Kościół św. Jana Chrzciciela w Siewierzu

Kościół św. Jana Chrzcicielarzymskokatolicka świątynia znajdująca się w Siewierzu, jeden z najstarszych kościołów w Polsce. Do XV wieku kościół parafialny, później filialny, obecnie pełni funkcję kaplicy cmentarnej[3].

Kościół św. Jana Chrzciciela
w Siewierzu
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej.:
- 776/67 z dnia 17.06.1967 r. (woj. katowickie)[1]
- A/733/2020 z dnia 13.11.2020 r. (woj. śląskie)[2]
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Siewierz
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Macieja Apostoła w Siewierzu
Wezwanie św. Jana Chrzciciela
Położenie na mapie Siewierza
Mapa konturowa Siewierza, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Jana Chrzcicielaw Siewierzu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Jana Chrzcicielaw Siewierzu”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Jana Chrzcicielaw Siewierzu”
Położenie na mapie powiatu będzińskiego
Mapa konturowa powiatu będzińskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Jana Chrzcicielaw Siewierzu”
Położenie na mapie gminy Siewierz
Mapa konturowa gminy Siewierz, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Jana Chrzcicielaw Siewierzu”
Ziemia50°27′21,69″N 19°13′51,19″E/50,456025 19,230886
Widok z przodu
Absyda

Dane techniczneEdytuj

Budowla mierzy 6 × 9 metrów, a od podłogi do szczytu dachu wysoka jest na 13,2 metra.

Do wnętrza świątyni prowadzi uskokowy portal, zamknięty półkoliście, z prostokątnym otworem wejściowym.

Okna są wąskie, podobne do strzelnic - o szerokości 15 cm, a wysokości 145 cm w świetle. Takie wymiary okien oraz jedne, małe drzwi wskazują na obronny charakter budowli, w której ludność okolicznego drewnianego grodu mogła się schronić podczas najazdu.

W półkolistej apsydzie widoczne są fragmenty dwuwarstwowej polichromii romańskiej z XII wieku ze słabo czytelnymi scenami figuralnymi (Maiestas Domini, święci). Zygmunt Świechowski określa postacie jako orantów. Ślady malowideł dostrzec można także na zewnętrznej północnej ścianie, a na zachodniej widoczne są pozostałości empory.

HistoriaEdytuj

Świątynia ta została zbudowana prawdopodobnie w 1144[4] lub 1164 z fundacji Piotra Dunina Własta – fundatora 70 kościołów. Należy do najstarszych świątyń w Polsce; obok rotundy św. Mikołaja na Górze Zamkowej w Cieszynie jest jednym z najstarszych zabytków architektury polskiej.

Kościół wykonany jest z kamienia ciosanego, w stylu romańskim, ze sklepieniem burgundzkim - uwiarygadnia to okres jego powstania; najpóźniej w XII wieku.

W tym kościele odbył się synod biskupów polskich (6 lipca 1233).

Pierwotnie gród siewierski był zlokalizowany wokół kościoła, jednak najprawdopodobniej po najazdach mongolskich został przeniesiony w miejsce dzisiejszego terenu zamku biskupiego w Siewierzu.

W nieznanym czasie budowla uległa pożarowi, co doprowadziło do zapadnięcia się sklepienia i nadwerężenia ścian. W takim stanie stał do 1639, kiedy to nieznany fundator ściągnął dach żelazem i wsparł przyporami rozchylone mury, pokrył je dachem, a zamiast burgundzkiego sklepienia zrobił płaski sufit. Dobudował teżkruchtę.

Czasy współczesneEdytuj

W latach 50. XX wieku kościółek przebudowano, przywracając go do pierwotnego stanu – usunięto przypory, pokryto dach gontem, przywrócono sklepieniu dawny styl.

W 1993 przeprowadzono remont dachu, kładąc nowe poszycie z podwójnych gontów.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2020-09-30.
  2. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2020 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2020-12-30]
  3. Cmentarz grzebalny został tu przeniesiony z kościoła parafialnego w XIX w. na skutek rozporządzeń higienicznych.
  4. Jan Długosz podaje właśnie tę datę.

BibliografiaEdytuj

  • Korusiewicz Stanisław, Dzieje Księstwa Siewierskiego i Siewierza do roku 1900, Piekary Śląskie, 1990.
  • Benedyktyni tynieccy w średniowieczu, Materiały z Sesji Naukowej Wawel – Tyniec, 13–15.10.1994; Roman Stelmach: Dokument z 6 lipca 1233 roku kończący spór między benedyktynami a premonstratensami wrocławskimi
  • Zespół pod przewodnictwem Zastępcy Burmistrza Miasta i Gminy Iwony Kubik: Plan rozwoju lokalnego miasta i gminy Siewierz. Urząd miasta i gminy Siewierz. [dostęp 11 kwietnia 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (10 lutego 2011)].
  • Literatura do polichromii romańskiej, czyli rozdz. Czasy współczesne: Zygmunt Świechowski: Architektura romańska w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2000, s. 220–221. ISBN 83-7181-164-0.
  • Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, PWN, Warszawa, s. 755 il. 206,
  • Dutkiewicz J., Romańskie malowidła ścienne w Polsce, „Biuletyn Hist. Sztuki” 28 (1966).