Kościół katolicki a aborcja

Symboliczny grób dzieci nienarodzonych na cmentarzu Mater Dolorosa w Bytomiu
Grób Dzieci Utraconych na cmentarzu przy ul. Renety w Warszawie

Współcześnie kościół katolicki uznaje, że dokonanie lub pomaganie w aborcji to grzech ciężki[1]. Dokonanie lub pomaganie w aborcji ma następstwo automatycznej[2][3] ekskomuniki[4]. Za odpowiednik aborcji Kościół uznaje także niszczenie embrionów ludzkich poza organizmem matki, np. w laboratoriach[4].


StarożytnośćEdytuj

Aborcja została potępiona w Didache[5]. Potępiali ją Meliton z Sardes, Tertulian i Klemens Aleksandryjski [6]. Bazyli Wielki uznaje aborcję za grzech bez względu na stopień rozwoju płodu/zarodka [7].

ŚredniowieczeEdytuj

W rozważaniach Augustyna z Hippony na temat poronienia nieumyślnie spowodowanego przez osobę postronną np. w bójce (przykład z Księgi Wyjścia) zauważa, że zgodnie z jej treścią kara dla takiej osoby jest zależna od tego, czy płód jest już „ukształtowany” czy „jeszcze bezkształtny”, a więc czy posiada on już duszę[8]. Bazujący na tej samej terminologii płodu ukształtowanego i bezkształtnego Tomasz z Akwinu pisze, że „jeśli konsekwencją [uderzenia] będzie śmierć matki lub ożywionego płodu, to ten, kto uderzał, nie uniknie zarzutu zabójstwa”[9]. Na podstawie ówczesnej embriologii szacowali, że płód otrzymuje duszę około czterdziestego dnia po zapłodnieniu[4][9].

Zdaniem współczesnych biblistów arystotelesowskie terminy ukształtowania i bezkształtności płodu występujące w używanych przez zarówno Augustyna, jak i Tomasza tłumaczeniach Biblii zostały w przeszłości jednak przetłumaczone w sposób niezgodny z hebrajskim oryginałem[8]. Współczesne tłumaczenia opisywanego fragmentu z Księgi Wyjścia nie stawiają granicy pomiędzy płodem ożywionym i jeszcze nieożywionym, ale srogość kary dla winowajcy jest w nich warunkowana tym, czy brzemienna poniosła jeszcze inną szkodę[10].

Znane są źródła hagiograficzne z epoki średniowiecza, w których cudów przypominających aborcję dokonywali święci[11][12]. Nigdy nie zyskały one jednak oficjalnej aprobaty władz kościelnych, a były elementem twórczości ludowej.

Pius IXEdytuj

W 1869 roku papież Pius IX w Konstytucji Apostolicae Sedis ustanowił automatyczną ekskomunikę za dokonanie aborcji w każdym okresie ciąży, także preembrionalnym[4].

Sobór watykański IIEdytuj

II sobór watykański w 1965 określił, w konstytucji Gaudium et Spes, aborcję wraz z dzieciobójstwem jako „okropne przestępstwo” (łac. nefanda crimina)[13]. Zakazane są także następujące praktyki antykoncepcyjne i badawcze, które mogą powodować zniszczenie zapłodnionej komórki jajowej (niezagnieżdżonego zarodka): np. wkładka domaciczna, pigułka antykoncepcyjna (w tym antykoncepcja „po stosunku płciowym”), badania lub terapia oparte na komórkach embrionalnych, zapłodnienie in vitro.

Paweł VIEdytuj

W 1974 Papież Kongregacja Nauki Wiary wydała dokument De abortu procurato zaaprobowany przez Pawła VI, przypominający nauczanie Kościoła w kwestii aborcji.

Jan Paweł IIEdytuj

Papież Jan Paweł II wielokrotnie i jednoznacznie określał aborcję jako zabójstwo, potępiając ją. Podsumowaniem jego nauczania w tym zakresie jest encyklika Evangelium Vitae (łac. Ewangelia życia), opublikowana 25 marca 1995, określająca – w osobnym rozdziale – aborcję jako „odrażającą zbrodnię”[14].

Benedykt XVIEdytuj

Również papież Benedykt XVI bezwarunkowo potępił aborcję[15]. Obecnie Kościół katolicki podkreśla, iż „pierwszym prawem osoby ludzkiej jest jej życie” od momentu poczęcia. Nawet w sytuacji, gdy życie matki jest zagrożone, nie można uznać jej życia za ważniejsze od życia „nienarodzonego dziecka”. Jednak wyraźnie rozróżnia „aborcję bezpośrednią” jako cel sam w sobie (która jest potępiana bezwzględnie) od „aborcji pośredniej”, czyli poronienia spowodowanego przez zabiegi medyczne, niezbędne dla ratowania życia matki (np. usunięcie części jajowodu z zagnieżdżonym w nim zarodkiem, w ciąży pozamacicznej). Kościół nie potępia terapii matki, mogącej doprowadzić do śmierci płodu (tzw. „aborcja pośrednia”)[16].

FranciszekEdytuj

1 września 2015, z okazji ogłoszenia Roku Świętego Miłosierdzia, papież Franciszek udzielił wszystkim księżom spowiednikom pozwolenia na rozgrzeszanie wiernych, które dokonały aborcji[17][18]. Po upływie tego okresu, w końcu 2016 r. w liście „Misericordia et misera” przedłużył obowiązywanie tej decyzji, m.in. słowami: udzielam od tej pory wszystkim kapłanom, na mocy ich posługi, władzy rozgrzeszania osób, które popełniły grzech aborcji”. Jednocześnie papież stwierdził: „Chciałbym podkreślić z całą mocą, że aborcja jest grzechem ciężkim, ponieważ kładzie kres niewinnemu życiu. Jednakże z równą siłą mogę i muszę stwierdzić, że nie ma żadnego grzechu, którego nie mogłoby objąć i zniszczyć Boże miłosierdzie, gdy znajduje serce skruszone, które prosi o pojednanie się z Ojcem”[19][20][21].

PrzypisyEdytuj

  1. Bożena Umińska-Keff, Nowicka: Aborcja. W: Monika Rudaś-Grodzka: Encyklopedia gender: płeć w kulturze. Warszawa: 2014, s. 21. ISBN 978-83-7554-816-7.Sprawdź autora:2.Sprawdź autora rozdziału:2.
  2. Kan. 1398Kto powoduje przerwanie ciąży, po zaistnieniu skutku, podlega ekskomunice wiążącej mocą samego prawa.
  3. Kan. 1364.
  4. a b c d Umińska-Keff i Nowicka 2014 ↓.
  5. Didache – pdf [dostęp 2020-05-14] (pol.).
  6. Michał Wojciechowski: Starożytne głosy przeciw aborcji (pol.). opoka.org.pl. [dostęp 2020-05-14].
  7. The Fathers of the Orthodox Church on Abortion (ang.). orthodoxytoday.org. [dostęp 2020-05-14].
  8. a b Dawni chrześcijanie wobec zabijania płodu (pol.). opoka.org.pl. [dostęp 2020-05-14].
  9. a b Czy św. Tomasz z Akwinu potępiał aborcję? (pol.). christianitas.org. [dostęp 2020-05-14].
  10. Zestawienie przekładów polskich Biblii (pol.). bibliepolskie.pl. [dostęp 2020-05-14].
  11. Zob. S. A. Allen, Aborcja to morderstwo? Czy zawsze tak twierdzono?, histmag.org, 17 lutego 2009.
  12. She was pregnant then, which was not good in Kieran’s sight; therefore upon her body he signed the Holy Cross, and her burden vanished quite away Life of S. Kieran of Saighir.
  13. Gaudium et spes. Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym. W zbiorze: Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracja. Tekst łacińsko-polski. Poznań, Pallottinum, 1986, ​ISBN 83-7014-034-3​, s. 912 (oryginalny tekst łaciński) i 913 (przekład polski).
  14. Jan Paweł II: Evangelium vitae. Encyklika [...] o wartości i nienaruszalności życia ludzkiego. Kraków, Wydawnictwo M, 1995, ​ISBN 83-86106-51-4​, rozdział: Odrażająca zbrodnia przerywania ciąży, s. 106–118.
  15. W: Sacramentum Caritatis (13 marca 2007).
  16. Vatican clarifies Pope Benedict XVI’s abortion comments. The Australian, 2009-03-22.
  17. Papież Franciszek rozgrzesza z aborcji. Stoi po stronie „cywilizacji śmierci”? (pol.). Newsweek. [dostęp 2016-11-21].
  18. Co papież naprawdę powiedział o aborcji? (pol.). deon. [dostęp 2016-11-21].
  19. Papież Franciszek upoważnia wszystkich kapłanów do rozgrzeszenia aborcji (pol.). RMF24. [dostęp 2016-11-21].
  20. Papież Franciszek przedłuża swą decyzję ws. aborcji. Upoważnia wszystkich kapłanów do jej rozgrzeszenia (pol.). wp.pl. [dostęp 2016-11-21].
  21. W rozgrzeszaniu z aborcji nie ma nadmiernej tolerancji (pol.). gosc.pl. [dostęp 2016-11-21].