Józef Tomasz Szabel

Józef Tomasz Szabel (ur. 1735 w Częstochowie, zm. 8 lipca 1805 w Krakowie) – profesor matematyki i teologii, rektor Szkoły Głównej Koronnej.

Józef Tomasz Szabel
Data i miejsce urodzenia 1735
Częstochowa
Data i miejsce śmierci 8 lipca 1805
Kraków
rektor Szkoły Głównej Koronnej
Okres sprawowania 17891797
Wyznanie katolickie
Kościół łacińskie
Prezbiterat 28 stycznia 1768

ŻyciorysEdytuj

Był synem Jana mieszczanina częstochowskiego. Od maja 1750 studiował na Uniwersytecie Krakowskim uzyskując 15 maja 1755 stopień bakałarza, a 19 października 1758 magistra sztuk wyzwolonych i doktora filozofii. Uczył w szkołach parafialnych przy kościołach Bożego Ciała i św. Jakuba na Kazimierzu. Na prośbę prałata kościoła Bożego Ciała otrzymał 28 maja 1759 pozwolenie władz uniwersyteckich na wykładanie filozofii członkom tamtejszego konwentu kanoników regularnych. Od 1761, objął na Uniwersytecie wykłady z matematyki. Powołany w 1762 na profesora Szkół Nowodworskich, wykładał początkowo w klasie gramatyki, później poetyki. 25 lutego 1763 został obrany seniorem Bursy Filozofów. 4 grudnia 1763 został włączony w poczet nauczycieli do Uniwersytetu i w latach 1766–1767 pełnił obowiązki prepozyta Kolegium Mniejszego, a w następnie 1768 dziekana Wydziału Filozoficznego. Dopiero 28 stycznia 1768 otrzymał święcenia kapłańskie. Wydelegowany przez władze uniwersyteckie do kolonii akademickiej w Chełmnie, od jesieni 1770 do lata 1773 kierował nią jako rektor. 7 lutego 1774 otrzymał miejsce w Kolegium Większym. Jako profesor opłacany z cła krakowskiego podjął w ramach wykłady z logiki, a w 1775 z fizyki, później skupił się wyłącznie na zajęciach z matematyki. W latach 1774–1775 pełnił obowiązki prepozyta Kolegium Większego. W tym samym czasie otrzymał prałaturę kolegiaty św. Anny w Krakowie. Wraz z rektorem Andrzejem Lipiewiczem uczestniczył w pracach komisji uniwersyteckiej opracowującej nową, przystosowaną do programu KEN ordynację studiów. Prawdopodobnie pod koniec lat siedemdziesiątych podjął studia teologiczne i już jako licencjat został 28 września 1780 promowany na doktora teologii. Popierany przez wizytatora uczelni Hugona Kołłątaja został powołany na profesora teologii dogmatycznej w zreformowanej Szkole Głównej Koronnej. Był zwolennikiem reformy nauczania i nowej organizacji szkolnictwa. Dał tego dowód podczas prowadzonej w 1781 przez bp. krakowskiego Kajetana Sołtyka kampanii przeciw Kołłątajowi, jako jedyny wśród dawnych profesorów stanu duchownego nie poddał się szantażom biskupa i został do końca po stronie wizytatora. Był już kanonikiem katedralnym płockim w 1782, 31 maja 1785 został mianowany przez KEN prezesem Kolegium Moralnego. Na ręce Józefa Szabela złożył 3 października 1785 przysięgę nowo mianowany rektor Feliks Oraczewski, który w grudniu powołał go na asesora sądu rektorskiego. W 1788 wszedł do grona członków, założonego przez Oraczewskiego Towarzystwa Filantropów. W 1788 wybrany został jako reprezentant Szkoły Głównej na sejmik proszowicki. Od sierpnia 1789 pełnił zastępczo obowiązki rektorskie. W sporze o przywileje i autonomię uczelni był zwolennikiem uznania zwierzchności KEN i współpracował z jej wizytatorami. W wyniku wyborów objął 31 maja 1790 urząd rektora Szkoły Głównej Koronnej. Od 22 lipca 1795 kilkakrotnie składał Miał dymisję z urzędu rektorskiego, ale w trudnym dla uczelni okresie porozbiorowym uzyskał ją dopiero w grudniu 1797. Miał księgozbiór złożony z 410 tytułów w 534 woluminach dzieł niemieckich, włoskich i francuskich, głównie z zakresu teologii oraz filozofii i matematyki. Pochowany w kościele św. Anny.

BibliografiaEdytuj