Jerzy Jan Jastrzębski

Oficer dyplomowany Wojska Polskiego
Zobacz też: Jerzy Jastrzębski.

Jerzy Jan Jastrzębski (ur. 29 lipca 1895 w Awiżańcach, zm. 24 kwietnia 1944 w Venafro) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, pośmiertnie awansowany na generała brygady.

Jerzy Jan Jastrzębski
Ilustracja
pułkownik dyplomowany kawalerii pułkownik dyplomowany kawalerii
Data i miejsce urodzenia 29 lipca 1895
Awiżańce
Data i miejsce śmierci 24 kwietnia 1944
Venafro
Przebieg służby
Lata służby 1914-1944
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 4 Dywizja Kawalerii
8 Pułk Strzelców Konnych
3 Brygada Strzelców Karpackich
3 Dywizja Strzelców Karpackich
Stanowiska szef sztabu dywizji
dowódca pułku kawalerii
dowódca brygady piechoty
zastępca dowódcy dywizji
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
kampania wrześniowa
kampania włoska
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie)
Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych

ŻyciorysEdytuj

Jerzy Jan Jastrzębski urodził się 29 lipca 1895 roku w Awiżańcach, w powiecie sejneńskim, w rodzinie Gustawa i Stanisławy. Uczęszczał do gimnazjum w Mariampolu. W 1914 roku znalazł się w szeregach kawalerii rosyjskiej[1]. Do I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego wstąpił pod koniec wojny biorąc udział w jego działaniach w stopniu porucznika na stanowisku dowódcy szwadronu[1]. Następnie służył w 5 Dywizji Syberyjskiej[2]. Maszerując po szlakach syberyjskich. Do kraju powrócił w 1918 roku i dostał przydział do formującego się 10 pułku Ułanów Litewskich[2]. W kampaniach pułku uczestniczył w stopniu porucznika, a następnie dowodził szwadronem jako rotmistrz. Po wojnie służył w dalszym ciągu w 10 pułku. W 1923 roku w CWK w Grudziądzu ukończył kurs dowódców szwadronów[2]. W 1925 roku został awansowany do stopnia majora, będąc na stanowisku kwatermistrza pułku. Swoją wiedzę pogłębiał w latach 1926–1928 w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. 31 października 1928 roku, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do 4 Dywizji Kawalerii we Lwowie na stanowisko szefa sztabu[3]. W styczniu 1930 roku został przydzielony do Inspektoratu Armii we Lwowie na stanowisko II oficera sztabu[4]. 2 grudnia 1930 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[5]. Z dniem 15 września 1931 roku został przeniesiony do 27 pułku ułanów w Nieświeżu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[6]. W kwietniu 1934 roku został przeniesiony do 8 pułku strzelców konnych w Chełmnie na stanowisko dowódcy pułku[7]. W 1936 roku doczekał się awansu do stopnia pułkownika, pełniąc również funkcję komendanta chełmińskiego garnizonu. W swych wspomnieniach o dowódcy pułku napisał jeden z oficerów:

Ósmym PSK dowodził doskonały pod każdym względem płk dypl. Jerzy Jastrzębski. W brygadzie wysunął swój pułk na pierwsze miejsce. Trochę suchy i sztywny jako przełożony, bardzo dobry jako kolega… przez wszystkich bardzo szanowany. Oficer o dużym autorytecie osobistym, miał prawo do opinii wybitnego[2]

Jastrzębski od początku swojej działalności w Chełmnie rozpoczął intensywną pracę nad rozwojem pułku. Od 1936 roku podjął się przygotowaniem ekipy pułku na zawody o Mistrzostwo Wojska tzw. „Militari Armii”[8].

W kampanii wrześniowej, pułk dowodzony przez Jastrzębskiego walczył w składzie Armii „Pomorze”. 3 września swoim umiejętnym dowodzeniem umożliwił wyprowadzenie i uratowanie części armii, która była zagrożona odcięciem i okrążeniem przez Niemców[8]. 18 października 1939 roku został otoczony z jedenastoma najwierniejszymi towarzyszami broni przez żołnierzy Wehrmachtu i wzięty do niewoli[9]. Przebywał w obozie jenieckim w Krakowie. Uciekł z niego podstępnie i powrócił do rodziny w Radomiu[10].

27 kwietnia 1940 roku jako kurier ZWZ wyjechał do Krakowa, a następnie na zachód. Podjął próbę przedostania się przez Węgry do Francji. Na początku maja 1940 roku dotarł do Paryża[10]. Ewakuował się do Wielkiej Brytanii po klęsce Francji. Działał tam do wiosny 1942 roku zbierając materiały dla utrwalenia chlubnego uczestnictwa swego pułku w kampanii wrześniowej[10]. Pełnił w tym czasie funkcję szefa oddziału III w Sztabie Naczelnego Wodza i zastępcy dowódcy 10 Brygady Kawalerii Pancernej gen. Stanisława Maczka[10].

Wiosną 1942 roku został przeniesiony do Polskich Sił Zbrojnych na Bliskim Wschodzie. Objął tam dowództwo 3 Brygady Strzelców Karpackich, a następnie został mianowany zastępcą dowódcy 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Intensywnie działał w szkoleniu dywizji w Palestynie, Iraku, Syrii oraz w Egipcie[10]. Próbował nawiązać kontakty z niektórymi byłymi oficerami 8 psk w celu ułatwienia dalszej walki w swojej dywizji.

W grudniu 1943 roku zaczął ostatnią kampanię jako komendant pierwszego transportu morskiego dywizji z Egiptu do Włoch. Brał udział w walkach pozycyjnych 3 DSK oraz całego 2 Korpusu Polskiego nad rzeką Sangro[11]. Dowodząc 3 Grupą Rozpoznawczą 2 Korpusu uczestniczył w pracach przygotowawczych do wielkiej rozprawy z siłami hitlerowskimi w rejonie Monte Cassino[11]. 23 kwietnia 1944 roku został śmiertelnie ranny w wyniku wybuchu miny prowadząc rozpoznanie terenu na górze Monte Trocchio. Rankiem 24 kwietnia 1944 roku zmarł w szpitalu w Venafro. Poległ na polu chwały jako pierwszy i najstarszy stopniem Polak pod Monte Cassino[11]. Jego pogrzeb odbył się 26 kwietnia w Carpignone[11]. Uczestniczyły w, nim liczne delegacje, tłumy miejscowej ludności oraz kompania honorowa. Trumna została przewieziona z kościoła na cmentarz wojskowy w Izernie, gdzie dowódca Dywizji Karpackiej gen. Duch pożegnał swego zastępcę, a szwadron 12 pułku ułanów oddał ostatnie honory[11].

Po bitwie nastąpiła ekshumacja (nr znaku tożsamości – 1895/100/III) i zwłoki zostały przeniesione na cmentarz polski pod Monte Cassino. Pochowano je na II tarasie sektora B w grobie nr 7[11].

Naczelny Wódz, generał broni Władysław Anders awansował go pośmiertnie generałem brygady ze starszeństwem z 1 stycznia 1964 roku w korpusie generałów.

Decyzją Nr 195/MON z dnia 23 maja 2011 roku został patronem 1 Lęborskiego batalionu zmechanizowanego[12]

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kałdowski 1985 ↓, s. 5.
  2. a b c d Kałdowski 1985 ↓, s. 6.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 365.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 11.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 3 grudnia 1930 roku, s. 328.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 235.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 160.
  8. a b Kałdowski 1985 ↓, s. 7.
  9. Kałdowski 1985 ↓, s. 8.
  10. a b c d e Kałdowski 1985 ↓, s. 9.
  11. a b c d e f g Kałdowski 1985 ↓, s. 10.
  12. DECYZJA NR 195/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, nadania wyróżniającej nazwy i imienia patrona oraz ustanowienia dorocznego święta 1. batalionu zmechanizowanego 7. Pomorskiej Brygady Obrony Wybrzeża im. gen. bryg. Stanisława Grzmot-Skotnickiego - Tekst pierwotny - Baza aktów prawnych - INFOR.pl - portal księgowych, infor.pl [dostęp 2016-07-29].
  13. a b c d e f Karta Personalna 2 Korpus, Kwatera Główna 3 DSK.
  14. a b c R/3 DSK. Nr. 168/45.
  15. R.Pers.2 Korpusu Nr. 164/46.
  16. Roz.Pers.Nr. 13/47 z dnia 26 XI.1947.

BibliografiaEdytuj