Kościół św. Gertrudy w Krakowie

kościół w Krakowie

Kościół św. Gertrudy – nieistniejący kościół pod wezwaniem św. Getrtudy mieszczący się niegdyś w Krakowie, na terenie dzisiejszych Plant w pobliżu ulicy Siennej.

Kościół św. Gertrudy
(nieistniejący)
Państwo  Polska
Miejscowość POL Kraków COA.svg Kraków
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie Gertruda z Nijvel
Wspomnienie liturgiczne 17 marca
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa konturowa Starego Miasta w Krakowie, po prawej znajduje się punkt z opisem „Dawna lokalizacja kościoła”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Dawna lokalizacja kościoła”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Dawna lokalizacja kościoła”
Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Dawna lokalizacja kościoła”
Ziemia50°03′35,28″N 19°56′28,08″E/50,059800 19,941133

HistoriaEdytuj

Niewielki kościół został wzniesiony w latach 1429–1432 z fundacji Mikołaja Wierzynka, na cmentarzu dla skazańców położonym tuż za krakowskimi murami miejskimi (w pobliżu bramy Nowej, na tyłach kompleksu kościoła i klasztoru dominikanów). Wierzynek chciał w ten sposób upamiętnić miejsce pochówku swego ojca, rajcy miejskiego Andrzeja Wierzynka, którego w 1406 osądzono pośpiesznie za defraudację miejskich pieniędzy, ścięto bez spowiedzi i pochowano w niepoświęconej ziemi[1]. Kościół zburzony został w czasie potopu szwedzkiego, odbudowano go w latach 1666–1676. Konsekracji dokonał biskup Mikołaj Oborski. Był to wówczas niewielki kościółek, wzniesiony na planie kwadratu, z prostokątnym prezbiterium zamkniętym apsydą, sygnaturką na dachu i trzema ołtarzami wewnątrz. Kaplica spłonęła w czasie konfederacji barskiej, została ponownie odbudowana w 1778. W tym okresie była pokryta kopułą zwieńczoną latarnią.

Wokół kościoła znajdował się niewielki cmentarz, na którym chowano ściętych w Krakowie skazańców – aż do 1796, gdy krakowska rada miejska utraciła prawo miecza[1]. Wówczas kościół stracił na znaczeniu, popadł w ruinę, w 1803 przeniesiono część sprzętów do kościoła św. Mikołaja. W 1810 kościół zamknięto, a w 1822 zburzono.

Pamiątką po nieistniejącej dziś świątyni jest m.in. nazwa pobliskiej ulicy św. Gertrudy oraz późnogotycki poliptyk ze sceną Koronacji Matki Boskiej, na skrzydłach wizerunkami świętych w kościele św. Mikołaja.

 
Pentaptyk znajdujący się obecnie w kościele św. Mikołaja.


PrzypisyEdytuj

  1. a b Karol Estreicher. Fundacja Wierzynkowa. „Rocznik Krakowski”. T. 25, s. 150–158, 1934. 

BibliografiaEdytuj

  • Michał Rożek. Nie istniejące kościoły Krakowa. „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej”. R. 33, s. 111–112, 1983. 

Linki zewnętrzneEdytuj