Parnowskie Jezioro

jezioro w Polsce
(Przekierowano z Jezioro Parnowskie)

Parnowskie Jezioro[1] – jezioro w województwie zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim, w gminie Biesiekierz[2].

Parnowskie Jezioro
Jezioro Parnowskie
Ilustracja
Położenie
Państwo  Polska
Miejscowości nadbrzeżne Cieszyn, Parnowo
Region Równina Białogardzka
Wysokość lustra 28,2 m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 55,1 ha
Głębokość
• średnia
• maksymalna

4,3 m
9,2 m
Objętość 2395,0 tys. m³
Hydrologia
Klasa czystości wody II klasa
Rzeki wypływające Czerwona
Położenie na mapie gminy Biesiekierz
Mapa lokalizacyjna gminy Biesiekierz
Parnowskie Jezioro
Parnowskie Jezioro
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Parnowskie Jezioro
Parnowskie Jezioro
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Parnowskie Jezioro
Parnowskie Jezioro
Położenie na mapie powiatu koszalińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu koszalińskiego
Parnowskie Jezioro
Parnowskie Jezioro
Ziemia54°09′57″N 16°02′58″E/54,165833 16,049444

Urzędowa nazwa Parnowskie Jezioro została ustalona w Rozporządzeniu Ministra Administracji Publicznej z dnia 2 kwietnia 1949 r. o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości (nazwa niemiecka: Parnower See)[1]. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych w opublikowanym w 2006 Narodowym gazeterze Polski dot. hydronimów wprowadziła zestandaryzowaną nazwę Jezioro Parnowskie[2].

PołożenieEdytuj

Według regionalizacji fizycznogeograficznej Parnowskie Jezioro leży na obszarze megaregionu Pozaalpejska Europa Środkowa, prowincji Nizina Środkowoeuropejska, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckie, makroregionu Pobrzeże Koszalińskie (313.4), mezoregionu Równina Białogardzka (313.42)[3]. Kondracki i Richling zaklasyfikowali mezoregion do typu wysoczyzn młodoglacjalnych przeważnie z jeziorami, w większości o charakterze gliniastym, falistym lub płaskim[4][5].

Kilkaset metrów na wschód od Parnowskiego Jeziora leży Jezioro Tatowskie[6], znajdujące się w granicach rezerwatu przyrody „Parnowo” powołanego w celu ochrony lęgowisk ptactwa wodnego i błotnego[7]. Po stronie zachodniej jeziora rozciągają się zabudowania wsi Parnowo, na północnym wschodzie wsi Cieszyn. Około 0,8 km na północny wschód od akwenu położony jest Kikut – wzniesienie o wysokości 60,2 m n.p.m.[6]

W systemie gospodarki wodnej stanowi jednolitą część wód powierzchniowych „Parnowskie” o międzynarodowym kodzie PLLW20905[8].

Jezioro leży na terenie obwodu rybackiego Jezioro Parnowskie (Parnowo) na rzece Czerwona – nr 1, w dorzeczu Przymorza od rzeki Parsęty do rzeki Wieprza, obejmującego nie tylko sam akwen, ale i rzekę Czerwoną na odcinku od linii prostopadłej do osi rzeki łączącej punkty brzegu oddalone o 50 metrów od wypływu z jeziora[9].

CharakterystykaEdytuj

 
Kąpielisko w Cieszynie

Jezioro ma powierzchnię 55,1 ha, przy głębokości średniej 4,3 m i maksymalnej dochodzącej do 9,2 m[10]. Objętość zbiornika wodnego wynosi 2395,0 tys. m³[11]. Lustro wody położone jest na wysokości 28,2 m n.p.m.[6] Charakteryzuje się nieregularnym kształtem, linię brzegową urozmaicają dwie większe zatoki. Całkowita powierzchnia zlewni akwenu wynosi 3,80 km², a bezpośrednia 1,55 km². Struktura użytkowania gruntów w zlewni bezpośredniej według Raportu o stanie środowiska w województwie zachodniopomorskim w latach 2006-2007 kształtowała się następująco: grunty orne – 77,5%, lasy – 7,7%, użytki zielone – 7,7%. Do jeziora wpływają dwa niewielkie cieki[10]. Z akwenu wypływa rzeka Czerwona[9][12]. Według niektórych źródeł istnieje tylko jeden odpływ o charakterze sezonowym[10].

Zgodnie z typologią abiotyczną zbiornik wodny został sklasyfikowany jako jezioro o wysokiej zawartości wapnia, o małym wypływie zlewni, niestratyfikowane, w obszarze Niżu Środkowopolskiego (2b)[8].

Ze względu na typ rybacki Parnowskie Jezioro określane jest jako sandaczowe[10].

Jakość wódEdytuj

W 2006 na podstawie badań Inspekcji Ochrony Środowiska jezioro zaklasyfikowano do II klasy czystości w oparciu o System Oceny Jakości Jezior. W porównaniu do obserwacji z 1995[10] i 2002[11] nastąpiła poprawa klasy czystości, kiedy to jezioru przypisano III klasę[10].

W 2010 w związku ze znaczną degradacją jeziora na jego brzegu zainstalowano aerator. Pochłania on wody epilimniczne ze strefy przybrzeżnej (płytkiej) jeziora, by poddać je napowietrzeniu wewnątrz urządzenia. Natlenione zasoby odprowadzane są z kolei tam, gdzie występowały deficyty tlenowe[13].

Dzięki aeracji średnie roczne stężenie azotu ogólnego w 2012 osiągnęło wartość 1,04 mg/dm³, podczas gdy w 2010 wynosiło 1,53 mg/dm³. Zmniejszeniu uległa także ilość fosforu ogólnego – z 0,62 mg/dm³ w 2010 do 0,58 mg/dm³ w 2012. Zaobserwowano znaczny spadek fitoplanktonu, zarówno w analizie liczbowej, jak i masowej. Po dwóch latach od uruchomienia instalacji ilość biomasy spadła do poziomu 1,89 mg/dm³, przy poziomie wyjściowym 6,32 mg/dm³, a zagęszczenie glonów uległo dwukrotnemu pomniejszeniu[13].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 2 kwietnia 1949 r. o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości. (M.P. z 1949 r. nr 29, poz. 445)
  2. a b Część 2 – wody stojące, tom 1 Hydronimy, Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (Nazewnictwo geograficzne Polski), s. 225 [dostęp 2020-06-22] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-25].
  3. Geoserwis Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (pol.). Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2020-06-22].
  4. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2014, s. 46. ISBN 978-83-01-16022-7.
  5. Jerzy Kondracki, Andrzej Richling. Regiony fizycznogeograficzne, skala 1:1 500 000. Warszawa: Główny Geodeta Kraju, 1994.
  6. a b c Geoportal Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej (pol.). Główny Urząd Geodezji i Kartografii. [dostęp 2020-06-22].
  7. Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Parnowo” (pol.). Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego, poz. 1081 – Szczecin, dnia 30 marca 2015 r. [dostęp 2020-06-22].
  8. a b Ministerstwo Środowiska: Raport dla Obszaru Dorzecza Odry z realizacji art. 5 i 6, zał. II, III, IV Ramowej Dyrektywy Wodnej 2000/60/WE (pol.). Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, 2005. s. 79. [dostęp 2020-06-22].
  9. a b Rozporządzenie nr 7/2006 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie z dnia 13 grudnia 2006 r. w sprawie ustanowienia obwodów rybackich (pol.). Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego, nr 121 poz. 2528 – Szczecin, dnia 22 grudnia 2006 r. [dostęp 2020-06-22].
  10. a b c d e f Praca zbiorowa: Jeziora (pol.). W: Raport o stanie środowiska w województwie zachodniopomorskim w latach 2006-2007 [on-line]. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie, 2008. [dostęp 2020-06-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-01-27)].
  11. a b Adam Choiński: Katalog Jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 118. ISBN 83-232-1732-7.
  12. Karolina Kacaper, Monika Kowalska-Góralska, Magdalena Senze: Srebro w wodzie rzeki Czerwonej (województwo zachodniopomorskie) (pol.). W: Interdyscyplinarne zagadnienia w inżynierii i ochronie środowiska. Materiały konferencyjne [on-line]. 2012. s. 239-244. [dostęp 2020-06-22].
  13. a b Katarzyna Pikuła: Rekultywacja Jeziora Parnowskiego metod aeracji pulweryzacyjnej (pol.). Politechnika Koszalińska, 2016. s. 3. [dostęp 2020-06-22].