Kolumna (Łask)

(Przekierowano z Kolumna (dzielnica))

Kolumna – część miasta Łask[2] (ok. 5 tys. mieszkańców), leżąca przy drodze krajowej nr 14 z Łodzi do Wrocławia.

Kolumna
Dzielnica Łasku
Ilustracja
Przystanek kolejowy
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat łaski
Gmina Łask
Miasto Łask
W granicach Łasku 1 stycznia 1973[1]
Położenie na mapie Łasku
Mapa konturowa Łasku, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Kolumna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kolumna”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kolumna”
Położenie na mapie powiatu łaskiego
Mapa konturowa powiatu łaskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Kolumna”
Położenie na mapie gminy Łask
Mapa konturowa gminy Łask, po prawej znajduje się punkt z opisem „Kolumna”
Ziemia51°36′58″N 19°12′37″E/51,616111 19,210278
Portal Polska
Pozostałości starej zabudowy letniskowej
Zajazd „Jamboł”

HistoriaEdytuj

Nazwa Kolumna pojawiła się w źródłach pisanych w XVII w., gdzie wspomina się o pracującym tu młynie. Możliwe jest, że nazwa pochodzi od Samuela Nadolskiego, właściciela Łasku w l. 16351661, który w herbie miał właśnie kolumnę (Porównaj: korab). Ta osada młyńska (wraz z karczmą) była położona nad Grabią, kilkaset metrów w górę rzeki od ujścia Pałusznicy.

W 1752 r. zapisano, że była tu walcownia miedzi (czynna do 1917 r.). W 1826 r. osada liczyła 5 domów z 29 mieszkańcami. Na mapie kwatermistrzowskiej z 1839 r. opisano ją jako odrębną osadę (zwaną dziś Starą Kolumną), a na mapie przemysłowej Królestwa Polskiego z 1885 r. zaznaczono tu kuźnicę (miedzi?).

W końcu XIX w. Kolumna liczyła 12 zagród z 76 mieszkańcami i wraz z dobrami łaskimi należała do Szweycerów, którzy mieszkali w pobliskiej wsi Ostrów. W 1928 r. Janusz Szweycer wydzielił ze swoich dóbr ziemskich kilkaset hektarów, które przeznaczył pod budowę miejscowości letniskowej. Miejscowości tej nadano nazwę Las-Kolumna. Plan parcelacji wykonał architekt Antoni Jawornicki nawiązując do idei miast-ogrodów Ebenezera Howarda. Szybkie połączenie z Łodzią, obok linii kolejowej Łódź-Kalisz, miała zapewnić linia tramwajowa z Łodzi, przez Pabianice, Łask do Zduńskiej Woli, którą była w planach inwestycyjnych Łódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych jeszcze przed wybuchem I wojny światowej. Planu tego jednak nie zrealizowano z powodu trudnej po wojnie sytuacji ekonomicznej tego przedsiębiorstwa i ogólnej zmiany kierunków jego działalności[3].

W latach 19281929 rozparcelowano tereny leśne, wytyczono rynek, place pod szkołę, kościół, pocztę i przystanek kolejowy. Dla sprawnej organizacji sprzedaży placów powołano Towarzystwo Przyjaciół Letniska Kolumna. Wkrótce powstało 30 pensjonatów oraz ok. 160 domów letniskowych. W ten sposób powstało letnisko zwane Miasto-Las-Kolumna. Dzieliło się ono na trzy części: Pałusznicę (od szosy do Grabi-Pałusznicy), Doliwę (między szosą a torami) i Cygankę (na północ od torów).

W latach 19411942 Kolumnę skolonizowano niemieckimi osadnikami z Wołynia i Besarabii. Po wojnie część pensjonatów przejął Fundusz Wczasów Pracowniczych. W 1960 r. powiększono obszar Kolumny o części przyległych wsi Przygoń i Orpelów. Pojawiło się budownictwo jednorodzinne. W 1973 r. Kolumna została włączona w granice Łasku.

W Kolumnie przez wiele lat przebywał i tworzył Rafał Orlewski, autor m.in. „Igliwia” (Łódź 1972), książki, której akcja toczy się w Kolumnie.

ReligiaEdytuj

W Kolumnie przy ul. Letniej 5 znajdowała się synagoga. Jej budynek był mocno przebudowany, prawdopodobnie bejt ha-midrasz, spełniający też funkcję domu modlitwy dla Żydów przebywających tu na letnisku. Obok niej znajdował się dom rabina. Nieliczni miejscowi Żydzi należeli zapewne do gminy w Łasku, istniejącej tam co najmniej od 1714 r.

Obecnie w Kolumnie znajduje się kościół katolicki pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W 1942 r. Niemcy wybudowali budynek przystosowany na salę zebrań. Po wojnie został przemianowany na kościół, który określa się mianem „Kościół stary”. Obecnie wyburzony, a na jego miejscu znajduje się pas zieleni oraz kostka. 22 czerwca 1981 r. rozpoczęto budowę „Nowego kościoła”. Projekt świątyni w pierwotnej wersji przygotował zespół architektów w składzie: Mariusz Gaworczyk, Leszek Łukoś, Ludwik Mackiewicz. Realizowany jest projekt zmodyfikowany przez zespół w składzie: Piotr Filipowicz, Janusz Frey, Mirosław Rybak. Po wielu latach budowy, 30 maja 2004 r., arcybiskup łódzki Władysław Ziółek konsekrował „Nowy Kościół”. Parafia liczy 6,5 tys. parafian.

Szlaki turystyczneEdytuj

SportEdytuj

Na lata 60. ubiegłego wieku przypada główny rozwój sportu zorganizowanego w Kolumnie. W Pogoni – bo taką nazwę nosił klub – istniało kilka sekcji: piłki nożnej, podnoszenia ciężarów, tenisa stołowego, szachów i brydża sportowego. Siedzibą klubu był popularny „MEKSYK” przy ul. Letniej. Pierwsze pełnowymiarowe boisko trawiaste powstało na przełomie lat 1967/68 obok działek pracowniczych przy ul. Przedwiośnie. Działalność klubu ustała po rundzie jesiennej 1975 r. z powodu zabrania przez władze Łasku boiska na działki budowlane.

Jesienią 2000 r. ponownie powołano do życia klub piłkarski „Pogoń Kolumna”, który swymi tradycjami nawiązuje do swojej poprzedniczki. Po awansie do IV ligi łódzkiej w 2007 roku, rozwiązano zespoły juniorskie a klub przeniesiono do Łasku ze względu na brak zainteresowania władz miejskich w rozbudowie stadionu. Obecnie klub gra na stadionie miejskim. W 2009 r. po rundzie jesiennej wycofał z gry w IV-lidze z powodu kłopotów finansowych. Wiosną zajął miejsce rezerw w sieradzkiej klasie okręgowej gdzie grał jeszcze przez sezon 2010/11 i spadł do A-klasy. Od sezonu 2011/2012 zmienił nazwę na MULKS Łask i swoje mecze rozgrywa na OSiR-ze w Łasku.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. Źródlak Wojciech i inni, Podmiejska komunikacja tramwajowa w Łodzi, 1901–2001. Łódź 2001, ss. ...
  4. Szlaki turystyczne powiatu łaskiego. Starostwo Powiatowe w Łasku. [dostęp 2021-09-09].

BibliografiaEdytuj

  • Dronka T., Letnisko Kolumna, [w:] „Na sieradzkich szlakach” nr 3/35/1994/, s. 15–17, (2 plany)
  • Sędzikowska R., Dawne budownictwo letniskowe w Kolumnie, [w:] „Na sieradzkich szlakach” nr 1–4/69–72/2003/XVIII, s. 25–27
  • Żródlak Wojciech i inni, Podmiejska komunikacja tramwajowa w Łodzi, 1901–2001. Łódź 2001, ss. ...

Linki zewnętrzneEdytuj