Otwórz menu główne

Jan Sztwiertnia (ur. 1 czerwca 1911 w Hermanicach, obecnie część Ustronia, zm. 29 sierpnia 1940 w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen) – polski pedagog, kompozytor.

Jan Sztwiertnia
Ilustracja
Jan Sztwiertnia
Data i miejsce urodzenia 1 czerwca 1911
Hermanice
Data i miejsce śmierci 29 sierpnia 1940
Mauthausen-Gusen
Zawód kompozytor, pedagog

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z Ustronia w Beskidzie Śląskim. W 1921 r został wychowankiem Ewangelickiego Domu Sierot w Ustroniu, a w 1925 r ukończył szkołę powszechną w Ustroniu. W latach 1925-30 kontynuował naukę w Seminarium Nauczycielskim w Cieszynie. Po ukończeniu Seminarium został nauczycielem w szkole ludowej w Wiśle na Równem pod Baranią Górą.

Już w Seminarium Nauczycielskim wykazywał uzdolnienia muzyczne, a zaczął komponować w trakcie pracy w szkole na Równem.

Od roku 1933 pracował w szkołach w Wiśle Głębcach oraz w Wiśle Centrum. Prowadził chór kościelny oraz grał na organach w kościele. Pisał drobne utwory do użytku szkolnego i kościelnego, fugi, preludia, chorały, kantaty. W 1932 roku napisał operę „Sałasznicy”, której muzyka nawiązywała do motywów ludowych z okolic Wisły. Oparta była ona na opowieści wiślańskiego bajarza Ferdynanda Dyrny, który przyszedł do Sztwiertni z gotowym librettem. Śpiewogra zdobyła wówczas dużą popularność.

W 1935 roku kompozytor uzupełnił swoje wykształcenie w Szkole Muzycznej w Cieszynie, a w 1937 r rozpoczął studia w Konserwatorium Muzycznym w Katowicach. W maju 1939 roku odbył się w auli konserwatorium jego recital złożony z własnych kompozycji. W nagrodę Sztwiertnia otrzymał stypendium na studia muzyczne w Paryżu. Z powodu wybuchu wojny wyjazd nie doszedł do skutku.

W czerwcu 1940 r. w wieku 29 lat został aresztowany przez gestapo w ramach Intelligenzaktion Schlesien[1]. Zginął w obozie koncentracyjnym w Mauthausen-Gusen. Jego prochy przewieziono do Wisły, gdzie spoczywają na cmentarzu ewangelickim „Na Groniczku”.

Archiwum Śląskiej Kultury Muzycznej przy Bibliotece Głównej Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach przechowuje spuściznę muzyczną po kompozytorze.

W 2010 roku Ludowy Zespół Pieśni i Tańca Śląsk ponownie wystawił operę „Sałasznicy” w opracowaniu muzycznym Jean Claude Hauptmanna, który poprowadził orkiestrę podczas premiery.

UpamiętnieniaEdytuj

  • Naprzeciw kościoła ewangelickiego w Wiśle w budynku starej szkoły (z 1824 r.) na frontowej ścianie wisi tablica poświęcona pamięci Jana Sztwiertni.
  • Konkurs kompozytorski w Cieszynie nosi imię Jana Sztwiertni.
  • W Wiśle Uzdrowisku, w Parku miejskim stoi pomnik Jana Sztwiertni wykonany z brązu przez Jana Hermę[2].
  • Obchody setnej rocznicy urodzin kompozytora[3].

TwórczośćEdytuj

  • „Śpiący rycerze w Czantorii” – poemat symfoniczny
  • „Sałasznicy” – opera ludowa[4]
  • „Pieśni na głos z fortepianem”[5]

PrzypisyEdytuj

  1. Maria Wardzyńska, Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce: Intelligenzaktion, Warszawa 2009, s. 140.
  2. POMNIKI ŚLĄSKA CIESZYŃSKIEGO
  3. uroczystości jubileuszowe na Śląsku Cieszyńskim i w Katowicach
  4. (© 2011 Copyright by Uniwersytet Śląski)
  5. (© 2009 Copyright by Uniwersytet Śląski)

BibliografiaEdytuj