Otwórz menu główne
Europa okresu przedrzymskiego epoki żelaza:

     grupy nordyckie

     kultura jastorfska

     grupa Harpstedt-Nienburger

     plemiona celtyckie

     kultura pomorska

     kultura urn domkowych

     kultura wschodniobałtycka strefy leśnej

     kultura kurhanów zachodniobałtyjskich

     kultura miłogradzka

     grupy estońskie

Kultura grobów kloszowych (rzadziej podkloszowych) jest kulturą archeologiczną z epoki żelaza. Występowała na przełomie okresu halsztackiego i okresu lateńskiego; Halstad D (~500-400 lat p.n.e.). Została wydzielona jako wschodni odłam kultury pomorskiej. Jej obecność odnotowuje się głównie na Mazowszu i w Małopolsce. W V wieku p.n.e. graniczyła od zachodu z grupą środkowopolską i wschodniowielkopolską kultury łużyckiej, od północy z kulturą kurhanów zachodniobałtyjskich, od południa z grupą górnośląsko-małopolską i od wschodu z grupą mazowiecko-podlaską kultury łużyckiej.

Skromne wyposażenie grobów utrudnia dokładne datowanie oraz uniemożliwia dokładne prześledzenie zmian osadniczych i kulturowych.

PochówkiEdytuj

Charakterystycznym pochówkiem dla tej kultury był grób popielnicowy nakryty odwróconym naczyniem, czyli kloszem, o charakterystycznie chropawym brzuścu. W kulturze tej występowało ciałopalenie. Cmentarzyska były płaskie (choć znajdowano ślady naziemnych konstrukcji drewnianych, a na Pomorzu Gdańskim znane są nawet groby umieszczane pod nasypem kurhanu). Cmentarzyska umiejscowione są poza osadami, a względem siebie w odległościach od kilku do kilkunastu metrów. Niekiedy pojawiają się skupiska grobów kloszowych pomieszanych z innymi typami pochówków. Kulturę tę cechuje duże zróżnicowanie rytuału - różnorodne formy grobów, szczegóły konstrukcji oraz różne sposoby traktowania szczątków zmarłych.

Najbardziej popularny typ pochówku to popielnica przykryta misą i osłonięta odwróconym do góry dnem kloszem. Zdarzają się również groby popielnicowe bez klosza lecz reszta szczegółów konstrukcyjnych grobu jest taka sama. Wokół klosza lub popielnicy znajduje się fragmenty potłuczonych naczyń, występują konstrukcje kamienne w postaci wieńców, bruków dolnych lub górnych obwarowań a wyjątkowo - niewielkich skrzyń. W niektórych grobach znajduje się szczątki więcej niż jednego zmarłego, znane są również cenotafy (czyli groby symboliczne).

Inwentarz grobowyEdytuj

Bardzo rzadko spotyka się w grobach zabytki nieceramiczne, a znajdowane przedmioty są zazwyczaj przepalone ze szczątkami zmarłego. Wśród ceramiki występują przede wszystkim klosze, popielnice, misy, kubki oraz dzbanki. Narzędzia i ozdoby są nieliczne i mało zróżnicowane - spotykane są noże z kolcem do rękojeści lub nitami, żelazne kółka, haftki, okucia, nity i okładziny, stosunkowo często znajduje się szczypce z brązu i żelaza. Narzędzia niemetalowe to gliniane przęśliki, kościane oprawki, osełki kamienne. Z ozdób najpospolitsze są szpile z łabędzią szyjką wykonywane z brązu lub żelaza, brązowe druciki, spiralki, paciorki rzadziej guziczki lub wisiorki.

Wybrane stanowiska:

  • Warszawa Henryków
  • Transbór
  • Maryniec
  • Stawnica
  • Poznań Marcelin
  • Poznań Winogrady