Otwórz menu główne

Język staroperski – wymarły język irański, wraz z awestyjskim i medyjskim, używany w okresie staroirańskim.

Język staroperski
Obszar Starożytny Iran
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki indoirańskie
  Języki irańskie
   Język staroperski
Kody języka
Kod ISO 639-2, ISO 639-2 peo
Kod ISO 639-3 peo
IETF peo
Glottolog oldp1254
Ethnologue peo
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Korpus języka staroperskiego zawiera głównie napisy na glinianych tabliczkach z Persji z okresu od ok. 600 p.n.e. do 300 p.n.e. Zapiski w języku staroperskim znalezione zostały również w dzisiejszym Iraku, Turcji i Egipcie[1]. Najważniejszym z nich jest inskrypcja z Behistun.

Nie wiadomo, kiedy dokładnie zaczęto posługiwać się staroperskim. Zgodnie z założeniami historyków, językiem staroperskim posługiwało się plemię Parsuwaszy, które na początku pierwszego tysiąclecia p.n.e. dotarło na Płaskowyż Irański, a następnie przemieściło się na teren obecnej prowincji Fars. Język ten stał się oficjalnym językiem dynastii Achemenidów. Źródła asyryjskie z IX wieku p.n.e., choć stanowią najwcześniejszą dokumentację perskiej i medyjskiej obecności na Płaskowyżu Irańskim i dostarczają wiele informacji nt. chronologii, przedstawiają jednak rozmieszczenie geograficzne starożytnych Persów jedynie ogólnikowo. Gdy Parsuwasze pojawiają się po raz pierwszy w dokumentach z czasów Salmanasara III, umiejscowieni są w okolicach jeziora Urmia. Dokładna tożsamość plemienia Parsuwaszy nie została jeszcze określona, ale z lingwistycznego punktu widzenia wyraz ten odpowiada staroperskiemu wyrazowi pārsa, wywodzącemu się z wcześniejszego *pārćwa[2]. Ponieważ staroperski zawiera wiele zapożyczeń z innego staroirańskiego języka, medyjskiego, jest prawdopodobne że staroperskim posługiwano się przed czasami Achemenidów i przez większość pierwszej połowy pierwszego tysiąclecia p.n.e.[3]

Porównanie z nowoperskimEdytuj

Indoirański Staroperski Średnioperski Nowoperski Polski
*asuras mazdhās Ahura mazda Ohrmazd Ormazd اورمزد Ahura Mazda
*aśwas aspa asp asb اسب/asp اسپ koń
*kāma kāma kām kām کام pożytek
*daiwas daiva dēw div دیو demon
drajah drajā darjā دریا morze
*źhasta- dasta dastag dast دست ręka
*bhāgī bādzi bādz bādz باج/باژ bogactwo
*bhrātr- brātar brâdar barādar برادر brat
*bhūmiš būmi būm būm بوم region, kraina
*martja martja mard mard مرد mężczyzna
*māsa māha māh māh ماه miesiąc, księżyc
*vāsara vāhara wahār bahār بهار wiosna
stūnā stūn sotūn ستون podstawa, kolumna
šijāta šād šād شاد szczęśliwy
*ṛtam arta ard ord اُرد porządek, prawda
*drauźh- drudz drugh dorugh دروغ kłamstwo

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj