Otwórz menu główne

Kamizelka (nowela)

nowela Bolesława Prusa
Ten artykuł dotyczy noweli Bolesława Prusa. Zobacz też: inne znaczenia tego terminu.

Kamizelkanowela Bolesława Prusa, wydana w 1882 roku, uznana za arcydzieło nowelistyki. Utwór jest szkicem z życia codziennego ubogich mieszkańców Warszawy. Narrator − właściciel tytułowej kamizelki − odtwarza jej historię na podstawie wyglądu i retrospektywnie ujętych obserwacji życia jej poprzedniego właściciela. Nowela została przełożona na język rosyjski, hebrajski, słowacki, czeski, niemiecki, włoski, angielski i francuski[1].

Kamizelka
Autor Bolesław Prus
Typ utworu nowela
Wydanie oryginalne
Język polski
Data wydania 1882
Kamizelka, wyd. 1945

Spis treści

Czas i miejsce akcjiEdytuj

Akcja rozgrywa się w czasach współczesnych autorowi, w Warszawie, w jednej ze starych kamienic. Całość wydarzeń odbywa się w przestrzeni zamkniętej: miejsce, gdzie znajduje się narrator, przypomina salę kinową, a okno do pokoju sąsiadów ekran na tle szarej ściany kamienicy.

FabułaEdytuj

Tytułowa kamizelka została kupiona przez narratora za pół rubla od żydowskiego handlarza; niegdyś należała do jego sąsiadów. Z przodu spłowiała, ma dużo plam, przetarty tył, brak w niej guzików, i ma dwa ściągacze: pierwszy ze sprzączką skrócony i przyszyty, a drugi pokłuty ząbkami sprzączki. Kamizelka była więc podniszczona i przypominała o smutku sąsiadów.

Małżeństwo, do którego niegdyś należała kamizelka, przyjechało do warszawskiej kamienicy na początku kwietnia. Ludzie ci wstawali wczesnym rankiem, pili herbatę z blaszanego samowaru, razem wychodzili do pracy: ona na lekcje do szkoły, on do biura. Byli ludźmi młodymi, spokojnymi. Żona szczupła, lubiła krawiectwo; mąż tęgi i zapracowany. Co niedzielę wychodzili na spacer i wracali wieczorem. W kwietniu mieszkali razem ze służącą, w lipcu zostali sami, a w październiku pozostała tylko pani, gdyż jej mąż zmarł na gruźlicę. Gdy mężczyzna chudł, skracał jedną sprzączkę, aby nie martwić żony, drugą skracała ona, żeby dodać mu otuchy. Tym sposobem oszukiwali się nawzajem w dobrej wierze. Po śmierci męża kobieta wyjechała z miasta.

BohaterowieEdytuj

Pan – był urzędnikiem najemnym, jego choroba była główną przyczyną dramatu noweli. Był tęgim, pracowitym urzędnikiem, często wypełniającym dokumenty do późnej nocy. Zmarł w październiku na gruźlicę, której pierwsze objawy wystąpiły u niego w lipcu.

Pani – nauczycielka, dorabiająca szyciem. Była szczuplejsza od męża. W utworze cechowała się silnym charakterem, ale bardzo bała się o męża, dlatego uciekła się do podstępu z kamizelką. Troszczyła się o swojego męża i była bardzo zapracowaną kobietą.

Narrator – sąsiad małżonków. Widział ich mieszkanie z okna. Lubił kolekcjonować różne rzeczy, dlatego kupił od żydowskiego handlarza tytułową kamizelkę. Kolekcja miała dla niego wartość sentymentalną. Można również wywnioskować, iż nie jest narratorem wszechwiedzącym, gdyż nie jest w stanie usłyszeć wszystkich rozmów pary.

Żyd – handlarz żydowskiego pochodzenia, który sprzedał narratorowi tytułową kamizelkę za pół rubla.

Doktor – zostaje wezwany do mieszkania małżeństwa do chorego Pana, diagnozuje u niego gruźlicę.

PrzypisyEdytuj

  1. Janina Kulczycka-Saloni, "Kamizelka", [w:] Literatura Polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1-2, Warszawa 1984, t. 1, s. 416.

Literatura przedmiotuEdytuj

  • M. Kozanecki, Bolesław Prus: "Katarynka" (Analiza i interpretacja noweli), Roczn. Kom. Hist.Lit. PAN Kraków 10 (1972)

Linki zewnętrzneEdytuj