Kazimierz Rosen-Zawadzki

Oficer Wojska Polskiego, historyk

Kazimierz Rosen-Zawadzki[1], właśc. Kazimierz Rosen (ur. 1 stycznia 1900, zm. 25 stycznia 1990 w Warszawie) – polski historyk i teoretyk wojskowości, pułkownik Wojska Polskiego.

Kazimierz Rosen-Zawadzki
pułkownik pułkownik
Data urodzenia 1 stycznia 1900
Data śmierci 25 stycznia 1990
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne w ZSRR (1941-1942)
Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie
Jednostki 1 Batalion Czołgów Lekkich
Stanowiska oficer taktyczny
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Późniejsza praca Wojskowy Instytut Historyczny
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi

ŻyciorysEdytuj

Pochodził ze zasymilowanej rodziny żydowskiej. Był synem Pawła. W 1915 roku wstąpił do Legionów Polskich, od listopada 1915 walczył na froncie, jesienią 1916 wzięty do niewoli rosyjskiej, z której został uwolniony po rewolucji lutowej 1917. W latach 1918–1920 żołnierz 5 Dywizji Waleriana Czumy, walczył z Armią Czerwoną. W 1920 wzięty do niewoli, w 1921 zbiegł i wrócił do Polski.

10 lutego 1922 roku został mianowany z dniem 1 grudnia 1921 roku podporucznikiem w korpusie oficerów jazdy i wcielony do 8 pułku strzelców konnych[2]. W 1926 roku wziął udział w zamachu majowym; uważał się wówczas za piłsudczyka. 27 stycznia 1930 roku został awansowany na rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 roku i 56. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[3]. 3 stycznia 1931 roku został przydzielony na sześciomiesięczny II Kurs Unitarny oficerów broni pancernych w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych w Warszawie[4]. 6 czerwca 1935 roku został odwołany z praktyki w Ministerstwie Skarbu[5]. W latach 30 XX w. opublikował ponad 20 artykułów analitycznych w prasie wojskowej. Do września 1939 roku pełnił służbę w 3 batalionie pancernym w Warszawie. W kampanii wrześniowej 1939 roku walczył jako oficer taktyczny 1 batalionu czołgów lekkich.

Po zajęciu wschodniej Polski przez ZSRR zgłosił się do współpracy z władzami sowieckimi, jednak jako polski oficer został aresztowany i osadzony w obozie w Starobielsku. Współpracował z władzami obozowymi, przez co był bojkotowany przez polskich jeńców. Po likwidacji obozu w Starobielsku i wymordowaniu jeńców przeniesiony do obozu jenieckiego NKWD w Griazowcu[6][7], a następnie do tzw. willi rozkoszy w Małachówce, gdzie również współpracował z władzami sowieckimi. Rtm. Narcyz Łopianowski wspominał go jako bardzo zaangażowanego ideowo komunistę, wręcz prawą rękę Ł. Berii. Po ataku Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 bezskutecznie próbował wstąpić do Armii Czerwonej.

W sierpniu 1941 skierowany do armii Andersa jako „wtyczka” NKWD w polskim wojsku. Został dowódcą 5 batalionu pancernego, a następnie zastępcą komendanta Ośrodka Organizacyjnego Broni Pancernej. Za prowadzenie agitacji na rzecz ZSRR został w listopadzie 1942 zwolniony z armii, mimo to nie ustawał w próbach tworzenia prosowieckich organizacji wśród polskich żołnierzy. W październiku 1943 został aresztowany za zdradę i osadzony w więzieniu w Palestynie, następnie w Egipcie do czerwca 1946.

W lipcu 1946 roku wrócił do Polski i wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej. Został przyjęty do ludowego Wojska Polskiego, zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 30 sierpnia 1946 roku i przydzielony do Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego. 15 września 1946 roku został awansowany na podpułkownika. Następnie został członkiem Polskiej Misji Wojskowej w Paryżu, a później attaché wojskowym w Rzymie, gdzie bez skutku próbował prowadzić działalność wywiadowczą wobec ambasadora Stanisława Kota. Po powrocie do Warszawy został analitykiem wywiadowczym Oddziału II Sztabu Generalnego WP. W 1949 roku został usunięty z wojska, jako przedwojenny oficer WP. Podjął pracę w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych, później w Państwowym Wydawnictwie Naukowym. Ukończył Akademię Nauk Politycznych w Warszawie.

18 czerwca 1952 roku został aresztowany przez Główny Zarząd Informacji MON, oskarżony o szpiegostwo na rzecz Francji i USA. Podczas śledztwa w areszcie GZ Informacji przy ul. Koszykowej przyznał się do winy, jednak w 1953 odwołał zeznania. W styczniu 1955 roku wypuszczony z więzienia.

Został pracownikiem Instytutu Historii PAN. Po październiku 1956 ponownie przyjęty do ludowego WP i PZPR. 27 kwietnia 1959 roku został wyznaczony na stanowisko kierownika Zakładu IV Historii Wojska II Rzeczypospolitej Wojskowego Instytutu Historycznego. Pisał publikacje na temat powstań śląskich i II wojny światowej. W latach 60 XX w. zdystansował się od poglądów komunistycznych na rzecz częściowego powrotu do przekonań piłsudczykowskich. Zmarł 25 stycznia 1990 roku w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A22-6-26)[8].

Jego syn Andrzej zginął w powstaniu warszawskim.

W 2007 roku, w postać Kazimierza Rosen-Zawadzkiego, w spektaklu Teatru Telewizji zatytułowanym „Willa szczęścia”, wcielił się aktor Jacek Poniedziałek.

Ordery i odznaczeniaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 73 z 21 listopada 1923 roku, s. 675. 9 listopada 1923 roku Prezydent RP zezwolił mu na uznanie przybranego nazwiska „Zawadzki” do nazwiska rodowego „Rosen”.
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 18 lutego 1922 roku, s. 115.
  3. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 28 stycznia 1930 roku, s. 28.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 42.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 99.
  6. Jerzy Turski: Lista jeńców z obozu w Griazowcu. W: Zdzisław Peszkowski: Wspomnienia jeńca z Kozielska. Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej, 1989, s. 75. ISBN 83-85015-66-3.
  7. Lista jeńców Kampanii Wrześniowej 1939, umieszczonych w obozie w Griazowcu. raportnowaka.pl. s. 38. [dostęp 2016-04-20].
  8. Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  9. M.P. z 1931 r. nr 111, poz. 163.
  10. M.P. z 1947 r. nr 25, poz. 153 tu jako „Kazimierz Rozen-Zawadzki”

BibliografiaEdytuj