Otwórz menu główne
Krezol surowy (trikrezol) stanowi mieszaninę izomerów o-, m- i p-krezolu

Lizol (łac. Lysolum, syn. Cresolum saponatum, Sapo Cresoli FP IV, Liquor Cresoli saponatus) – stężony roztwór krezolu surowego w mydle potasowym. Ma właściwości bakteriobójcze[1][2].

W farmakologii klasyfikowany jest jako preparat galenowy do użytku zewnętrznego. W Polsce na stan obecny (2019) skład określa monografia szczegółowa tego preparatu ujęta w Farmakopei Polskiej IV (1965)[1]. Żółtobrunatna[1] lub czerwonobunatna[2], przezroczysta ciecz o słabo zasadowym odczynie i silnej woni krezolu. Miesza się ze 96% alkoholem etylowym, wodą, gliceryną oraz benzyną apteczną[1]. Podobnym preparatem jest kreolina.

ZastosowanieEdytuj

Obecnie znaczenie lizolu w medycynie jest znikome. Jest to preparat o znacznej toksyczności ogólnej, a nierozcieńczony w kontakcie ze skórą jest silnie żrący. Dawniej szeroko stosowany, głównie pozaustrojowo (3–10% roztwory wodne i spirytusowe) jako środek dezynfekcyjny, rzadko jako składnik odkażających leków recepturowych stosowanych u ludzi i zwierząt[1].

Zastosowania historyczneEdytuj

Lizol stosowany był w czasie II wojny światowej, w obozach koncentracyjnych do tzw. dezynfekcji więźniów, którzy musieli nawet 4–5-krotnie zanurzać się w dużej kadzi z tym płynem[3].

Od lat 30. do lat 60. XX wieku reklamowany był jako produkt do higieny intymnej, stanowił najpowszechniej używany w Ameryce środek do kąpieli oraz środek pielęgnujący. Konsumenci domyślali się, że żel lizolowy został opracowany jako środek antykoncepcyjny, mimo zawoalowanego języka reklam, które mówiły o problemach z „mikrobami” oraz z „zapachem” i sugerowały „strach przed straszliwym wydarzeniem” u kobiety (inaczej mówiąc: strach przed ciążą). Jako środek antykoncepcyjny lizol był bezużyteczny oraz niebezpieczny. Źle rozpuszczony, mógł spowodować oparzenia oraz pojawianie się pęcherzy na ściankach pochwy, a w niektórych przypadkach mógł nawet spowodować śmierć użytkowniczki. Mimo tego dopiero po pojawieniu się pigułki antykoncepcyjnej przestał być najczęściej używaną metodą antykoncepcyjną w Ameryce[4][5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Monografia szczegółowa ciekłego mydła krezolowego (Sapo Cresoli) [w:] Farmakopea Polska IV, t. 1, 1965, s. 414–415.
  2. a b lizol [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, Władysław Gajewski (red.), wyd. 1, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1965, s. 387, OCLC 33835352.
  3. Majdanek – niemiecki obóz koncentracyjny w Lublinie, teatrnn.pl [dostęp 2019-01-10].
  4. Nicole Pasulka: When Women Used Lysol as Birth Control. Mother Jones, 2012-03-08. [dostęp 2019-01-10].
  5. Rose Eveleth, Lysol’s Vintage Ads Subtly Pushed Women to Use Its Disinfectant as Birth Control, www.smithsonianmag.com [dostęp 2019-01-10].