Monaster Przemienienia Pańskiego w Tryhorach

Monaster Przemienienia Pańskiegoprawosławny męski klasztor w Tryhorach[a], w jurysdykcji eparchii żytomierskiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego.

Monaster Przemienienia Pańskiego
Преображенський монастир
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Ukraina
Obwód  żytomierski
Miejscowość Tryhory
Kościół Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego
Eparchia żytomierska
Ihumen Galakcjon (Korniczuk)[1]
Klauzura nie
Typ monasteru męski
Liczba mnichów (2012) 9
Obiekty sakralne
Sobór Przemienienia Pańskiego
Cerkiew św. Barbary
Fundator Nikołaj i Fiodor Woroniczowie (?)
Data budowy XVI–XVII w.
Data zamknięcia 1939
Data reaktywacji 1990
Położenie na mapie obwodu żytomierskiego
Mapa konturowa obwodu żytomierskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Monaster Przemienienia Pańskiego”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Monaster Przemienienia Pańskiego”
Ziemia50°11′54″N 28°22′22″E/50,198333 28,372778
Strona internetowa klasztoru
Wnętrze soboru

HistoriaEdytuj

Dokładny czas powstania monasteru nie jest znany. Według Urszuli Pawluczuk wspólnota funkcjonowała już w XVI stuleciu[2]. Według innego źródła klasztor powstał po 1575, lub też ufundowali go w 1613 Mikołaj i Feodor Woroniczowie[3]. Według SgKP, klasztor został założony w roku 1583[4].

Monaster należał do Kościoła prawosławnego, podlegając bezpośrednio metropolicie kijowskiemu, do 1723, gdy przyjął unię. Przełożeni klasztoru zaczęli posługiwać się wówczas łacińskim tytułem superiora. W końcu XVIII w. w monasterze przebywało tylko dziesięciu mnichów, zaś sytuacja ekonomiczna wspólnoty była bardzo trudna[3]. Mimo to w 1782 w klasztorze wzniesiono murowany budynek mieszkalny z celami mnichów na miejscu starszego drewnianego obiektu, następnie zbudowano cerkwie Świętych Niewiast Niosących Wonności i św. Barbary[3].

Wskutek rozbiorów Rzeczypospolitej Tryhory razem z całą ziemią żytomierską znalazły się w granicach Imperium Rosyjskiego. W ramach stopniowej likwidacji Kościoła unickiego w tym państwie z praktyki liturgicznej klasztoru usunięto elementy pochodzenia łacińskiego (m.in. organy), zaś w latach 1839–1841 kierowano do niego najbardziej niechętnych przejściu na prawosławie duchownych unickich (Kościół prawosławny na ziemiach litewskich i białoruskich został zlikwidowany na synodzie połockim w 1839)[3]. W 1841 monaster w Tryhorach oficjalnie przyłączył się do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego[5]. W latach 1848–1852 w klasztorze wzniesiono nową cerkiew Objawienia Pańskiego, zaś w 1873 ukończono budowę nowej głównej świątyni wspólnoty – soboru Przemienienia Pańskiego. W 1842 wspólnotę zaliczono do monasterów II klasy, z szesnastoma etatami[b]. Od 1883 monaster prowadził szkołę parafialną[3]. Po 1915 na bieżeństwo do monasteru udały się mniszki klasztoru w Turkowicach[6].

Po rewolucji październikowej wspólnota została poddana prześladowaniom, zaś w 1939 ostatecznie zlikwidowana. Cerkwie Świętych Niewiast Niosących Wonności i Objawienia Pańskiego zostały zniszczone. W 1941 okupacyjne władze hitlerowskie zgodziły się na otwarcie soboru monasterskiego w charakterze cerkwi parafialnej. Funkcję tę obiekt spełniał do 1990; w budynku mieszkalnym dla mnichów mieściła się po wojnie szkoła średnia. Monaster został w 1990 reaktywowany i według danych z 2012 przebywa w nim dziewięciu mnichów i 11 posłuszników[3].

Szczególnym kultem otoczona jest w monasterze osiemnastowieczna Tryhorska Ikona Matki Bożej[3]. W 2018 r. Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego rozszerzył ten kult na cały Kościół[7].

Linki zewnętrzneEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Współczesna nazwa ukraińska: Tryhirja (Тригір'я)
  2. Tj. z prawem przyjmowania szesnastu braci w następującej proporcji: przełożony noszący godność archimandryty, sześciu hieromnichów, trzech hierodiakonów, dwóch mnichów bez święceń duchownych, czterech posłuszników.

PrzypisyEdytuj

  1. Главная. [dostęp 2013-12-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-16)].
  2. Pawluczuk U. A.: Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2007, s. 24. ISBN 978-83-7431-127-4.
  3. a b c d e f g Спасо-Преображенський Тригірський чоловічий монастир
  4. Tryhurya, Tryhory, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 529.
  5. Pawluczuk U. A.: Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2007, s. 30. ISBN 978-83-7431-127-4.
  6. Pawluczuk U. A.: Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2007, s. 161. ISBN 978-83-7431-127-4.
  7. Журнали засідання Священного Синоду Української Православної Церкви від 25 вересня 2018 року – Українська Православна Церква, 25 września 2018 [dostęp 2018-09-28] (ukr.).