Otwórz menu główne

Koreańska kultura popularna, k-pop – pojęcie początkowo kojarzone z rodzajem muzyki, które jednak ze względu na rozrost gospodarczo-ekonomiczny Korei Południowej, a także napływ koreańskich gwiazd do zachodnich krajów, zostało poszerzone o inne aspekty kultury popularnej. Należą do nich między innymi:

  • kino oraz seriale koreańskie
  • sport oraz gry komputerowe
  • moda
  • kuchnia
  • literatura

Obecnie muzyka i jej wykonawcy wciąż biorą największy udział w kształtowaniu południowokoreańskiej kultury popularnej.

Spis treści

MuzykaEdytuj

Główny artykuł: K-pop.

Koreańska muzyka popularna zahacza o wiele innych gatunków, takich jak muzyka elektroniczna, rock i pop czy też hip-hop. Poza wspólną nazwą, wszystkie te style łączy podobny klimat tworzony przez układy taneczne, garderobę starannie podporządkowaną obowiązującej modzie, często bazującą na intensywnych kolorach i wielu akcesoriach, oraz, nierzadko, pełny makijaż – zarówno u wykonawców płci żeńskiej, jak i męskiej. Dla większości artystów warunkiem międzynarodowej kariery jest wpasowanie się w konkretny kanon urody – by sprostać tym wymogom, wielu z nich decyduje się na zabiegi chirurgii plastycznej. Całość dopełniana jest przez język koreański, który bardzo często miesza się w utworach z językiem angielskim, nadając piosenkom wymiar bardziej uniwersalny – tym bardziej, że są to zdania bardzo popularne, np. „I love you”. Cechy te przyczyniają się do znacznej popularności tej konkretnej dziedziny popkultury koreańskiej, także poza granicami Korei Południowej. Od kilku lat koreański przemysł muzyczny i jego przedstawiciele powoli, ale systematycznie zajmują miejsce na zachodnim rynku – choćby w postaci tras koncertowych, czy sklepów internetowych oferujących płyty, DVD z koncertami oraz oficjalne gadżety dla fanów, jak koszulki i bluzy z nazwą zespołu, bądź podobizną artysty.

 
Girlsband 2NE1

Muzyka oraz jej popularni wykonawcy wykraczają poza przypisany im element popkultury. Popularna muzyka jest często stosowanym elementem w filmach promujących program oszczędzania prądu, bezpiecznego prowadzenia pojazdów czy kampanii przeciw paleniu papierosów. Reklamy produktów wyprodukowanych przez większe firmy, takie jak Samsung, LG, Lotte bardzo często ukazują się w teledyskach znanych artystów lub popularnych boysbandów i girls bandów. Ważnym elementem promocji zarówno „produktu”, jakim stają się koreańscy artyści, jak i kultury popularnej, którą Koreańczycy chcą pokazywać poza granicami kraju są programy rozrywkowe: muzyczne, taneczne kulinarne, sportowe, talk-show oraz takie, które nie należą do żadnego konkretnego gatunku – ich popularność jest zależna od udziału idoli w danej produkcji.

 
Boysband Super Junior

Kino i seriale koreańskieEdytuj

Filmy wyprodukowane w Korei Południowej docierają również do publiczności poza Płw. Koreańskim. Schematy wytrwale powtarzane w historii kina nowoczesnego sprawiają, że produkcje koreańskie zakwalifikowane jako komedie mogą okazać się znacznie cięższe w odbiorze dla przeciętnego widza na kontynencie amerykańskim czy europejskim i często wymagać od niego refleksji. Niektóre problemy codzienne lub drobne rozterki bohaterów mogą być odbierane w najróżniejszy sposób z powodu występujących różnic kulturowych i wielokrotnego przekładu – najczęściej na język angielski, który stanowi bazę do tłumaczeń na inne języki. Tłumaczenia podejmują się przede wszystkim fani kina koreańskiego.

Seriale koreańskie podlegają nieco innym zasadom. Serial koreański jest to seria od szesnastu do nawet stu odcinków o bardzo zróżnicowanej tematyce. Podobnie jak w przypadku programów rozrywkowych można wyróżnić gatunek muzyczny, kulinarny, sportowy, a także medyczny i szkolny. Do gatunku cieszącego się dużą popularnością wśród publiczności należą seriale historyczne, jest również wiele serii poruszających wątki polityczne i społeczno-gospodarcze. Wspólną cechą wszystkich wymienionych gatunków, poza obowiązkowym wątkiem romantycznym między głównymi bohaterami, jest sposób kreowania społeczeństwa oraz stylu życia poszczególnych grup społecznych. Bardzo chętnie stosowanym schematem jest kontrastowanie środowiska zamożnego z zupełnie przeciętnym, czy wręcz biednym lub marginalnym i problem wynikający ze zderzenia tych dwóch światów w przypadku nawiązaniu się miłości między przedstawicielami tych dwóch grup – takie związki zazwyczaj wiążą się z przykrymi konsekwencjami i mają istotny wpływ na wiele postronnych, pozornie niezwiązanych z bohaterami osób. Również w przypadku serialu koreańskiego przypisanie go do konkretnego gatunku, np. komedii romantycznej – bardzo popularnej i produkowanej na wielką skalę, podlega innego rodzaju schematom niż serie telewizyjne produkowane np. w USA. Międzynarodowy fenomen zjawiska serialu koreańskiego rozpoczęła emisja melodramatu Winter Sonata w 2002 roku – od tamtego momentu dobrze prosperująca machina kinematograficzna ani na chwilę się nie zatrzymuje, a seriale i filmy można obejrzeć na każdym kontynencie i w niemal każdym kraju na świecie.

Wspólnym mianownikiem wymienionych powyżej form wizualnych jest cel wykreowania konkretnych stylów życia i stworzenia takich postaci, by ciężko było określić, czy są bohaterem stojącym po stronie dobra, czy postacią złą, pełniącą rolę jedynie utrudnienia w życiu głównego bohatera. Za wywieranie takiego wrażenia niewątpliwie odpowiedzialne są traumatyczne historie – kiedy każda postać ma swoją własną przeszłość, naznaczoną bólem, stratą lub innymi niekomfortowymi sytuacjami, można szukać usprawiedliwień dla różnych zachowań, co może prowadzić do trudności w interpretacji roli danej postaci.

Sport i e-sportEdytuj

Dyscypliny sportowe w Korei można rozróżnić na tradycyjne, narodowe i popularne. Do narodowych sportów koreańskich zalicza się współcześnie sztuki walki, takie jak Taekwondo, Taekkyon oraz Hapkido, z kolei do dyscyplin tradycyjnych należą: łucznictwo, puszczanie latawców, walki byków i zapasy, które swoją formą przypominają japońskie sumo. Tradycyjny taniec jest kwestią bardzo sporną i oficjalnie nie został uznany za sport tradycyjny. Sporty popularne są to te, które przybyły zza granicy. Zalicza się do nich m.in. piłka nożna – współorganizowanie mistrzostw w 2002 roku miało bardzo duży wpływ ekonomiczny i gospodarczy dla Korei. Dużą popularnością cieszy się również baseball i stopniowo, coraz bardziej koszykówka oraz łyżwiarstwo figurowe, swą popularność zawdzięczające zwycięstwom, które odniosła Kim Yuna na arenie międzynarodowej.

Gry komputerowe również zaliczają się jako dyscypliny sportowe, konkretnie należą do nowej dziedziny, czyli e–sportu. Szczególną popularnością cieszy się gra StarCraft – do tego stopnia, że powstał zawód profesjonalnego gracza, ponadto budowane są specjalne areny na użytek rozgrywanych „meczów”, które czasami przyciągają nawet po 100000 osób. Rozgrywki można też śledzić w telewizji. Również ta dziedzina kultury popularnej często łączy się z działalnością artystów. W czasie Mistrzostw Świata w piłce nożnej, rozgrywających się w RPA w 2010 roku, powstawały specjalne muzyczne projekty, które miały zagrzewać koreańskich piłkarzy do walki. W projekcie wzięły udział dwa zespoły – BIG BANG (w ich części projektu wystąpiła Kim Yuna) i Super Junior – był to kolejny przykład na to, jak koreańscy przedsiębiorcy kreują wizerunek swojego kraju i społeczeństwa dla reszty świata.

ModaEdytuj

Koreańska moda współkształtuje fenomen k-popu. Po raz pierwszy na większą skalę koreańskie trendy przyjęły się w Japonii, po emisji serialu Gyeoul yeonga, kiedy to widzowie kopiowali fryzurę głównego bohatera lub tak samo jak on nosili wełniane szale. Projektanci tworzą specjalnie na potrzeby seriali, filmów, czy zespołów, większe wytwórnie artystyczne oraz korporacje również nawiązują kontrakty z firmami odzieżowymi i tekstylnymi, zapoczątkowując i rozwijając tym samym nowe nurty i trendy w modzie.

Chociaż moda należy do szybko zmieniających się elementów popkultury, biorąc pod uwagę wymogi koreańskiego przemysłu muzycznego można wskazać na kilka cech, które je charakteryzują. W przypadku kobiet najbardziej popularne są krótkie spodenki oraz sukienki odsłaniające długie nogi, obuwie – adidasy, trampki, lub szpilki, koszulki i bluzki, które podkreślają figurę. Bardziej skomplikowana jest kwestia mody męskiej, szczególnie u idoli. Pastelowe kolory, obcisłe spodnie, rzucające się w oczy koszulki i bluzki, czy czasami ich brak, wielość akcesoriów oraz mocny makijaż w Korei Południowej przyjmowana jest bez zdziwienia, a nawet jako kolejna cecha produktu, którą chętnie kopiują. Tymczasem przeciętny odbiorca na zachodzie, w skrajnym przypadku może te trendy odczytać jako nadmierny wpływ środowisk homoseksualnych i na podstawie potocznych skojarzeń odrzucić całą ideę koreańskiej popkultury, jako gorszącą.

Trendy obowiązują w sferze ubioru oraz w standardach urody. Bardzo istotna dla wizerunku jest twarz – powinna być zadbana i mała. Oczy coraz częściej poprawiane są zabiegami chirurgicznymi. Włosy rzadko pozostawione są w naturalnym kolorze, bardzo popularne jest farbowanie na blond i na rudo – u kobiet zawsze ceni się długie, zadbane włosy, u mężczyzn panuje w tym w tym względzie dowolność – w granicach dobrego smaku, dyktowanego zdaniem fanów.

W obrębie filmu i seriali moda ma dwa kierunki. W gatunku historycznym można podziwiać najróżniejsze, odtworzone wersje stroju narodowego hanbok. Świadomość nabytą podczas oglądania na temat różnic w strojach uzależnionych od pozycji społecznej trzeba skonfrontować z rzeczywistością nowoczesności i potrzebami scenografii, nie zawsze zgodnymi z kontekstem fabularnym. W serialach współczesnych spójność również jest nieutrzymana.

KuchniaEdytuj

Główny artykuł: Kuchnia koreańska.

Wiele koreańskich potraw można poznać oglądając programy rozrywkowe oraz seriale. Z samego ekranu jesteśmy w stanie wywnioskować, że kuchnia koreańska w dużej mierze opiera się na daniach mięsnych, ryżu, warzywach i wielości przypraw. Najbardziej rozpoznawalnym daniem na zachodzie jest kimchi, które w koreańskiej diecie jest obecne zawsze, do każdej potrawy, a samo w sobie nie jest uważane za danie, a raczej bazę do wielu posiłków. Dużą popularnością cieszy się kimbap, który do złudzenia przypomina japońskie sushi i właściwie stanowi jego koreańską wersję, a także ramyeon i inne warianty podłużnych klusek, lub makaronu – na zachodzie, szczególnie w krajach europejskich błędnie nazywane „zupkami chińskimi”. Dostęp do koreańskich produktów spożywczych poza granicami Korei Południowej zawdzięczamy lojalności narodu względem swojej kuchni i silną negacją „obcego” jedzenia – wyjeżdżający z kraju biznesmeni, czy na przykład studenci, zwykle mają ze sobą zapas swoich narodowych specjałów.

LiteraturaEdytuj

Koreańska proza jest najmniej rozpowszechnionym i reklamowanym elementem kultury poza granicami kraju swojego pochodzenia. Nie oznacza to, że poza Koreą nie jest dostępna. Przeciwnie, są wydawnictwa zajmujące się tą dziedziną – w ten sposób książka pt. Zaopiekuj się moją mamą, autorstwa Shin Kyung-sook zyskała status bestsellera. Czytelnictwo w Korei w niemałym stopniu skupia się również na komiksach – manhwie, która słusznie może być kojarzona z japońską mangą. Ta forma poza Azją dostępna jest jedynie w Internecie, nie zawsze jednak tłumaczona na inne języki, jak to jest w przypadku seriali, filmów i książek.

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Godlewski K., Korea Szerokopasmowa, Warszawa: Kwiaty Orientu 2012
  • Jung Yeo-ul, tł. Colin Mouat K-LITERATURE, The Writing World’s New Voice, KOCIS 2012
  • Kim M, Koreańczycy, Chińczycy, Japończycy, Warszawa: Kwiaty Orientu 2010
  • Kim Hong Ki, tł. Colin Mouat, K-FASHION, Wearing a New Future, KOCIS 2012
  • Sawińska A., W Korei, zbiór esejów 2003-2007, Warszawa: Kwiaty Orientu 2012

Linki zewnętrzneEdytuj