Linia kolejowa nr 191

Linia kolejowa nr 191 GoleszówWisła Głębcelinia kolejowa w południowej części województwa śląskiego.

Linia kolejowa nr 191
Goleszów – Wisła Głębce
Dane podstawowe
Numer linii 191
Długość 19,710 km
Rozstaw szyn 1435 mm
Sieć trakcyjna 3000 V DC
Prędkość maksymalna 60[1] km/h
Zdjęcie LK191
Linia kolejowa 191 w Wiśle
Historia
Lata budowy 1888-1933
Rok elektryfikacji 1974
Portal Portal Transport szynowy

HistoriaEdytuj

Gdy w 1888 roku powstała Kolej Miast Śląskich i Galicyjskich łączącą Morawy, Śląsk Cieszyński i Galicję, ze znajdującej się na jej trasie wsi Goleszów do miejscowości Ustroń wybudowano boczną linie kolejową dla pociągów towarowych kursujących do ustrońskiej huty. W latach 20. XX wieku rozpoczęto budowanie dalszego odcinka do Wisły. Odcinek UstrońUstroń Polana otwarto dla ruchu osobowego 15 marca 1928 roku[2], natomiast odcinek Ustroń Polana - Wisła Uzdrowisko uruchomiono 10 lipca 1929 roku.

 
Wiadukt kolejowy w Łabajowie

W roku 1931 przystąpiono do budowy górskiego szlaku do Wisły Głębce. Na linii kolejowej wybudowano zespół dwóch żelbetonowych wiaduktów przed stacją Wisła Głębce: nad doliną Dziechcinki (długość 68,60 m, wysokość 13,80 m od terenu, trzy łuki) oraz na doliną Łabajowa (długość 121,82 m, wysokość 25,60 m od terenu, siedem łuków, łuk kolejowy 200 m, spadek kolejowy 23‰, które otwarto wraz z linią do Głębiec 3 września 1933 roku. Wykonane zostały według projektów inż. St. Saskiego i T. Mejera w latach 1931-1933 przez firmę Ksawerego Goryanowicza. Wiadukty kolejowe budowano pod nadzorem wybitnego fachowca z dziedziny konstrukcji żelbetonowych Jana Gustawa Grycza. Budowa prowadzona była przez kierownika robót inż. Karola Grelowskiego.

Budynki na stacjach były murowane, natomiast na przystankach wybudowano drewniane poczekalnie i kasy biletowe w stylu „góralskim”. Drewniany budynek tego typu do dziś zachował się na przystanku Wisła Obłaziec, natomiast podobny na przystanku Wisła Dziechcinka został zdewastowany i ostatecznie rozebrany. Linia kolejowa miała przechodzić tunelem do Kubalonki. Na dalszym odcinku planowano budowę co najmniej 4 wiaduktów podobnych konstrukcyjnie do poprzednich, planowano zbudowanie stacji kolejowej w Istebnej. Linia została zaprojektowana tak aby umożliwić podróż do Zwardonia czy Milówki. Projekty nie zostały jednak zrealizowane ze względu na wybuch wojny. Po II wojnie światowej projekt przedłużenia linii zarzucono[3].

Na odcinku Głębce - Zwardoń planowane do budowy były następujące stacje i przystanki kolejowe:

- przystanek osobowy Kubalonka (przysiółek Osiedle, przy potoku Połomny Małe)
- stacja kolejowa Istebna (przysiółek Wojtosze)
- przystanek osobowy Koniaków (przysiółek Pustki)
- przystanek osobowy Koniaków (na zboczu góry Wierch, przysiółek Kosarzyska).

Ponadto w Lalikach w przysiółku Stańcówka planowano wybudować posterunek odgałęźny umożliwiający bezpośredni przejazd z Głębiec do Zwardonia i Soli.

W okresie II wojny światowej zostało wysadzone przęsło mostu w Dziechcince. Po wojnie ze względu na zniszczenie przez wycofujące się wojska niemieckie mostu na Wiśle do 28 maja 1946 ruch na linii prowadzony był tylko do przystanku na Obłaźcu. W okresie powojennym na linii powstały dwa nowe przystanki: Ustroń Zdrój, który uruchomiono 19 lipca 1985, i Wisła Kopydło, który był planowany od lat 80. jednak uruchomiony w lipcu 1990 roku. Planowano także uruchomienie przystanku Ustroń Poniwiec na odcinku linii kolejowej między przystankiem Ustroń Zdrój i Ustroń Polana, znalazł się on nawet w sieciowych rozkładach jazdy, jednak ostatecznie nie powstał[4]. Do stacji kolejowej Ustroń kursował towarowy pociąg z ładunkiem drewna z nadleśnictwa prowadzony spalinowozem SM42. Dodatkowo do 1998 roku kursował pociąg towarowy do Wisły Uzdrowiska. Ruch towarowy na linii prowadzony był do grudnia 2008 roku[5] Elektryfikacja linii kolejowej zakończona została w 1974 roku[6]. Był to jednocześnie pięciotysięczny kilometr linii zelektryfikowanych w Polsce. Ostatni remont kapitalny linii kolejowej przeprowadzono na początku lat 90. XX wieku[4]. Dnia 1 października 2011 roku zostały uruchomione weekendowe pociągi pasażerskie spółki Koleje Śląskie do Wisły Głębiec[7]. Od 1 czerwca 2012 jedynym regionalnym przewoźnikiem pasażerskim na linii kolejowej jest spółka Koleje Śląskie[8].

W październiku 2019 PKP Polskie Linie Kolejowe podpisały umowę na remont linii obejmującą przebudowę peronów, dostosowanie linii do prędkości 80-120 km/h poprzez wymianę torów, rozjazdów i urządzeń sterowania ruchem, budowę dwóch nowych przystanków osobowych Ustroń Poniwiec i Wisła Jawornik oraz likwidację przystanku Wisła Obłaziec. Inwestycja otrzymała dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego[9]. 16 marca 2020, ze względu na prace remontowe na linii, została wprowadzona Zastępcza Komunikacja Autobusowa[10].

BoczniceEdytuj

Na linii znajdowały się cztery bocznice:

  • bocznica tartaku w Ustroniu eksploatowana do 2002 roku.
  • bocznica kuźni w Ustroniu eksploatowana do 2005 roku.
  • bocznica tartaku w Wiśle-Obłaziec eksploatowana do lat 70.
  • bocznica Kopalni Surowców Skalnych w Wiśle-Obłaziec. eksploatowana do lat 70.

PrzypisyEdytuj

  1. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.: Wykaz maksymalnych prędkości - pociągi pasażerskie. plk-sa.pl. [dostęp 2015-01-19].
  2. Wybór źródeł do dziejów Ustronia tom 2, s. 92, 1998, podaje jako datę otwarcia 29 lutego 1928
  3. Koleje Śląska Cieszyńskiego: Linia do Wisły. kolejcieszyn.pl. [dostęp 2015-01-19].
  4. a b Koleje Śląska Cieszyńskiego: Opis i historia linii 191. kolejcieszyn.pl. [dostęp 2015-01-19].
  5. Błażej Forjasz, Roman Ficek: Linia do Wisły w okresie powojennym aż do dziś. Koleje Śląska Cieszyńskiego, 14 maja 2016 roku. [dostęp 2016-07-21].
  6. Błażej Forjasz: Elektryfikacje linii kolejowych na Śląsku Cieszyńskim. Koleje Śląska Cieszyńskiego. [dostęp 2016-07-21].
  7. Koleje Śląska Cieszyńskiego: Debiut Kolei Śląskich na Śląsku Cieszyńskim. 1 października 2011. [dostęp 2016-07-21].
  8. Łukasz Maryńczak: Ostatnie pociągi Przewozów Regionalnych do Wisły. Koleje Śląska Cieszyńskiego, 31 maja 2012. [dostęp 2016-07-21].
  9. Linie do Cieszyna i Wisły do remontu. Umowy z wykonawcami, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2020-05-03] (pol.).
  10. Do Wisły ZKA. Do odwołania, inforail.pl [dostęp 2020-05-03] (pol.).