Otwórz menu główne

Leptanillinaepodrodzina mrówek. Obejmuje 64 gatunki. Zasiedlają Stary Świat i krainę australijską z Oceanią włącznie. Podziemne, ślepe. Samce o mocno zredukowanym użyłkowaniu skrzydeł. Należą do najstarszych współcześnie żyjących linii ewolucyjnych mrówek.

Leptanillinae[1]
Emery, 1910
Ilustracja
Robotnica (a) i królowa (e) Leptanilla swani
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd błonkoskrzydłe
Podrząd trzonkówki
Infrarząd żądłówki
Nadrodzina osy
Rodzina mrówkowate
Podrodzina Leptanillinae

Taksonomia i ewolucjaEdytuj

Takson ten wprowadzony został w 1910 roku przez Carlo Emeryego jako plemię Dorylinae, ale od 1923 jest wyróżniany jako osobna podrodzina mrówek[2]. Według stanu na 2016 rok zalicza się do niej 64 gatunki, zgrupowane w 8 rodzajach. Dwa z nich to incertae sedis, pozostałe grupuje się w dwa plemiona[3]. Grupa niedostatecznie poznana. Cztery rodzaje opisane są tylko na bazie samców, dwa tylko na podstawie robotnic, a w przypadku dwóch pozostałych opisane są obie kasty. Według Boudinot podział podrodziny na rodzaje wymaga rewizji, zwłaszcza biorąc pod uwagę dużą zmienność morfologiczną samców[2]. Systematyka podrodziny przedstawia się następująco[4]:

Filogenetyczna analiza molekularna przeprowadzona przez Moreau i innych w 2006 wskazywała, że Leptanillinae stanowią bardzo starą grupę o pozycji siostrzanej względem wszystkich pozostałych podrodzin mrówek[5]. W 2008 Rabeling i inni opisali nową, jednogatunkową podrodzinę Martialinae, która według przeprowadzonej przez nich analizy zajmuje pozycję jeszcze bardziej bazalną, jednocześnie potwierdzając pozycję Leptanillinae jako siostrzanej dla wszystkich współczesnych mrówek, z wyjątkiem Martialinae[6].

OpisEdytuj

Definicja podrodziny bazuje na cechach samców. Żuwaczki silnie zredukowane, tylko u Scaphodon szpatułkowate i przerośnięte. Nadustek zwykle również silnie zredukowany. Głowa pozbawiona krawędzi czy płatków czołowych oraz krawędzi potylicznej, zaopatrzona w 13-członowe czułki o nitkowatym do prawie paciorkowatego funikulusie. Skrzydła mają nadzwyczaj zredukowane użyłkowanie, najwyżej o trzech zamkniętych rurkowatymi sektorami komórkach, przy czym takowe komórki mogą w ogóle nie występować. W geniraliach basivolsella w widoku brzusznym wąska środkowobocznie, ale niekiedy silnie powiększona. Ogólnie pozostałe cechy samców są bardzo zmienne, niekiedy wyjątkowe wśród całej rodziny, np. drugi człon odwłoka u niektórych nie tworzy pomostka (petiolusa)[2].

Biologia i ekologiaEdytuj

Mrówki podziemne, ślepe[6]. W plemieniu Leptanillini królowe są niezdolne do samodzielnego pobierania pokarmu, odżywiają się hemolimfą larw wydzielaną przez wyspecjalizowane wyrostki usytuowane na ich przedtułowiu i trzecim segmencie odwłok[7].

RozprzestrzenienieEdytuj

Mrówki rozsiedlone od południowej Europy i Afryki, przez Azję (bez Północnej) po Australię i Palau i Mikronezję[3][2].

PrzypisyEdytuj

  1. Leptanillinae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d Brendon E. Boudinot. Contributions to the knowledge of Formicidae (Hymenoptera, Aculeata): a new diagnosis of the family, the first global male-based key to subfamilies, and a treatment of early branching lineage. „European Journal of Taxonomy”. 120, s. 1–62, 2015. 
  3. a b Subfamily: Leptanillinae. W: AntWeb [on-line]. [dostęp 2016-04-14].
  4. Barry Bolton: Leptanillinae. W: An Online Catalog of the Ants of the World [on-line]. [dostęp 2016-04-14].
  5. C.S. Moreau, C.D. Bell, R. Vila, S.B. Archibald, N.E. Pierce. Phylogeny of the ants: diversification in the age of angiosperms. „Science”. 312 (5770), s. 101-104, 2006. 
  6. a b Christian Rabeling, Jeremy M. Brown, Manfred Verhaagh. Newly discovered sister lineage sheds light on early ant evolution. „Proc. Natl. Acad. Sci. USA”. 105 (39), s. 14913–14917, 2008. DOI: 10.1073/pnas.0806187105. 
  7. Barry Bolton. Synopsis and classification of Formicidae. „Memoirs of the American Entomological Institute”. 71, s. 1-370, 2003.