Otwórz menu główne

Jaworznik (województwo śląskie)

wieś w województwie śląskim

Jaworznikwieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Żarki.

Jaworznik
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat myszkowski
Gmina Żarki
Liczba ludności (2008) 753
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 42-310
Tablice rejestracyjne SMY
SIMC 0147507
Położenie na mapie gminy Żarki
Mapa lokalizacyjna gminy Żarki
Jaworznik
Jaworznik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaworznik
Jaworznik
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Jaworznik
Jaworznik
Położenie na mapie powiatu myszkowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu myszkowskiego
Jaworznik
Jaworznik
Ziemia50°36′30″N 19°24′26″E/50,608333 19,407222

HistoriaEdytuj

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z XIV w. W 1424 wieś zanotowana w historycznym dokumencie mówiącym, że król polski Władysław Jagiełło na prośby ówczesnego właściciela Krystyna z Kozichgłów przenosi z prawa polskiego na prawo średzkie należące do niego wsie leżące w ziemi krakowskiej: Choroń, Oltowiec, Mirów, Kotowice, Postawczowice, Jaworznik, Dupice, Żerkowice, Siamoszyce, Giebołtów, Kowalów i Kowalików[1].

W 1595 roku wieś położona w powiecie lelowskim województwa krakowskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów była własnością Aleksandra Myszkowskiego[2]. W latach 1829–1854 – właścicielem był Piotr Steinkeller, syn kupca z Krakowa i przemysłowiec, osiadły w Warszawie (właściciel pobliskich Żarek). Przyczynił się on zarówno do rozwoju przemysłu w swoich dobrach, jak i podniósł znacznie kulturę rolną dzięki nawadnianiu i osuszaniu pól oraz wprowadzeniu nowoczesnych maszyn rolniczych. W Jaworzniku zbudował młyn do mielenia kości na nawóz, cukrownię i browar. Wydobywano tu żelazo do wielkiego pieca powstałego przed 1833 rokiem.

Pod Jaworznikiem miała miejsce potyczka podczas powstania styczniowego. 24 kwietnia 1863 roku pod Jaworznikiem oddział Mossakowskiego maszerował od Krakowa w rejon Częstochowy, by połączyć się z oddziałem Oksińskiego. Został zaatakowany przez 3 rosyjskie kompanie pod dowództwem płk. Alenicza. W bitwie poległo 43 powstańców. Rosjanie stracili 40-60 żołnierzy (według rosyjskich raportów tylko jednego). 10 poległych powstańców pochowanych zostało w zbiorowej mogile na cmentarzu w Żarkach. W okresie zaborów z inicjatywy mieszkańców Żarek postawiono pomnik.

31 października 1943 w Jaworzniku miała miejsce egzekucja przeprowadzona przez funkcjonariuszy żandarmerii, policji i Arbeitsdienstu. Otoczyli oni wieś i przeszukiwali domostwa w poszukiwaniu broni. Przeprowadzający rewizję mieli listę z nazwiskami, według której aresztowano mieszkańców. Osoby te rozstrzelano przy budynku szkolnym. Ustalono nazwiska 22 ofiar.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Znani ludzie związani z JaworznikiemEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Bukowski 2011 ↓.
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 109.

BibliografiaEdytuj