj

W roku 1949 uzyskała maturę i 29.09.1949 rozpoczęła studia historii sztuki na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego wg dwuetapowego systemu. 11.11. 1953 r. uzyskała dyplom I stopnia (zawodowy) w zakresie historii sztuki. 7.05.1957 r. ukończyła II stopień studiów wyższych uzyskała tytuł magistra historii sztuki na Wydziale Historycznym i Uniwersytetu Warszawskiego. Jej wybitna praca dyplomowa pt. „Twórczość plastyczna Wojciecha Jastrzębowskiego” pod kierunkiem prof. Juliusza Starzyńskiego została opublikowana w pracy zbiorowej pt. „Z zagadnień plastyki polskiej w latach 1918-1938” pod red. prof. J. Starzyńskiego.

28.01.1970 r. otrzymała tytuł doktora nauk humanistycznych (praca monograficzna pt. „Warsztaty Krakowskie” ). Tytuł doktora habilitowanego otrzymała 20.12.1979 r. (rozprawa pt. ”Polska Sztuka Stosowana XX w.”). W roku 1990 uzyskała tytuł profesora nadzwyczajnego, a 1.10.1992 r. profesora zwyczajnego.

Praca zawodowaEdytuj

W 1953 r. podjęła pracę jako młodszy pracownik naukowy w Państwowym Instytucie Sztuki (obecnie Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk), w Pracowni Ikonograficznej.

W 1958 została st. asystentem w IS PAN, od 1.10.1962 pracowała jako asystent w Pracowni Sztuki Współczesnej Dokumentacji Naukowej w IS PAN, od 28.09.1967 na stanowisku adiunkta dokumentacji naukowej IS PAN, od 8.10.1970 adiunkta w Zakładzie Historii i Teorii Sztuk Plastycznych w IS PAN.

Od 01.1972 r. pełniła funkcję Sekretarza Rady Naukowej IS PAN, a 31.03.1981 r. została powołana na członka Rady Naukowej IS PAN. 27.10.1983 r. została przewodniczącą Komisji Oceny i Odbioru Prac Naukowo-Badawczych IS PAN. W latach 1976-79 kierowała Pracownią Rzemiosła Artystycznego. 01.08.1981 r. została powołana na stanowisko docenta w IS PAN. W latach 1992 – 98 sprawowała funkcję kierownika Pracowni Dokumentacji Plastyki Współczesnej.

15.10.1997 r. została mianowana na stanowisko Profesora IS PAN i powierzono jej kierowanie Zespołem Badań Środowisk Artystycznych.

Dorobek naukowyEdytuj

Najważniejsze publikacjeEdytuj

  • „Twórczość Wojciecha Jastrzębowskiego” (praca magisterska) w: „ Z Zagadnień plastyki polskiej 1918- 1939” (pod red. J. Starzyńskiego), 1963
  • „Magdalena Abakanowicz” w: „Współczesna sztuka polska”, 1981
  • „Polish Art Déco, the style of independence” w: „The Art of the 1900”, 1991

Publikacje książkoweEdytuj

  • „Warsztaty krakowskie”, 1973 (praca doktorska) - Książka Roku 1973, wyróżnienie w konkursie im. W. Rzymowskiego, 1973
  • „Polska sztuka stosowana XX w.”, 1978 (rozprawa habilitacyjna)
  • „Współczesna tkanina polska”, 1989
  • „Olgierd Szlekys i sztuka wnętrza”, 1993
  • „Polska sztuka dekoracyjna”, 1995
  • „Sztuka przedmiotu - przedmiot sztuki”, 2003
  • „Warsztaty krakowskie”, 2. Wydanie uzupełnione, poprawione, ASP Kraków 2009
  • „Ars argenti”, 2014.

Inne publikacjeEdytuj

18 broszur, m. in. „Władysław Wincze (twórca i pedagog)”, 1994.

Opracowanie biogramów do słowników, m. in.:

  • „Polski słownik biograficzny”, 1965-83,
  • „Słownik artystów polskich IS PAN”, 1971-78.
  • „Słownik Artystów Polskich ZPAP”,
  • „Encyklopedia PWN”, 1987-89,
  • „Allgemeines Kunstlerlexikon”.

Współpraca z czasopismami specjalistycznymiEdytuj

  • „Projekt”,
  • „Przegląd Artystyczny”,
  • „Sztuka”,
  • „Die Kunst”,
  • „Textilkunst”,
  • „Text Textil”,
  • „Art and Business”.

WystawyEdytuj

  • Organizatorka i kuratorka wystaw, m.in.:
  • „Portrety Stanisława Ignacego Witkiewicza” w Warszawie w 1955 r.,
  • „Gobeliny Heleny i Stefana Gałkowskich” Warszawa, 1961 r.,
  • Wystawy prac Andrzeja Ciechomskiego, Stanisława Skóry i Jadwigi i Jerzego Zaremskich w Warszawie, 1962 r.
  • Pierwszej wystawy sztuki secesyjnej w Polsce (m.in. wraz z Andrzejem K. Olszewskim, Michałem Grabowskim) w Muzeum Mazowieckim w Płocku w 1967 r.,
  • Henryka Grunwalda w Kazimierzu nad Wisłą, 1970 r. oraz wielu innych.
  • Współorganizatorka, opiekunka merytoryczna Muzeum Mazowieckiego w Płocku oraz Muzeum Włókiennictwa w Łodzi.
  • Inicjatorka i wykonawczyni sprowadzenia ze Szkocji do Polski kolekcji dzieł sztuki ofiarowanych przez gen. Józefa Zająca i jego małżonkę dla Muzeum Górnośląskiego w 1957 r.

Działalność dydaktycznaEdytuj

Działalność dydaktyczną zapoczątkowały wykłady na „Studium Wiedzy o Sztuce” dla nauczycieli, organizowanym przez CBWA „Zachęta”.

W latach 1981-2014 Irena Huml prowadziła seminarium doktorskie w IS PAN (1981-2014) pt. „Architektura wnętrz i rzemiosło artystyczne”.

W latach 1997-2007 prowadziła zajęcia na kierunku Historia Sztuki w Szkole Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku.

Działalność społecznaEdytuj

Irena Huml należała do:

  • ZNP – w latach 1953-80,
  • Stowarzyszenia Historyków Sztuki - od 1954 r.,
  • Klubu Ceramiki i Szkła – w latach 1977-79,
  • Międzynarodowej Rady Muzeów  - w latach 1965-80,
  • European Textil Network – w latach 1990-95,
  • Ligi Kobiet.
  • Była przewodniczącą Komisji Socjalnej w IS PAN.

Nagrody i odznaczeniaEdytuj

Za zasługi dla kultury polskiej została uhonorowana licznymi odznaczeniami:

Całe swoje zawodowe życie poświęciła polskiej sztuce.

Życie prywatneEdytuj

Irena Huml była najmłodszym z trojga dzieci Lotara Tadeusza Humla (1894-1971), przedwojennego oficera Wojska Polskiego i Zofii z Baryckich (1888- 1989). Siostra, Stanisława Gałkowska (1921-2014) była absolwentką wydziału matematyki UW, a brat Witold (1923 – 2012), członek AK, był więźniem Oświęcimia, a po wyzwoleniu osiadł w Londynie. Pierwszym mężem Ireny Huml był Andrzej Jan Bacz (1934-2008), z którym wstąpiła w związek małżeński 20.12.1958 r. Z tego małżeństwa, w 1962 r., urodziła się jedyna córka Justyna Bacz-Kazior. Po rozwodzie w 1966 r. Irena Huml-Bacz pozostawała w związku z profesorem Michałem Godlewskim. Wnuki Stanisław Maciej Kazior (ur. 1987) oraz Mikołaj Aleksander Kazior (ur. 1988), prawnuczka Pola Alicja Kazior, c. Stanisława (ur. 2014).

PrzypisyEdytuj

  1. Irena Huml-Bacz, nekrologi.wyborcza.pl [dostęp 2015-05-21] (pol.).
  2. a b Kto jest kim w Polsce: informator biograficzny. Lubomir Mackiewicz (red.), Anna Żołna (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1993, s. 226. ISBN 83-223-2644-0.

Linki zewnętrzneEdytuj

  • Irena Huml w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI).