Otwórz menu główne

Kamień Piłsudskiego w Wesołej

Kamień Piłsudskiego w Wesołej – granitowy głaz narzutowy znajdujący się na grzbiecie długiej grzędy wydmowej zwanej Górami Milowymi położonej w lesie na południe od osiedla Zielona w Wesołej, ustawiony na kształt menhira, upamiętniający pierwsze (i jedyne) jawne wobec niemieckiego okupanta ćwiczenia polowe Polskiej Organizacji Wojskowej, które odbyły się tu 29 kwietnia 1917 roku.

Kamień Piłsudskiego w Wesołej
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Miejsce Wesoła – Zielona
Typ pomnika kamień pamiątkowy
Data budowy 1937
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kamień Piłsudskiego w Wesołej
Kamień Piłsudskiego w Wesołej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamień Piłsudskiego w Wesołej
Kamień Piłsudskiego w Wesołej
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Kamień Piłsudskiego w Wesołej
Kamień Piłsudskiego w Wesołej
Ziemia52°14′14,9″N 21°11′28,2″E/52,237472 21,191167

Ćwiczenia stanowiły pokaz siły i wyszkolenia oddziałów POW. Wziął w nich udział jeden z dwóch batalionów warszawskiego okręgu tej organizacji. Były prowadzone przez dowódcę batalionu Stefana Pomarańskiego. W czasie ćwiczeń przeprowadzono także egzaminy podoficerskie. W manewrach, które odbywały się w wtedy bezleśnym, niezabudowanym terenie podmiejskim, uczestniczył brygadier Józef Piłsudski – ówczesny szef Departamentu Wojskowego Tymczasowej Rady Stanu. Ćwiczenia wizytowali m.in.: Tadeusz Kasprzycki, Janusz Jędrzejewicz, Wacław Jędrzejewicz, Henryk Krok-Paszkowski i Janusz Gąsiorowski oraz inni członkowie Komendy Naczelnej POW. Ćwiczenia były również wizytowane przez niemieckiego przedstawiciela władz okupacyjnych, majora Keppela[1] oraz dwóch innych niemieckich oficerów.

Wśród członków POW biorących udział w tych ćwiczeniach był m.in. Tomasz Piskorski[2].

Głaz został ustawiony w kwietniu 1937 roku, dwadzieścia lat po manewrach. Umieszczono go na wydmie, pomiędzy dwoma słupami z husarskimi skrzydłami na szczycie (słupy te dziś nie istnieją). Na głazie umieszczonym na betonowym postumencie o wymiarach 3,24 x 3,82 m wyryto odznakę pamiątkową Polskiej Organizacji Wojskowej, a pod nią napis: Na polach Wawra i Zielonej w dniu 29 IV 1917 r. Józef Piłsudski, ucząc Polaków bić się za wolność, ćwiczył ochotnicze wojsko zebrane potajemnie w Polskiej Organizacji Wojskowej.

Kamień przetrwał II wojnę światową i lata PRL-u. W latach osiemdziesiątych przy pomniku odbywały się rocznicowe spotkania organizowane przez ówczesnych działaczy opozycji demokratycznej. Obecnie przy głazie odbywają się miejscowe obchody Święta Niepodległości[3].

Ćwiczeniom POW 29 kwietnia 1917 roku poświęcono również tablicę pamiątkową przy ulicy Zamoyskiego 36 (rogatka grochowska) na Kamionku na warszawskiej Pradze-Południe. Na odsłoniętej 22 października 2014 roku tablicy widnieje napis: W stulecie powołania przez Józefa Piłsudskiego Polskiej Organizacji Wojskowej na pamiątkę demonstracyjnego jej ujawnienia z konspiracji przez otwarte ćwiczenia wojskowe na polach Wawra i Zielonej w dniu 29 kwietnia 1917 roku poprzedzone zbiórką oddziałów warszawskiego garnizonu P.O.W. w tym miejscu – przy historycznej rogatce grochowskiej. Rada i Zarząd Dzielnicy Praga-Południe m.st. Warszawy Towarzystwo Przyjaciół Warszawy 1914 – 22 października – 2014. Tablica ta miała być odsłonięta w tym miejscu 22 października 1939 roku, jednak wybuch II wojny światowej i okres PRL-u uniemożliwiły realizację tych planów[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Kamień Piłsudskiego, mazowsze.szlaki.pttk.pl [dostęp 2017-08-19].
  2. Tomasz Piskorski, Pamiętniki (zeszyt 381), Warszawa: Archiwum Akt Nowych, 1937.
  3. Andrzej Klimm, Kamień Piłsudskiego, wesola-gazeta.pl, 23 marca 2015 [dostęp 2017-08-19].
  4. Tablica upamiętniająca POW, www.twoja-praga.pl [dostęp 2017-08-19].