Linia kolejowa nr 190

Bahnstrecke Nr. 90

Linia kolejowa nr 190 Bielsko-Biała GłównaCieszyn – drugorzędna linia kolejowa w południowej części województwa śląskiego[2]. Linia na całej długości jest jednotorowa i zelektryfikowana. Na odcinku od km 21,506 do km 28,780 jest linią znaczenia państwowego.

Linia kolejowa nr 190
Bielsko-Biała Główna – Cieszyn
Mapa przebiegu linii kolejowej 190
Dane podstawowe
Zarządca

PKP PLK

Numer linii

190

Tabela SRJP

147

Długość

40,658 km

Rozstaw szyn

1435 mm

Sieć trakcyjna

3 kV DC

Prędkość maksymalna

80[1] km/h

Zdjęcie LK190
Szlak w Godziszowie.
Historia
Rok otwarcia

1888

Rok elektryfikacji

1974
1982–1983
1994

Historia

edytuj

Linia kolejowa została otwarta 1 czerwca 1888 roku jako część austriackiej Kolei Miast Morawsko-Śląskich. Po podziale Śląska Cieszyńskiego pomiędzy Polskę oraz Czechosłowację utworzono posterunek graniczny na moście kolejowym na Olzie w Cieszynie. Dawna austriacka kolej została podzielona na linie polskie i czechosłowackie; wówczas powstała linia kolejowa Bielsko-Biała – Cieszyn. Przebiega ona przez malownicze tereny Pogórza Śląskiego. Po II wojnie światowej ruch pociągów pasażerskich przywrócono 19 października 1945 roku. Elektryfikację odcinka Skoczów – Goleszów zakończono 23 grudnia 1974, a odcinka Bielsko-Biała Główna – Skoczów 29 grudnia 1982 roku, choć planowe kursy trakcją elektryczną wprowadzono dopiero 1 lutego 1983 roku. Odcinek linii Goleszów – Cieszyn zelektryfikowano 28 maja 1983[3].

Po zakończeniu elektryfikacji, w 1983 z Bielska-Białej do Cieszyna PKP oferowało 11 połączeń w ciągu doby (z powrotem 12) z czasem przejazdu całej trasy wynoszącym około godziny i dziesięciu minut (najszybszy pociąg przyspieszony jechał godzinę i trzy minuty). Funkcjonowały także połączenia szczytowe Bielsko-Biała – Skoczów i Skoczów/Goleszów – Cieszyn. W 1990 czas jazdy ze Skoczowa do Cieszyna skrócił się do około 25 min., wtedy też uruchomiono pociąg nocny z Bielska-Białej do Wisły o godzinie 00:01, skomunikowany w Skoczowie ze składem do Cieszyna (odjazd 00:51). Od połowy lat dziewięćdziesiątych z powodu braku prac utrzymaniowych nastąpiło znaczące zmniejszenie prędkości, w wyniku czego doszło do wydłużenia czasu jazdy. Od tego czasu pociągi ze Skoczowa do Cieszyna przebywały ten odcinek w 40 minut, tyle samo trwała podróż ze Skoczowa do Bielska-Białej Głównej. Z Bielska-Białej kursowało 11 pociągów do Cieszyna, a z powrotem 9. W 2001 kursy o 13:47 i 14:25 skrócono do Goleszowa, ale faktycznie oba składy zjeżdżały następnie do Cieszyna jako próżne składy służbowe. Lata 2005–2009 przyniosły spory o wysokość dotacji do przewozów, pogarszające się parametry linii i wielomiesięczne zamknięcie odcinka z Bielska-Białej do Jaworza Jasienicy, związane z budową zachodniej obwodnicy miasta. Mimo tego jeszcze w roku 2005 rozkład jazdy umoożliwiał dojazd do pracy na trzy zmiany i powroty z nich z Bielska-Białej (7 par pociągów), z czasem przejazdu wynoszącym około półtora godziny. Pociągi z Cieszyna odjeżdżały o 3:58, 5:22, 8:58, 11:53, 14:14 i 20:38, a z Bielska-Białej o 4:32, 6:04, 11:48, 14:46, 16:00, 18:36 i 22:40. Od rozkładu jazdy 2008/2009 pozostawiono na linii tylko trzy pary pociągów, z Bielska-Białej po godzinie 6, 14 i 18, a z Cieszyna po 5, 8 i 14. W styczniu 2009 ruch pociągów pasażerskich wstrzymano[4]. Jeszcze do roku 2012 między Bielskiem-Białą a Skoczowem kursowały składy dalekobieżne z Warszawy i Gdyni do Wisły, natomiast do 2013 pociągi towarowe kursowały do Bielska-Białej Wapienicy[5].

Pociągi pasażerskie na odcinku Cieszyn – Český Těšín kursowały do 6 października 1951 roku; sam odcinek został zelektryfikowany w 1994 roku. Inauguracja połączenia kolejowego Bielsko-Biała – Czeski Cieszyn miała miejsce 28 lutego 1995 roku i z tej okazji odbył się przejazd okolicznościowego pociągu retro prowadzonego parowozem Ty42-107 z wagonami ze skansenu w Chabówce[6].

10 stycznia 2009 roku zawieszono kursowanie pociągów relacji Cieszyn – Bielsko-Biała Główna – Cieszyn, a dnia 13 grudnia 2009 roku zawieszono połączenia międzynarodowe Cieszyn – Český Těšín[3].

W lutym 2013 roku PKP Polskie Linie Kolejowe przedstawiły listę linii kolejowych, które zostaną wyłączone z eksploatacji w grudniu 2013 r. Na liście tej znajdowały się m.in. odcinek z Bielska-Białej do Skoczowa oraz odcinek z Goleszowa do Cieszyna znajdujące się na linii kolejowej nr 190[7].

Mimo tego w kwietniu 2013 roku województwo śląskie opublikowało dokument zawierający projekt rewitalizacji linii kolejowej nr 190 na odcinku Skoczów-Goleszów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego[8].

W 2015 roku projekt rewitalizacji linii kolejowej został rozszerzony o dodatkowy odcinek z Goleszowa do Cieszyna[9].

13 grudnia 2015 roku uruchomiono kursowanie lokalnych pociągów międzynarodowych z Cieszyna do Frýdka-Místka obsługiwanych wagonami spalinowymi przez przewoźnika kolejowego České dráhy[10]. Połączenia te były zawieszone w czasie Pandemii COVID-19 w latach 2020-2022[11].

Między sierpniem, a listopadem 2018 roku na odcinku Goleszów - Cieszyn tymczasowo kursowały pociągi z tłuczniem na modernizację linii kolejowej nr 90[12].

W październiku 2019 roku PKP Polskie Linie Kolejowe podpisały umowę na remont linii na odcinku SkoczówCieszyn obejmujący przebudowę peronów, dostosowanie linii do prędkości 80-120 km/h poprzez wymianę torów, rozjazdów i urządzeń sterowania ruchem i zastąpienie przystanku Cieszyn Mnisztwo przez nowy przystanek Cieszyn Uniwersytet oraz przywrócenie elektrycznej sieci trakcyjnej na całym odcinku[13]. Inwestycja otrzymała dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego[14]. 16 marca 2020, ze względu na prace remontowe na linii, w ramach połączenia do Wisły została wprowadzona Zastępcza Komunikacja Autobusowa obejmującą odcinek Skoczów – Goleszów[15]. Podczas prac zmodernizowano perony stacji i przystanków. Wymieniono torowisko oraz słupy trakcyjne i ponownie zelektryfikowano odcinek Goleszów – Cieszyn.

4 września 2022 roku ostatecznie otwarto dla ruchu pasażerskiego odcinek Skoczów – Cieszyn[16].

W kwietniu 2023 PKP Polskie Linie Kolejowe S.A wybrały do dofinansowania projekt „Rewitalizacja linii kolejowej nr 190 na odcinku Skoczów – Bielsko-Biała jako niezbędny element połączenia Śląska Cieszyńskiego z Krakowem (Cieszyn - Skoczów - Bielsko-Biała – Wadowice - Kraków)”. 28 września 2023 roku została podpisana umowa pomiędzy PKP Polskie Linie Kolejowe i miastem Bielsko-Biała dotycząca rewitalizacji linii kolejowej na odcinku Skoczów - Bielsko-Biała[17]. Inwestycja będzie realizowana w ramach rządowego programu uzupełniania lokalnej i regionalnej infrastruktury kolejowej Kolej Plus[17]. Oznacza to przystąpienie do modernizacji w ciągu kilku lat nieczynnego odcinka linii kolejowej pomiędzy Bielskiem-Białą a Skoczowem zgodnie z założeniami Studium Planistyczno-Prognostycznego, opracowanego na zlecenie Stowarzyszenia Aglomeracja Beskidzka. Studium przewiduje nie tylko odbudowanie nawierzchni torowej z korektą krzywych i łuków, budowę lub modernizację kilkudziesięciu obiektów inżynieryjnych, przejazdów i przejść kolejowych, ale także powstanie nowych przystanków Skoczów Bajerki II, Bielsko-Biała Osiedle Polskich Skrzydeł, Bielsko-Biała Stare Bielsko i Bielsko-Biała Listopadowa. Przewidywana jest prędkość eksploatacyjna do 100-120 km/h na odcinkach prostych i 60-70 km/h na łukach[18]. Szacowany koszt modernizacji odcinka Bielsko-Biała – Skoczów to 173 mln zł[19].

Przypisy

edytuj
  1. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Wykaz maksymalnych prędkości – autobusy szynowe i EZT [online], PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. [dostęp 2020-12-12].
  2. Id-12 (D29) Wykaz linii. plk-sa.pl, 2020-07-27. [dostęp 2020-09-25]. (pol.).
  3. a b Koleje Śląska Cieszyńskiego: Opis i historia linii 190.
  4. Jak wygaszono popyt na linii kolejowej Bielsko-Biała – Cieszyn?
  5. Linia 190 Skoczów – Bielsko-Biała dziesięć lat po przejechaniu ostatnich pociągów
  6. Koleje Śląska Cieszyńskiego: Wznowienie połączeń Cieszyn - Czeski Cieszyn.
  7. Portal Śląska Cieszyńskiego: PKP usypia linie. W tym Bielsko - Cieszyn.
  8. Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego: Załącznik do uchwały Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 roku.
  9. Zarząd Województwa Śląskiego, Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 9 grudnia 2015 roku. [online], Serwis Regionalnego Programu Województwa Śląskiego, listopad 2015 [dostęp 2020-10-03].
  10. Koleje Śląska Cieszyńskiego: Cieszyński tramwaj: reaktywacja.
  11. Historia połączeń kolejowych Cieszyn – Czeski Cieszyn
  12. Koleje Śląska Cieszyńskiego [online], kolejcieszyn.pl [dostęp 2024-04-24] (pol.).
  13. Koleje Śląska Cieszyńskiego [online], kolejcieszyn.pl [dostęp 2024-04-24] (pol.).
  14. Linie do Cieszyna i Wisły do remontu. Umowy z wykonawcami [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2020-05-03] (pol.).
  15. Do Wisły ZKA. Do odwołania [online], inforail.pl [dostęp 2020-05-03] (pol.).
  16. Koleje Śląska Cieszyńskiego [online], kolejcieszyn.pl [dostęp 2024-04-24] (pol.).
  17. a b Wojciech Kuta, Pociągi wrócą na opuszczoną linię kolejową. Znalazły się pieniądze [online], Portal Samorządowy, 28 września 2023 [dostęp 2023-10-20].
  18. Linia kolejowa Bielsko-Biała – Cieszyn na liście podstawowej Kolej+
  19. https://bielskobiala.wyborcza.pl/bielskobiala/7,88025,27860267,odbudowa-linii-z-bielska-bialej-do-cieszyna-za-173-mln-zl-pkp.html Odbudowa linii z Bielska-Białej do Cieszyna za 173 mln zł. PKP PLK otrzymały wymaganą dokumentację