Księżniczka wspaniała

Księżniczka wspaniała[4] (Polytelis alexandrae) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny papug wschodnich (Psittaculidae). Występuje w środkowej i zachodniej Australii w głębi lądu[2][5]. Prowadzi koczowniczy tryb życia[6]. Dość często hodowany jako ptak wolierowy[5].

Księżniczka wspaniała
Polytelis alexandrae[1]
Gould, 1863
Ilustracja
Księżniczka wspaniała w warszawskim ZOO
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

papugowe

Rodzina

papugi wschodnie

Podrodzina

papugi wschodnie

Plemię

Psittaculini

Rodzaj

Polytelis

Gatunek

księżniczka wspaniała

Synonimy
  • Polyteles alexandræ Gould, 1863[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 NT pl.svg

SystematykaEdytuj

Tę papugę odkrył w roku 1862 Frederik Waterhouse[7]. John Gould, autor pierwszego opisu naukowego, nazwał ten gatunek papugi na cześć Aleksandry – córki króla duńskiego. Ponieważ została ona później księżną Walii, ptak ten nazywany jest też także „Księżniczką Walii”[8].

Nie wyróżnia się podgatunków[2][9].

CharakterystykaEdytuj

MorfologiaEdytuj

Wygląd zewnętrzny: obie płcie ubarwione jednakowo. Upierzenie samca: wierzch głowy jest jasnoniebieski, na grzbiecie przeważa delikatna, oliwkowozielona barwa, pokrywy skrzydeł jasnoniebieskie, broda i gardło różowe, ogon bardzo długi, niebieskozielony. Upierzenie samicy: trochę mniej żywe kolory niż jaskrawo ubarwiony samiec.

Rozmiary:

  • długość ciała: ok. 45 cm
  • masa ciała: ok. 120 g

GłosEdytuj

Papuga ta jest najczęściej cichym ptakiem. Jednak gdy odzywa się, jej śpiew jest ostry i niemelodyjny. Podczas długich przelotów papugi te nawołują się za pomocą przeciągłych dźwięków przypominających „krrr”.

WystępowanieEdytuj

ŚrodowiskoEdytuj

Zamieszkuje otwarte, piaszczyste tereny Australii, często oddalone od źródeł wody. Z reguły przebywa w gąszczu akacjowym lub w pobliżu eukaliptusów.

Zasięg występowaniaEdytuj

Wewnątrz lądu na zachodzie i w centrum Australii.

PożywienieEdytuj

Owady, owoce, kwiaty, jagody, nasiona traw, zielone rośliny i nasiona akacji.

Przy żerowaniu zachowuje się bardzo cicho. Umie bardzo szybko i zręcznie biegać po ziemi. Przypuszcza się, że ptaki przenoszą się zawsze w takie regiony, gdzie znajdą odpowiednie pożywienie. Dzięki temu przez cały rok mają zapewnione jedzenie.

Tryb życia i zachowanieEdytuj

Najczęściej żyje w parach lub małych stadach. Prowadzi wędrowny tryb życia, przenosi się w poszukiwaniu pożywienia. Na wolności zachowują się bardzo ufnie i pozwala się człowiekowi znacznie zbliżyć. Wystraszone odlatują na niewielką odległość i znowu przysiadają na drzewie.

RozródEdytuj

Sezon lęgowy trwa od września do grudnia[6], a nawet stycznia[5].

Toki: zachowania godowe u tej papugi są takie same jak u innych gatunków rodzaju Polytelis. U samców widoczne jest np. wyraźne poszerzenie źrenic. Samiec bezustannie się kłania, kiwa głową w górę i w dół oraz unosi kilka piórek na głowie, tworząc mały czubek. W porze lęgowej samce zachowują się bardzo agresywnie wobec swych partnerek.

Gniazdo: w dziuplach lub szczelinach dużych drzew, głównie eukaliptusa. Nie budują specjalnego gniazda, ale składają jaja w miękkim, próchniejącym drewnie; często kilka małych grupek lub pojedynczych par łączy się w większą kolonię i gniazduje wspólnie na tym samym drzewie.

Jaja: 4–6 białych jaj – są tak dobrze ukryte, że nie muszą mieć barw ochronnych.

Wysiadywanie: samiczka wysiaduje jaja przez około 21 dni.

Pisklęta: rozwijają się przez 2–3 miesiące. Kiedy już potrafią latać, opuszczają terytorium i nie powracają już do niego.

Status, zagrożenie i ochronaEdytuj

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2000 roku uznaje księżniczkę wspaniałą za gatunek bliski zagrożenia (NT – near threatened); wcześniej (od 1994 roku) miała ona status gatunku narażonego na wyginięcie (VU – vulnerable). Liczebność populacji na wolności szacuje się na około 5 tysięcy dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za stabilny[3].

Papuga ta jest objęta całkowitą ochroną. Papugi te są stosunkowo nieliczne, dlatego nie mają większego znaczenia dla profesjonalnych łowców ptaków. Czasami chwytają je tubylcy dla swych potrzeb, oraz kłusownicy – na handel.

HodowlaEdytuj

Papużki te są lubiane przez wielu hodowców, ponieważ w niewoli dobrze się czują i łatwo rozmnażają. Najlepiej trzymać je w dużych wolierach.

PrzypisyEdytuj

  1. Polytelis alexandrae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c Princess Parrot (Polytelis alexandrae) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2020-10-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-23)].
  3. a b Polytelis alexandrae, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Psittaculinae Vigors, 1825 - papugi wschodnie (Wersja: 2020-07-29). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-10-02].
  5. a b c Princess Parrot (Polytelis alexandrae) (ang.). W: Parrot Encyclopedia [on-line]. World Parrot Trust. [dostęp 2020-10-02].
  6. a b Bauer, C.: Polytelis alexandrae (ang.). W: Animal Diversity Web [on-line]. 2003. [dostęp 2020-10-02].
  7. Darrell N. Kraehenbuehl: Frederick George Waterhouse (1815-1898) (ang.). W: Australian Dictionary of Biography [on-line]. adb.anu.edu.au. [dostęp 2012-10-03].
  8. Księżniczka Walii (łać. Polytelis alexandrae). W: Portal hodowców ptaków ozdobnych www.ptakiozdobne.pl [on-line]. [dostęp 2020-10-02].
  9. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Parrots, cockatoos (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-10-02].

BibliografiaEdytuj

  • Don Tapscott, Anthony Williams: Encyklopedia zwierząt od A do Z. Warszawa: Portfolio Hardcover, 1999. ISBN 83-908277-3-5.

Linki zewnętrzneEdytuj