Otwórz menu główne

Kamienica Abrahama Prussakakamienica znajdująca się w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 5[1][2][3]. Kamienica została wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa łódzkiego 20 stycznia 1971, z numerem A/62[4][5] oraz do Gminnej Ewidencji Zabytków miasta Łodzi, z numerem 920[6].

Kamienica Abrahama Prussaka
Obiekt zabytkowy nr rej. A/62 z 20.01.1971
Ilustracja
Kamienica w 2017 roku
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Adres ul. Piotrkowska 5
Inwestor Abraham Prussak
Ukończenie budowy II poł. XIX wieku
Pierwszy właściciel Abraham Prussak
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
Kamienica Abrahama Prussaka
Kamienica Abrahama Prussaka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica Abrahama Prussaka
Kamienica Abrahama Prussaka
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Kamienica Abrahama Prussaka
Kamienica Abrahama Prussaka
Ziemia51°46′32,31″N 19°27′17,03″E/51,775642 19,454731

Spis treści

HistoriaEdytuj

Kamienica została zbudowana w II połowie XIX wieku[1] (w latach 50. XIX wieku[3] lub ok. 1870[2]) na posesji przy ulicy Piotrkowskiej pod nr hip. 282 na miejscu drewnianego parterowego domu[2]. Zlecającym budowę był Abraham (Abram) Prussak (1832–1884)[2] urodzony w Drobinie[3]. Prussak przybył do Łodzi w 1847 i najpierw pracował u swojego stryja Abrama Mojżesza[3], a następnie uruchomił w oficynach na posesji przy Piotrkowskiej 5 ręczną tkalnię i przędzalnię wełny (w późniejszych latach pomieszczenia fabryczki w oficynach zamieniono na mieszkania)[1][2]. Od 1858 był właścicielem pierwszej w Łodzi częściowo mechanicznej tkalni wełny przy ulicy Długiej (współczesny adres ul. Gdańska 137)[3]. W 1861, w czasie łódzkiego buntu tkaczy ręcznych, fabryka Prussaka była celem ataku „niszczycieli maszyn”[2][3]. Na parterze kamienicy mieścił się kantor (biuro fabryki) Prussaka, zegarmistrz[1][3], a ponadto od 1873 do 1887 mieściła się księgarnia i antykwariat Szlamy Mittlera[2][3].

Na przełomie XIX i XX wieku kamienica wraz z posesją przy Piotrkowskiej 5 została kupiona przez rodzinę Rappaport[2]. Wkrótce, na podstawie projektów budowlanych sporządzonych w 1900[7] przez architekta Kazimierza Sokołowskiego (1854–1909), Flora Rappaport, jako właścicielka posesji, zleciła przebudowę pomieszczeń parteru frontu kamienicy na sklepy[8]. W 1910, na tyłach nieruchomości Piotrkowska 5, ale pod adresem ul. Zachodnia 38 (współczesny – Zachodnia 56), powstał zakład kąpielowy „Centralne Kąpiele” Hersza Offenbacha. W kamienicy miało siedzibę biuro sprzedaży wyrobów włókienniczych firmy „M. Fogel i S-ka” (dzierżawcy przędzalni bawełny i tkalni z Ozorkowa) oraz „III Łódzkie Towarzystwo Wzajemnego Kredytu”[2], a w okresie międzywojennym siedzibę miała centrala Łódzkiego Banku Depozytowego[3]. W 1964 w kamienicy założono Spółdzielnię Turystyczno-Wypoczynkową „Turysta”[3], której projekt lokalu opracował prof. Władysław Bojkow[9].

ArchitekturaEdytuj

Fasada frontowa kamienicy Abrahama Prussaka jest eklektyczna[10], zawierająca elementy nawiązujące do architektury renesansu i baroku[10] oraz stylu empire[3]. Środkowa cześć elewacji wraz z bramą wjazdową na posesję podkreślona została na piętrach pilastrami w wielkim porządku (ozdobionymi pośrodku trzonu rozetami[1]), z głowicami w porządku korynckim. Okna pierwszego piętra są w ozdobnych obramieniach zwieńczonych trójkątnymi naczółkami z akroterionami, wspartymi na wolutowych konsolkach[3]. Nad oknami drugiego piętra znajdują się palmety ujęte po bokach w woluty.

Po II wojnie światowej w miejsce okien pasujących[2] kształtem i wystrojem do całej fasady budynku, wstawiono okna wystawowe[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Rynkowska 1970 ↓, s. 189.
  2. a b c d e f g h i j Piotrkowska 5. piotrkowska-nr.pl. [dostęp 2017-12-31]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  3. a b c d e f g h i j k l m Piotrkowska 5 – Kamienica Abrama Prussaka. baedekerlodz.blogspot.com na podst. Leszek Skrzydło. Rody nie tylko fabrykanckie oraz Sławomir Krajewski, Jacek Kusiński. Ulica Piotrkowska. Spacer pierwszy, 2013-03-27. [dostęp 2018-01-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  4. Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. nid.pl, 2011-12-31. s. 43. [dostęp 2018-01-01].
  5. Wykaz obiektów zabytkowych figurujących w wojewódzkiej ewidencji zabytków na dzień 25-11-2015. WUOZ w Łodzi, 2015-11-15. [dostęp 2018-01-01].
  6. Wykaz kart adresowych gminnej ewidencji zabytków miasta Łodzi. Załącznik do zarządzenia Nr 7257/VII/17 Prezydenta Miasta Łodzi z dn. 20 listopada 2017 r.. uml.lodz.pl, 2017-11-20. s. 36. [dostęp 2018-01-02].
  7. O budowie przez Florę Rappaport sklepów na parterze dwupiętrowego domu pod numerem 5/282 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi – dokumentacja aktowa. Archiwum Państwowe w Łodzi. [dostęp 2018-01-02].
  8. O budowie przez Florę Rappaport sklepów na parterze dwupiętrowego domu pod numerem 5/282 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi – Indeksy osobowe. Archiwum Państwowe w Łodzi. [dostęp 2018-01-02].
  9. Sławomir Krajewski, Jacek Kusiński: Spacer pierwszy. Ulica Piotrkowska. Łódź: Wydawnictwo Jacek Kusiński, 2008. ISBN 978-83-927666-4-3.
  10. a b Rynkowska 1970 ↓, s. 190.

BibliografiaEdytuj