Otwórz menu główne

Józef Grażewicz (ur. 9 marca 1906 w Symferopolu, zm. 1971 w ZSRR) – oficer Armii Czerwonej narodowości polskiej[1], generał brygady LWP.

Józef Grażewicz
Иосиф Фомич Гражевич
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 9 marca 1906
Symferopol
Data śmierci 1971
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona

Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonej Gwiazdy Medal „Za Obronę Leningradu” Medal za Odwagę (ZSRR)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Miał wykształcenie podstawowe, w Armii Czerwonej służył przez krótki czas po 1921 (jako małoletni) i ponownie od 1928. W 1938 skończył Akademię Wojskową im. M. Frunzego w Moskwie. 24 czerwca 1938 zwolniony z wojska w ramach tzw. paragrafu narodowościowego jako Polak (był wówczas w stopniu kapitana). W późniejszym okresie przywrócony do Armii Czerwonej.

Od 1941 walczył z Niemcami w składzie wojsk Frontu Karelskiego, Leningradzkiego (m.in. w obronie Leningradu), Wołchowskiego i Ukraińskiego. 1942 dwukrotnie ranny, 1943 ponownie ranny. Ostatnie stanowisko służbowe: dowódca pułku piechoty.

Przeniesiony do Wojska Polskiego 7 kwietnia 1944 w stopniu podpułkownika. Pełnił kolejno funkcję zastępcy dowódcy 4. Dywizji Piechoty im. J. Kilińskiego ds. liniowych (15 kwietnia - październik 1944), dowódcy krótko istniejącej 12 DP (w październiku i listopadzie 1944), dowódcy 8 DP (21 listopada 1944 - czerwiec 1946).

Wiosną 1945 dowodził dywizją podczas walk nad Nysą i w Czechosłowacji. Po wojnie walczył w Bieszczadach przeciw UPA. Awansowany na pułkownika (26.08.1944) i generała brygady WP (14.12.1945). Latem 1946 zakończył służbę w WP i 9 lipca 1946 wrócił do ZSRR, skierowany do dyspozycji Głównego Zarządu Kadr Armii Radzieckiej.

Oceniany jako dobry, przewidujący, sprawny dowódca. Jego dywizja dobrze walczyła podczas forsowania Nysy Łużyckiej i w późniejszym pościgu w kierunku Drezna. Podczas dramatycznych walk pod Budziszynem stanowiła trzon obrony 2 Armii Wojska Polskiego.

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Dariusz Faszcza: 12 Szczecińska Dywizja Zmechanizowana. 70 lat służby na Pomorzu Zachodnim (1945-2015). Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2015. ISBN 978-83-63755-75-1.
  • J. Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943-1990 t. I: A-H, Toruń 2010, s. 478-479.
  • M. Szczurowski, Dowódcy Wojska Polskiego na Froncie Wschodnim 1943-1945. Słownik biograficzny, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 1996, s. 44
  • P.P. Wieczorkiewicz, Łańcuch śmierci. Czystka w Armii Czerwonej 1937-1939, Rytm, Warszawa 2003, s. 221 i 374